مراقبت از پدر، مادر یا همسر می‌تواند پرمعنا باشد و هم‌زمان سنگین. خستگیِ یکی دو روزه با یک شب خواب خوب برطرف می‌شود. فرسودگی چیز دیگری است: خستگی‌ای که هفته‌ها و ماه‌ها روی هم جمع شده و با استراحت کوتاه از بین نمی‌رود.

نشانه‌های فرسودگی

این نشانه‌ها آرام‌آرام می‌آیند و معمولاً اطرافیان زودتر از خودتان می‌بینند:

  • همیشه خسته‌اید، حتی وقتی خوابیده‌اید.
  • خوابتان به‌هم ریخته است: دیر خوابتان می‌برد یا نیمه‌شب بیدار می‌شوید.
  • زود از کوره در می‌روید و بعد پشیمان می‌شوید.
  • مدام نگران‌اید و ذهنتان آرام نمی‌گیرد.
  • غمگین و بی‌حوصله‌اید و چیزهایی که دوست داشتید دیگر خوشحالتان نمی‌کند.
  • از دوستان و فامیل بریده‌اید.
  • حواستان جمع نمی‌شود و چیزها را فراموش می‌کنید.
  • خودتان بیشتر مریض می‌شوید: سردرد، کمردرد، سرماخوردگی‌های پشت سر هم.
  • اشتها یا وزنتان عوض شده است.
  • به سلامت خودتان نمی‌رسید: وقت دکتر و داروی خودتان عقب افتاده است.

چرا باید جدی گرفت

فرسودگی فقط حالِ بد نیست. فشار طولانی به سلامت خودِ مراقب آسیب می‌زند، و مراقبِ خسته بیشتر اشتباه می‌کند و کم‌حوصله‌تر می‌شود. به خودتان رسیدن خودخواهی نیست؛ شرطِ این است که بتوانید ادامه بدهید.

چه کمک می‌کند

کمک بگیرید

هیچ‌کس نمی‌تواند به‌تنهایی و بی‌وقفه مراقبت کند. فهرست کارها را بنویسید و ببینید کدام را می‌شود به دیگری سپرد. راهنمای کمک خواستن را بخوانید.

استراحتِ منظم داشته باشید

نه فقط وقتی از پا افتادید. چند ساعت در هفته که کس دیگری جای شما باشد، بیشتر از یک سفرِ سالی‌یک‌بار کمک می‌کند. دربارهٔ مراقبت موقت بخوانید.

به تن خودتان برسید

  • خواب را جدی بگیرید. اگر شب‌ها بیدار می‌شوید، روز هر وقت او خوابید شما هم بخوابید.
  • وعده‌های غذا را جا نیندازید.
  • هر روز کمی حرکت کنید؛ ده دقیقه پیاده‌روی هم حساب است.
  • وقت دکتر، دندان‌پزشک و داروهای خودتان را عقب نیندازید.

با کسی حرف بزنید

با دوستی که گوش می‌دهد، با خواهر یا برادر، یا با مراقب دیگری که همین راه را می‌رود. شنیدنِ «من هم همین‌طورم» بار را سبک‌تر می‌کند. مشاور یا روان‌شناس هم می‌تواند کمک کند.

توقعتان را از خودتان واقعی کنید

شما نمی‌توانید بیماری را برگردانید یا همه‌چیز را بی‌نقص انجام دهید. «به اندازهٔ کافی خوب» کافی است. هر روز یک کار کوچک هم برای خودتان بکنید: یک چای در آرامش، یک تماس با دوست، چند صفحه کتاب.

اگر دارید از کوره در می‌روید

گاهی خستگی به جایی می‌رسد که می‌ترسید سر عزیزتان داد بزنید یا با او تندی کنید. این لحظه‌ها برای بسیاری از مراقبان پیش می‌آید. اگر او در امان است، از اتاق بیرون بروید، چند نفس عمیق بکشید و چند دقیقه بعد برگردید. و آن را نشانه‌ای بدانید که بارتان بیش از اندازه شده و باید همین هفته کمک بگیرید.

در ایران می‌توانید با «صدای مشاور» بهزیستی (۱۴۸۰) تلفنی گفت‌وگو کنید. اگر شما یا کس دیگری در خانه دیگر نمی‌توانید از او مراقبت کنید و نگرانِ آسیب دیدنش هستید، اورژانس اجتماعی (۱۲۳) راهنمایی می‌کند.