جشنوارهٔ ادبی آفتابگردان را بنیاد فرهنگ سالمندی پایه گذاشت تا نویسندگان و شاعران از سالمندی بنویسند و سالمندان هم خاطره و نوشتهٔ خودشان را به دست خواننده برسانند. تا امروز چهار دوره از این جشنواره برگزار شده است.
چرا این جشنواره برگزار شد
جشنواره دو هدف اصلی داشت: بهتر شدن نگاه جامعه به سالمند و سالمندی، و دیده شدن تواناییهای سالمندان. برای همین، هم از نویسندگان و شاعران هر سنی خواسته شد دربارهٔ این دوره از زندگی بنویسند، و هم بخشی ویژهٔ خاطرهنویسیِ خود سالمندان در نظر گرفته شد.
چهار دوره در یک نگاه
| دوره | سال | بخشها | اثرهای رسیده | پایان دوره |
|---|---|---|---|---|
| اول | ۱۳۹۹ | داستان کوتاه، داستانک، کاریکلماتور، خاطرهنویسی | حدود ۳۷۰ | آیین پایانی، ۱۳ مهر ۱۳۹۹ |
| دوم | ۱۴۰۰ | داستان، شعر، خاطرهنویسی | نزدیک به ۷۰۰ | اعلام نتایج، ۱۷ مهر ۱۴۰۰ |
| سوم | ۱۴۰۱ | داستان، شعر، کاریکلماتور، خاطرهنویسی، خوشنویسی | نزدیک به ۴۰۰ | انتشار نتایج در سایت، ۱۳ آذر ۱۴۰۲ |
| چهارم | ۱۴۰۳ | داستان، شعر، کاریکلماتور، خاطرهنویسی | نزدیک به ۲۰۰ | آیین پایانی، ۱۶ مهر ۱۴۰۳ |
دورهٔ اول، ۱۳۹۹
فراخوان دورهٔ اول در اسفند ۱۳۹۸ منتشر شد. با آمدن کرونا، مهلت فرستادن اثر تا ۱۵ مرداد ۱۳۹۹ تمدید شد. حدود ۳۷۰ اثر در چهار قالب داستان کوتاه، داستانک، کاریکلماتور و خاطرهنویسی به دبیرخانه رسید و داستان کوتاه با ۱۷۰ اثر بیشترین سهم را داشت.
آیین پایانی عصر یکشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۹ در خانهٔ کتاب برگزار شد. این دوره با مشارکت خانهٔ کتاب و ادبیات ایران، ادارهٔ کل سلامت شهرداری تهران و رادیو فرهنگ برگزار شد. کوچکترین شرکتکننده هشت ساله بود.
برگزیدههای این دوره در کتاب «با آفتابگردان» چاپ شد؛ خبر انتشار کتاب در تیر ۱۴۰۳ آمد. کتاب ده داستان کوتاه، هشت داستانک، سه کاریکلماتور و یک خاطره دارد.
دورهٔ دوم، ۱۴۰۰
در دورهٔ دوم بخش شعر هم اضافه شد: شعر کلاسیک، شعر نو و ترانه. از اردیبهشت تا پایان مرداد ۱۴۰۰ نزدیک به ۷۰۰ اثر رسید؛ از جمله ۲۴۹ داستان کوتاه، ۱۸۳ داستانک و ۱۹۰ شعر. نتایج در ۱۷ مهر ۱۴۰۰ اعلام شد. کوچکترین شرکتکننده ۹ ساله و بزرگترین ۷۹ ساله بود.
این دوره با مشارکت معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ادارهٔ کل سلامت شهرداری تهران و رادیو فرهنگ برگزار شد.
دورهٔ سوم، ۱۴۰۱
فراخوان دورهٔ سوم در اردیبهشت ۱۴۰۱ منتشر شد. در این دوره بخش خوشنویسی هم به جشنواره افزوده شد، با دو گروه آزاد و خوشنویسان سالمند. نزدیک به ۴۰۰ اثر رسید: ۱۳۹ داستان کوتاه، ۹۰ داستانک، ۹۳ شعر و ترانه، ۳۹ کاریکلماتور، ۱۷ اثر خوشنویسی و ۹ خاطره. نتایج این دوره در ۱۳ آذر ۱۴۰۲ در سایت بنیاد منتشر شد.
دورهٔ چهارم، ۱۴۰۳
دورهٔ چهارم از تابستان ۱۴۰۳ آغاز شد و مهلت فرستادن اثر ۱۵ شهریور بود. نزدیک به ۲۰۰ اثر رسید و ۱۶۸ اثر به داوری رفت. آیین پایانی روز دوشنبه ۱۶ مهر ۱۴۰۳ در مرکز علوم و ستارهشناسی تهران برگزار شد، با مشارکت ادارهٔ سلامت شهرداری منطقهٔ یک تهران.
داوران در اثرها چه دیدند
هیئت داوران در بیانیههای خود نوشتند چند موضوع در اثرها بارها تکرار شده است: احساس تنهایی، حسرت روزهای گذشته، تنگدستی، فراموش شدن پدر و مادر از سوی فرزندان، نگرانی از آینده و دلنگرانی از رفتن به سرای سالمندان. داوران این را نشانهای دانستند از آنچه جامعه باید دربارهٔ سالمندی بشنود و به آن بپردازد.
داوری هر بخش را نویسندگان و شاعران شناختهشدهٔ کشور بر عهده داشتند. نام داوران و برگزیدگان هر دوره در خبرهای همان دوره آمده است.