در بیشتر خانوادهها بار مراقبت روی دوش یک نفر میافتد: کسی که نزدیکتر است، مجرد است، یا دختر خانواده است. او خسته میشود و دلخور؛ دیگران هم یا نمیدانند چه خبر است یا حس میکنند کنار گذاشته شدهاند. با کمی برنامه میشود جلوی این را گرفت.
اول، همه یک تصویر داشته باشند
خواهر و برادری که هفتهای یک بار تلفن میزند، نمیداند مراقبت هر روزه چقدر کار دارد. پیش از هر تقسیمی، همه باید بدانند وضع سلامت پدر یا مادر چیست، پزشک چه گفته و هر هفته چه کارهایی انجام میشود. یک نشست خانوادگی برای همین کار خوب است.
کارها را روی کاغذ بیاورید
«مراقبت» یک کار نیست؛ دهها کار کوچک است. همه را بنویسید:
- کارهای هر روز: غذا، دارو، حمام، همصحبتی، شب ماندن.
- کارهای هفتگی و ماهانه: خرید، نظافت، بردن به دکتر، گرفتن دارو.
- کارهای اداری و مالی: بیمه، قبضها، بانک، پیگیری مستمری.
- هماهنگی: گرفتن وقت دکتر، خبر دادن به بقیه، نگه داشتن پروندهها.
- هزینهها: دارو، پرستار، وسیلهها.
هر کس چه چیزی را بردارد
برابر تقسیم کردن معمولاً شدنی نیست؛ منصفانه تقسیم کردن شدنی است. هر کس چیزی را بردارد که با توان، وقت و جای زندگیاش جور است.
- آنکه نزدیک است کارهای حضوری را برمیدارد، ولی نه همهاش را.
- آنکه دور است میتواند کارهای اداری و مالی، هماهنگی وقت دکتر، سفارش اینترنتی دارو و خرید، و تماس تصویری هر روزه را بردارد؛ و چند بار در سال بیاید تا مراقب اصلی به مرخصی برود.
- آنکه وقت ندارد ولی دستش باز است میتواند سهم بیشتری از هزینهها، مثلاً دستمزد پرستار، را بپردازد.
- نوههای بزرگتر هم میتوانند کاری بردارند: خرید، همصحبتی، یاد دادن کار با گوشی.
یک نفر هماهنگکننده باشد، ولی هماهنگکننده یعنی کسی که میداند چه کسی چه میکند، نه کسی که همهٔ کارها را انجام میدهد.
چطور بخواهیم
- مشخص بخواهید: «میتوانی دوشنبهها مادر را به فیزیوتراپی ببری؟» بهتر از «تو هم کمی کمک کن» است.
- از حالِ خودتان بگویید، بدون سرزنش: «من دیگر نمیکشم و به کمک نیاز دارم.»
- کمکی را که میدهند بپذیرید، حتی اگر به شیوهٔ شما نیست.
- تشکر کنید. آنکه مراقب اصلی است هم باید تشکر بشنود، و بلند.
اختلافهای رایج
«من از همه بیشتر کار میکنم»
احتمالاً درست است. فهرست کارها را نشان بدهید، نه گلایه را. بسیاری وقتی فهرست را میبینند تازه میفهمند.
«تو که نزدیکی، خودت بهتر میدانی»
نزدیک بودن به معنای مسئولِ همهچیز بودن نیست. تصمیمهای بزرگ را با هم بگیرید.
اختلاف بر سر پول
هزینهها را بنویسید و رسیدها را نگه دارید. شفافیت جلوی بدگمانی را میگیرد. دربارهٔ پولِ خودِ پدر یا مادر، تصمیم با خودش است.
حسابهای قدیمی
بحران، دلخوریهای کودکی را زنده میکند. موضوع را روی امروز و روی نیاز پدر و مادر نگه دارید. اگر نمیشود، از یک میانجی کمک بگیرید: بزرگ فامیل، مشاور یا مددکار.
برنامه را بازبینی کنید
نیازها عوض میشود و توان آدمها هم. هر یکی دو ماه یک بار با هم نگاه کنید چه چیزی خوب کار میکند و چه چیزی نه. یک گروه خانوادگی در پیامرسان، برای خبرها و برنامهٔ هفته، خیلی کمک میکند.