عفونت ادراری در این سالها همیشه با سوزش ادرار خودش را نشان نمیدهد. گاهی تنها نشانهاش این است که کسی ناگهان گیج، بیقرار یا خوابآلود میشود. بیشتر عفونتهای ادراری با درمان خوب میشوند؛ پس اگر نشانهها را دیدید، با پزشک صحبت کنید.
عفونت ادراری چیست؟
عفونت ادراری یعنی باکتری وارد مجرای ادرار شود و آنجا عفونت بدهد. شایعترین نوعش عفونت مثانه است. اگر عفونت مثانه درمان نشود، ممکن است به کلیه برسد که عفونت جدیتری است و باید زود درمان شود. این عفونت ممکن است پیشابراه (لولهای که ادرار را از مثانه بیرون میبرد) را هم درگیر کند.
چه نشانههایی دارد؟
نشانههای عفونت مثانه
- سوزش یا درد هنگام ادرار کردن.
- زود به زود ادرار کردن، از جمله در شب، یا فوریت ناگهانی برای رفتن به دستشویی.
- ادرار کدر یا خونی.
- درد یا فشار در پایین شکم.
نشانههای عفونت کلیه
- تب و لرز.
- درد کمر یا پهلو، درست زیر دندهها.
- تهوع یا استفراغ.
نشانههایی که در سالمندان دیده میشود
در سالمندان، بهویژه در کسی که زوال عقل دارد یا سوند ادراری دارد، عفونت ادراری ممکن است اینطور خودش را نشان دهد:
- گیجی یا بیقراری ناگهانی؛ گاهی این تنها نشانه است.
- بدتر شدن بیاختیاری ادرار.
- لرز تازه، یا دمای بدن خیلی پایین (زیر ۳۶ درجه).
- خستگی یا ضعف.
اگر کسی ناگهان گیج شد، خوابآلود شد یا در حرف زدن دچار دشواری شد، این را به حساب سن نگذارید؛ باید با ۱۱۵ تماس بگیرید.
چرا پیش میآید و چه کسانی بیشتر در خطرند؟
بیشتر عفونتهای ادراری از باکتریهای روده است که از راه پیشابراه وارد مجرای ادرار میشوند. با بالا رفتن سن احتمالش بیشتر میشود، و اینها هم خطر را بیشتر میکند:
- زن بودن، چون مجرای ادرار زنان کوتاهتر است؛ و یائسگی.
- در مردان، بزرگی پروستات که نمیگذارد مثانه کامل خالی شود.
- سوند ادراری.
- سنگ کلیه یا هر چیزی که جلوی جریان ادرار را بگیرد، و دشواری در خالی کردن کامل مثانه.
- دیابت یا ضعف دستگاه ایمنی.
- بیماریهایی مثل آلزایمر که رسیدگی به بهداشت شخصی را دشوار میکنند.
- بیحرکت ماندن طولانی (مثلاً پس از شکستگی لگن)، بیاختیاری مدفوع و کم نوشیدن مایعات.
- سابقهٔ عفونت ادراری.
چطور تشخیص داده و درمان میشود؟
پزشک ممکن است آزمایش ادرار بخواهد، هرچند همیشه لازم نیست. اگر عفونت پشت سر هم تکرار شود (دو بار در شش ماه یا سه بار در یک سال)، پزشک ممکن است شما را برای آزمایشها و درمانهای بیشتر نزد متخصص بفرستد.
درمان عفونت ادراری بیشتر وقتها آنتیبیوتیک است که پزشک تجویز میکند. چند نکته:
- دورهٔ آنتیبیوتیک را همانطور که پزشک گفته تمام کنید، حتی اگر زودتر حالتان بهتر شد.
- آنتیبیوتیک را برای بعد نگه ندارید و به کس دیگری هم ندهید.
- استراحت کنید و مایعات کافی بنوشید، طوری که ادرارتان کمرنگ باشد. اگر به دلیل بیماری قلب، نارسایی کلیه یا بیاختیاری ادرار نمیتوانید زیاد مایعات بنوشید، مقدار مناسب را از پزشکتان بپرسید.
- تا خوب شوید، قهوه، الکل و آبمیوه ننوشید؛ ممکن است مثانه را تحریک کنند.
- شواهدی نیست که آب زغالاخته عفونتی را که شروع شده درمان کند یا نشانههایش را کم کند.
عفونت کلیه اگر درمان نشود، میتواند جدی شود و به واکنش شدید و خطرناک بدن به عفونت (سپسیس) برسد. برای همین نشانههای عفونت کلیه را جدی بگیرید.
چه کارهایی جلوی تکرار را میگیرد؟
- مایعات کافی، بهویژه آب، بنوشید؛ طوری که در طول روز مرتب ادرار کنید و تشنه نمانید.
- ادرار را نگه ندارید و برای دستشویی وقت بگذارید تا مثانه کامل خالی شود.
- پس از دستشویی، از جلو به عقب تمیز کنید.
- ناحیهٔ تناسلی را تمیز و خشک نگه دارید و از صابون معطر در این ناحیه استفاده نکنید.
- لباس زیر نخی و نهچندان تنگ بپوشید.
- اگر پوشینه یا نوار بیاختیاری استفاده میکنید، زود به زود عوضش کنید.
- پس از نزدیکی ادرار کنید.
اگر عفونت مدام تکرار میشود، پزشک ممکن است راههای پیشگیری دیگری پیشنهاد کند. اگر وارفارین (داروی جلوگیری از لخته شدن خون) مصرف میکنید، فراوردههای زغالاخته نخورید.
