شهر دوستدار سالمند را طوری طراحی و اداره میکنند که نیازهای ویژهٔ سالمندان در آن دیده شود و هدفش بهتر شدن کیفیت زندگی آنان است. برای رسیدن به این هدف، چنین شهری باید ویژگیهای متعددی داشته باشد که هر کدام جنبهای از زندگی سالمندان را در بر میگیرد. این ویژگیها در ادامه آمده است.
دسترسی و حملونقل عمومی مناسب
دسترسی و حملونقل عمومی مناسب از ویژگیهای کلیدی شهر دوستدار سالمند است و طوری طراحی میشود که سالمندان بتوانند راحت و با اطمینان از وسایل نقلیهٔ عمومی استفاده کنند. این یعنی اتوبوسها و قطارهایی با ورودی کمارتفاع یا سطح شیبدار (رمپ) مناسب ویلچر، صندلیهای ویژه و دستگیرههای ایمنی.
ایستگاهها باید نزدیک محل زندگی سالمندان باشند و تابلوهای راهنمای بزرگ و خوانا، آسانسور و پلهبرقی ایمن داشته باشند. همچنین خدمات حملونقل ویژه مانند تاکسیهای مجهز و اتوبوسهای اختصاصی سالمندان میتواند دسترسی آنان را به مراکز پزشکی، فروشگاهها و فضاهای عمومی آسانتر کند.
این کارها نهتنها به بیشتر شدن استقلال و بهتر شدن کیفیت زندگی سالمندان کمک میکند، بلکه ارتباط آنان با دیگران و مشارکت فعالشان در جامعه را هم بیشتر میکند.
فضاهای عمومی و ساختمانها
فضاهای عمومی و ساختمانها در شهر دوستدار سالمند باید ویژگیهایی داشته باشند که ایمنی، دسترسی و راحتی سالمندان را تضمین کند. پیادهروها باید هموار، پهن و بیمانع باشند و نیمکتهای فراوان برای استراحت داشته باشند.
پارکها و فضاهای سبز باید مسیر پیادهروی مناسب و نور کافی داشته باشند و دسترسی به توالت عمومی و آبخوری در آنها آسان باشد. ساختمانهای عمومی و تجاری باید ورودی بدون پله، سطح شیبدار استاندارد، آسانسور ایمن و دستگیرههای کمکی در راهروها و سرویسهای بهداشتی داشته باشند.
تابلوهای راهنمای بزرگ و خوانا و بهکارگیری رنگها و تضاد رنگ مناسب برای کسانی که در دیدن دشواری دارند نیز ضروری است. این کارها کمک میکند سالمندان راحت و با اطمینان در شهر رفتوآمد کنند و از امکانات آن بهره ببرند.
مسکن مناسب
مسکن مناسب در شهر دوستدار سالمند باید طوری طراحی شود که امنیت، راحتی و دسترسی آسان سالمندان را فراهم کند. این خانهها باید سطح شیبدار و ورودی بدون پله، آسانسور ایمن و قابل اعتماد، و دستگیرههای کمکی در حمام و توالت داشته باشند.
اتاقها و فضاهای درون خانه باید طوری طراحی شوند که حرکت با ویلچر یا واکر بهراحتی ممکن باشد. کفپوش غیرلغزنده، نور کافی، و کلیدهای برق و دستگیرههای در که در ارتفاع مناسب باشند نیز ضروری است.
افزون بر این، نزدیکی به خدمات پزشکی، فروشگاهها و فضاهای اجتماعی مهم است. چنین خانههایی به سالمندان کمک میکند زندگی مستقل و باکیفیتی داشته باشند و در وقت ضرورت از حمایتهای لازم بهرهمند شوند.
خدمات بهداشتی و مراقبتی
خدمات مراقبتی و بهداشتی در شهر دوستدار سالمند باید جامع، در دسترس و باکیفیت باشد تا نیازهای ویژهٔ سالمندان را برآورده کند. این خدمات مراکز درمانی و پزشکیِ نزدیک به محل زندگی سالمندان را در بر میگیرد که دسترسی به آنها آسان است، تجهیزات و امکانات مناسب دارند و کارکنانشان برای مراقبت از سالمندان آموزش دیدهاند.
همچنین خدمات درمانی و پرستاری در خانه برای سالمندانی که به مراقبت ویژه نیاز دارند، اهمیت زیادی دارد. خدمات بهداشتی باید برنامههای پیشگیری و غربالگری، دسترسی به داروهای مورد نیاز و مشاورههای بهداشتی و روانشناسی را هم در بر بگیرد. چنین نظام مراقبتی کمک میکند سالمندان در محیطی امن و حمایتگر زندگی کنند و سلامت و رفاه بیشتری داشته باشند.
فرصتهای اجتماعی و مشارکت
فرصتهای اجتماعی و مشارکت در شهر دوستدار سالمند باید طوری طراحی شود که سالمندان بتوانند فعالانه در جامعه حضور داشته باشند و از انزوای اجتماعی جلوگیری شود. این یعنی راهاندازی مراکز و باشگاههای سالمندان که برنامههای فرهنگی، تفریحی و آموزشی گوناگونی دارند.
همچنین برگزاری رویدادهای اجتماعی، ورزشی و هنریِ ویژهٔ سالمندان به آنان امکان میدهد با دیگران در ارتباط باشند و مهارتها و علاقههای خود را دنبال کنند. افزون بر این، تشویق به مشارکت در کارهای داوطلبانه و گروههای محلی میتواند حس مفید بودن و تعلق به جامعه را در سالمندان تقویت کند.
این کارها کمک میکند سالمندان نهتنها از نظر جسمی و روحی سالم بمانند، بلکه فعالانه در زندگی اجتماعی و فرهنگی شهر سهیم باشند.
امنیت و ایمنی
امنیت و ایمنی در شهر دوستدار سالمند باید چنان فراهم شود که سالمندان احساس آرامش و اطمینان خاطر داشته باشند. این یعنی طراحی شهری با نور مناسب در خیابانها و فضاهای عمومی، برای جلوگیری از حادثه و جنایت.
همچنین پیادهروها و مسیرهای رفتوآمد باید هموار و بیمانع باشند تا خطر زمین خوردن کمتر شود. حضور پلیس و نیروهای امنیتی در محلههای مسکونی و مکانهای عمومی به بیشتر شدن حس امنیت کمک میکند. نصب سامانههای نظارتی و دوربینهای مداربسته در جاهای مهم نیز میتواند به پیشگیری از جرم و بالا رفتن ایمنی کمک کند.
افزون بر این، برنامههای آموزشی برای سالمندان دربارهٔ ایمن ماندن در خانه و بیرون از خانه، و خدمات اضطراریِ در دسترس و سریع، از دیگر کارهای ضروری است تا سالمندان بتوانند با اطمینان و آرامش در شهر زندگی کنند.
اطلاعرسانی و ارتباطات
اطلاعرسانی و ارتباطات در شهر دوستدار سالمند باید طوری باشد که سالمندان بهراحتی به اطلاعات دسترسی داشته باشند و از آنچه در جامعه میگذرد خوب باخبر باشند. این یعنی بهکارگیری فناوریهای نو مانند اینترنت، گوشیهای هوشمند و شبکههای اجتماعی برای ارتباط با دیگران و اطلاعرسانی سریع و مؤثر به سالمندان.
تنظیم برنامههای آموزشی و آگاهیرسانی دربارهٔ مسائل بهداشتی، امنیتی و فرهنگی نیز بخشی از این نظام اطلاعرسانی است. تابلوهای راهنما و نشانههای بزرگ و خوانا در مکانهای عمومی برای اطلاعرسانی بهتر و سادهتر به سالمندان به کار میرود.
همچنین فراهم کردن فضاهایی برای گفتوگو و تبادل نظر، مانند مراکز اجتماعی و باشگاههای سالمندان، میتواند به بهتر شدن ارتباط با دیگران و بیشتر شدن احساس تعلق به جامعه کمک کند. این کارها سبب میشود سالمندان در جامعه فعالتر باشند و از امکانات و خدمات شهری بهتری بهرهمند شوند.
فرصتهای اقتصادی
فرصتهای اقتصادی در شهر دوستدار سالمند باید بر پایهٔ نیازها و خواستههای ویژهٔ سالمندان طراحی شود. این یعنی عرضهٔ خدمات و کالاهایی متناسب با نیازهای سالمندان؛ مانند خدمات بهداشتی و درمانی، مراقبت در خانه، فعالیتهای تفریحی و فرهنگی، و خدمات حملونقل ویژهٔ سالمندان.
توسعهٔ بازار کار ویژهٔ سالمندان و پدید آوردن فرصتهای شغلی در زمینههایی مانند مراقبت از سالمندان، مشاورهٔ سلامت، فعالیتهای ورزشی مناسب سنهای بالا، و آموزش و مشاورهٔ مالی نیز از دیگر فرصتهای اقتصادی است. سه چیز در پدید آمدن فرصتهای اقتصادی موفق در شهر دوستدار سالمند نقش مهمی دارد: برنامهریزی شهری برای تشویق کسبوکارهای مرتبط با سالمندان، سیاستگذاری مالی مناسب برای این گروه، و بالا بردن فرهنگ سرمایهگذاری و کسبوکار در محیطی مناسب سالمندان.
این ویژگیها چه حاصلی دارد؟
این ویژگیها به سالمندان کمک میکند در محیطی ایمن، راحت و پر از فرصتهای گوناگون زندگی کنند، احساس استقلال و مفید بودن داشته باشند و کیفیت زندگی بهتری را تجربه کنند.
