سردرد از ناراحتیهای شایعی است که ممکن است در این سالها پیش بیاید. عاملهای گوناگونی میتوانند سردرد بیاورند. برخی از علتهای آن را در ادامه میخوانید.
عوارض داروها
برخی داروها ممکن است عوارض جانبیای مانند سردرد داشته باشند. در این صورت مهم است که با پزشکتان صحبت کنید تا داروها را اصلاح کند یا تغییر دهد.
داروهایی که عوارضشان به سردرد میانجامد، میتوانند از دستههای گوناگون دارویی باشند و این به دلیلهای مختلفی پیش میآید. چند دلیل احتمالی آن اینهاست:
- برخی داروها میتوانند فشار خون را تغییر دهند. بالا رفتن یا پایین آمدن فشار خون ممکن است سردرد بیاورد.
- برخی داروها دستگاه عصبی مرکزی را تحریک میکنند و این ممکن است به سردرد بینجامد. دستههایی از داروها که بر گیرندههای سروتونینی، هیستامینی یا اپینفرین اثر میگذارند از این گروهاند.
- برخی داروها ممکن است به گرفتگی عضلهها یا تغییر در کار عضلهها بینجامند و این سردرد میآورد.
- برخی داروها ممکن است مقدار آب و الکترولیتهای (املاح) بدن را تغییر دهند و این میتواند یکی از عاملهای سردرد باشد.
- هر کس به داروها به شکلی متفاوت واکنش نشان میدهد. پس حساسیت فردی به یک دارو میتواند عوارض جانبیای مانند سردرد بیاورد.
برای تشخیص دقیق اثر داروها بر سلامت شما، مشاوره با پزشک لازم است.
فشار خون
در این سالها ناراحتیهای فشار خون بیشتر از گروههای سنی دیگر پیش میآید. فشار خونِ ناپایدار میتواند سردرد بیاورد. مهم است که پزشک فشار خونتان را منظم کنترل کند.
فشار خون بالا یا پایین میتواند یکی از عاملهای سردرد باشد. علت دقیق آن هنوز روشن نشده است، ولی چند فرضیه هست که ممکن است در توضیح این ارتباط نقش داشته باشند:
- فشار خون بالا ممکن است فشار زیادی بر رگهای خونی بیاورد. این فشار زیاد میتواند به ترشح مواد شیمیایی در دیوارهٔ رگها بینجامد و در نتیجه قطر رگها و کشیدگی آنها تغییر میکند. این تغییرها ممکن است درد و سردرد بیاورند.
- فشار خون بالا میتواند به مغز آسیب بزند. این ممکن است کار عصبها را تغییر دهد، حجم مایع مغزی را بیشتر کند یا سلولهای عصبی (نورونها) را تحریک کند و در نتیجه سردرد پدید میآورد.
- فشار خون بالا ممکن است به گرفتگی عضلهها بینجامد. این گرفتگی ممکن است در گردن و سر پیش بیاید و به سردرد میانجامد.
- فشار خون بالا میتواند جریان خون به چشم را تغییر دهد و این ممکن است نشانههایی مانند سردرد بیاورد.
تشخیص دقیق و درمان فشار خون بالا یا پایین به مشاوره با پزشک نیاز دارد.

کمآبی
در این سالها احتمال کمآبی بیشتر است و کمآبی میتواند سردرد را شدیدتر کند. مطمئن شوید که به اندازهٔ کافی آب مینوشید.
کمآبی، یعنی کم شدن حجم آب بدن، میتواند یکی از عاملهای مؤثر در پیدایش سردرد باشد. چند دلیل ممکن برای ارتباط کمآبی و سردرد اینهاست:
- کم شدن حجم آب ممکن است فشار خون را پایین بیاورد. این افت فشار میتواند جریان خون به مغز را کم کند و در نتیجه ممکن است سردرد بیاورد.
- مغز و سلولهای عصبی به حجم مناسبی از مایع مغزی نیاز دارند. کم شدن حجم آب ممکن است ترکیب مایع مغزی را تغییر دهد و سردرد بیاورد.
- کمآبی میتواند ترکیب الکترولیتهای بدن، از جمله سدیم و پتاسیم، را تغییر دهد. این تغییرها ممکن است به گرفتگی عضلهها و سردرد بینجامند.
- دستگاه عصبی مرکزی برای اینکه به بهترین شکل کار کند به آب نیاز دارد. کمآبی ممکن است توان کار مغز را پایین بیاورد و در نتیجه سردرد بیاورد.
- کمآبی میتواند به گرفتگی عضلهها و کم شدن کارایی آنها بینجامد و در نتیجه سردرد بیاورد.
برای پیشگیری از سردردِ ناشی از کمآبی، نوشیدن آب کافی و حفظ تعادل مناسب میان آب و الکترولیتهای بدن ضروری است. معمولاً توصیه میشود هر روز دستکم ۸ لیوان (حدود ۲ لیتر) آب نوشیده شود، ولی این مقدار ممکن است با توجه به شرایط محیط، فعالیت بدنی و نیاز هر کس فرق کند.
تغییرهای هورمونی
تغییرهای هورمونی در این سالها ممکن است یکی از عاملهایی باشد که به سردرد میانجامد. در سالمندی مقدار هورمونها به دلیلهای گوناگونی تغییر میکند؛ از جمله کم شدن ترشح هورمونهای جنسی (استروژن و پروژسترون در زنان و تستوسترون در مردان) و تغییر در دستگاه هورمونیِ مربوط به استرس.
چند عامل ممکن برای ارتباط تغییرهای هورمونی این سالها با سردرد اینهاست:
- زنان با رسیدن به سالمندی تغییرهای هورمونی زیادی را تجربه میکنند؛ از جمله کم شدن تدریجی استروژن و پروژسترون. این تغییرها ممکن است به گرفتگی عضلهها، تغییر در ساختار رگهای خونی و تغییرهایی در مغز بینجامند که سردرد میآورند.
- مردان هم با بالا رفتن سن تغییر در مقدار هورمون تستوسترون را تجربه خواهند کرد. این تغییر ممکن است به تغییر در کارایی عضلهها، بیشتر شدن استرس و اثرهایی بر دستگاه عصبی بینجامد که همگی ممکن است سردرد بیاورند.
- تغییرهای هورمونی معمولاً با بیشتر شدن استرس و اضطراب همراهاند. استرس و اضطراب ممکن است عاملی باشند که مستقیم یا غیرمستقیم به پیدایش سردرد کمک میکنند.
- جز هورمونهای جنسی، دستگاه هورمونی کلان بدن هم در سالمندی تغییر میکند. این تغییرها ممکن است بر تنظیم غلظت خون، فعالیت قلب و کنترل دستگاه عصبی مرکزی، که با سردرد ارتباط دارند، اثر بگذارند.
در هر حال، تشخیص دقیق علت سردرد در این سالها به مشاوره با پزشک نیاز دارد. برای مدیریت سلامت خود و کم کردن اثرهای جانبیِ تغییرهای هورمونی، باید با پزشکتان همکاری کنید تا درمان مناسبی برایتان در نظر بگیرد.

بیماریهای مزمن
برخی بیماریهای مزمن (بیماریهایی که مدت درازی میمانند)، مانند میگرن یا درد ستون فقرات، هم میتوانند در این سالها سردرد بیاورند. مدیریت بیماری میتواند به کم شدن شدت سردرد کمک کند.
