تغییرهای پا با بالا رفتن سن کمکم پیدا میشود، چون نوسازی سلولها و ساخته شدن کلاژن رو به کندی میرود. همانطور که پوست نازک میشود، لایهٔ چربیِ کف و پاشنهٔ پا هم نازک میشود.
این تغییرها میتواند پایداری بدن را کم کند و این بر زانوها، لگن و کمر اثر میگذارد. ساییده شدن تدریجی غضروف در فضای مفصل، همراه با التهاب بورس و تاندونها، فقط بر این بار میافزاید.
شایعترین ناراحتیهای پا که به بالا رفتن سن مربوط است، آنهایی است که بر پوست، بافتهای همبند، مفصلها، ناخنها و گردش خون اثر میگذارد.
خشکی پوست
خشکی پوست، بهویژه در کف پا، ممکن است به استفادهٔ روزانه از مرطوبکننده نیاز داشته باشد تا پوست ترک نخورد و عفونت نکند. کم شدن تدریجی کلاژن، که با مراقبت نکردنِ پیوسته از پا شدیدتر میشود، میتواند به ترک خوردن پاشنه و پینه بینجامد.
اگر درمان نشود، ترکخوردگی پوستِ دور پاشنه میتواند راه رفتن یا حتی ایستادن را دردناک کند.
اگر ترکهای پوست به اندازهٔ کافی عمیق باشند، باکتریها میتوانند به بافتِ بیپوشش نفوذ کنند و پا را عفونی کنند. در سالمندان یا کسانی که دیابت دارند، این میتواند به عفونتی بینجامد که ممکن است جدی باشد و سلولیت نام دارد.
صاف شدن کف پا
با بالا رفتن سن، بافتهای همبندی که رباط نام دارند کمکم کش میآیند و بلندی قوس کف پایتان را کم میکنند. نتیجهٔ آن حالتی است که معمولاً کف پای صاف (پس پلان) نامیده میشود.
دردِ کف پای صاف معمولاً در میانهٔ پا پیدا میشود، با فعالیت بیشتر میشود و اغلب با ورم در امتداد قوزک پا و قوس داخلی همراه است. درد لگن، زانو و کمر هم شایع است.
صافی کف پا همچنین میتواند زاویهٔ پایتان را تغییر دهد و باعث بیشتر شدن پروناسیون، کم شدن پایداری و بیشتر شدن خطر رگبهرگ شدن مچ پا و پا شود.
کوتاه شدن تاندون آشیل
نوع دیگری از بافت همبند که تاندون نام دارد، میتواند با بالا رفتن سن کمکم آب از دست بدهد. تاندونها عضلهها را به استخوان وصل میکنند. اگر تاندونها به سبب از دست دادن آب کوتاه شوند، ممکن است سرانجام راه رفتنتان صافتر شود، چون کمتر میتوانید مچ پا، میانهٔ پا و انگشتهای پا را خم کنید.
این بهویژه دربارهٔ تاندون آشیل درست است که عضلهٔ ساق پا را به استخوان پاشنه (کالکانئوس) وصل میکند.
اگر برای کشش منظم تاندون آشیل کاری نکنید، ممکن است هنگام فشار بیش از حد به بافتها (مانند پرش شدید یا دویدن از پلهها) در خطر پارگی باشید.
انگشت چکشی
انگشت چکشی خمیدگی غیرطبیعی در مفصل یک یا چند انگشت پاست. این حالت معمولاً از پوشیدن کفش باریک یا کفش پاشنهبلند پدید میآید که انگشتهای پا را بیشتر به درون پنجهٔ کفش فشار میدهد. انگشت چکشی مستعد پینه و میخچه است. سفتی مفصل، ناراحتی، ورم و درد هم شایع است.
انگشت چکشی وقتی پدید آمد، در اصل همیشگی است، مگر اینکه جراحی (مانند آرترودز یا آرتروپلاستی) بتواند مفصلهای انگشت پا را دوباره مرتب کند. کشش ممکن است به بازگشت بخشی از تحرک کمک کند، ولی لزوماً این حالت را برنمیگرداند. بالشتکهای انگشت پا، آتل و کفش مناسب میتوانند به سبکتر شدن بخشی از ناراحتی و درد کمک کنند.
تغییر ناخنهای پا
ناخنهای پا معمولاً با بالا رفتن سن ضخیمتر و شکنندهتر میشوند و همین، کوتاه کردن و رسیدگی به آنها را دشوارتر میکند. یکی از دلیلهایش این است که در سالمندی، همزمان با کم شدن ساخت هورمونها، رشد ناخنها هم کم میشود.
استروژن و تستوسترون هر دو ساخته شدن کراتین را تحریک میکنند و به ظاهر صاف و محکم ناخنهای پا و دست کمک میکنند. وقتی این هورمونها کم میشوند، این کمبود میتواند باعث تغییر رنگ ناخنها، ترک خوردن آنها و پیدا شدن برجستگیها و لایههای ناهموار در آنها شود.
مراقبت درست از ناخن میتواند ظاهر ناخنتان را بسیار بهتر کند، ولی ممکن است برای جلوگیری از تغییرهای وابسته به سن بس نباشد. علتهای شایع دیگرِ تغییر ناخن پا اینهاست:
- کمکاری تیروئید
- بیماری سرخرگهای محیطی
- عفونت قارچی ناخن پا (اونیکومیکوزیس)
کراتوز سبورئیک
کراتوز سبورئیک یک بیماری پوستی شایع در سالمندان است. این ضایعههای برجسته و همرنگ پوست را اغلب با زگیل اشتباه میگیرند. معمولاً روی پا، انگشتهای پا و مچ پا پیدا میشوند.
ضایعههای سبورئیک دردناک نیستند، ولی گاهی ممکن است هنگام پوشیدن کفش بخارند یا تحریک شوند.
آرتروز و نقرس
آرتروز (استئوآرتریت)، که به آن ورم مفصلِ ساییدگی هم میگویند، تقریباً ۱۰ درصد مردان و ۱۳ درصد زنان بالای ۶۰ سال را درگیر میکند.
عاملهای خطر رایج برای آرتروز پا اینهاست:
- چاقی
- پینهٔ پا
- آسیب پیشین پا یا مچ پا
یکی دیگر از بیماریهای پا که معمولاً در سالمندی دیده میشود نقرس است. نقرس اختلالی التهابی است که در آن بلورهای اسید اوریک دور مفصل جمع میشوند و دردی حاد پدید میآورند که اغلب توان را از فرد میگیرد. این درد بیشتر در انگشت شست پاست.
گردش خون و ورم پا
یکی از شایعترین نشانههای پا و مچ پا در سالمندان ادم است؛ ادم اصطلاح پزشکی برای ورم بافتهاست. ادم اغلب از ضعیف بودن گردش خون پدید میآید که باعث میشود مایع در اندامهای پایینی بدن (بهویژه مچ پا و پا) جمع شود.
این حالت با بیماریهایی همراه است که در سالمندان دیده میشود؛ مانند:
- نارسایی احتقانی قلب
- بیماری مزمن کلیه
- سیروز و دیگر بیماریهای کبد
بسته شدن یک رگ خونی میتواند به ادم وریدی بینجامد که معمولاً یک پا را درگیر میکند. بیماریهای قلب و رگها، برخی داروها و تغییرهای هورمونی ممکن است هر دو پا را متورم کنند؛ به این حالت ادم محیطی دوطرفه میگویند.
دیابت هم میتواند بر گردش خون اثر بگذارد، بهویژه با بالا رفتن سن. اگر چنین شود، درمان عفونتهای پا بسیار دشوارتر است و به پیدا شدن زخمهایی میانجامد که خوب نمیشوند.
نوروپاتی دیابتی، یعنی حس سوزنسوزن شدن که بیشتر پاها را درگیر میکند، یکی دیگر از پیامدهای شایع دیابتِ طولانیمدت است.
