یائسگی مرحلهای طبیعی از زندگی زنان است و زمانی پیش میآید که زن توان باروریاش را از دست میدهد. یائسگی لزوماً به سالمندی مربوط نیست. تخمدانها دیگر توان کافی برای کارهای طبیعی دوران باروری ندارند و تخمکگذاری انجام نمیشود. در این مرحله نخست قاعدگیها نامنظم میشود و سپس قاعدگی برای همیشه قطع میشود.
داستان لادن
لادن ۵۲ ساله است. فرزندانش به خانههای خودشان رفتهاند و او از آغاز مرحلهٔ تازهای از زندگیاش به هیجان آمده است و برای علاقههای دیگرش وقت بیشتری دارد. مشتاقانه چشمبهراه سفر و کلاس کامپیوتر است.
ولی بهتازگی تغییرهایی در سلامتش او را درگیر کرده است. لادن در چند ماه گذشته قاعدگیهای نامنظم داشته است. حالا گرگرفتگی دارد و خوب خوابیدن هم برایش دشوار شده است. گرگرفتگیها، که بدن و صورتش را گرم میکنند، کمکم آزاردهنده شدهاند و شبها چندین بار او را از خواب بیدار میکنند. لادن از کمخوابی خسته و نگران است و از گرگرفتگیها عذاب میکشد. او آماده است با پزشکش دربارهٔ پیدا کردن چند راه درمان صحبت کند.
لادن در گذر یائسگی است که بخشی عادی از بالا رفتن سن است. این بیماری یا اختلال نیست. پس از گذشتن از یائسگی، بسیاری از خانمها احساس راحتی میکنند و دیگر لازم نیست نگران قاعدگیهای دردناک، گرفتگی یا باردار شدن باشند.
برخی خانمها با نشانههای یائسگی مشکلی ندارند. برای دیگران، دوران گذر یائسگی میتواند گرگرفتگی، دشواری در خواب، احساس خستگی و تحریکپذیری، درد هنگام رابطهٔ جنسی یا افسردگی بیاورد. برخی ممکن است تصمیم بگیرند دربارهٔ درمان نشانههایشان با پزشک صحبت کنند.
هنگام فکر کردن دربارهٔ نشانههای یائسگی، عاملهای زیادی را باید در نظر بگیرید.
گذر به یائسگی چه مرحلههایی دارد؟
یائسگی ۱۲ ماه پس از آخرین قاعدگی یک خانم است. سالهای پیش از آن، که زنان ممکن است در آن تغییرهایی در چرخهٔ ماهانه، گرگرفتگی یا نشانههای دیگر داشته باشند، «گذر یائسگی» یا «پیشیائسگی» (perimenopause) نام دارد.
گذر یائسگی اغلب میان ۴۵ تا ۵۵ سالگی شروع میشود. معمولاً حدود ۷ سال طول میکشد، ولی میتواند تا ۱۴ سال ادامه پیدا کند. در این دوران مقدار استروژن و پروژسترونی که بدن میسازد بسیار تغییر میکند؛ این دو، هورمونهاییاند که تخمدانها میسازند. استخوانها کمتراکمتر میشوند و زنان را در برابر شکستگی آسیبپذیر میکنند. در این دوره بدن انرژی را هم به شیوهٔ دیگری مصرف میکند، سلولهای چربی تغییر میکنند و ممکن است خانمها آسانتر وزن اضافه کنند.
یائسگی ممکن است با برداشتن رحم (هیسترکتومی) یا برداشتن تخمدانها با جراحی هم پیش بیاید؛ تخمدانها هورمون میسازند. اگر برای برداشتن تخمدان یا رحم جراحی کنید و هورمون مصرف نکنید، بیدرنگ نشانههای یائسگی را تجربه خواهید کرد.
آیا این یائسگی است؟
اگر نشانههایی از شروع یائسگی دارید، پزشک ممکن است دربارهٔ سن، نشانهها و سابقهٔ خانوادگیتان بپرسد تا روشن کند آیا نشانههایتان واقعاً از یائسگی است. در بعضی موارد، پزشک ممکن است آزمایش خون بدهد تا مقدار هورمون محرک فولیکول (FSH) و استرادیول را بسنجد و علتهای دیگرِ تغییرهایی را که تجربه میکنید رد یا تأیید کند.
گذر یائسگی، که گاهی آن را perimenopause مینامند، چند سال پیش از آخرین قاعدگی زن شروع میشود. در این مدت زنان ممکن است چرخههای قاعدگی محدود، گرگرفتگی و تغییرهای دیگر را تجربه کنند. هرچند این زمان را معمولاً «یائسگی» مینامند، یائسگی تا یک سال پس از پایان قاعدگی پیش نمیآید.
پس از گذشتن از مرحلههای ورود به یائسگی، زنان وارد دوران یائسگی میشوند. زنان یائسه در برابر بیماریهای قلبی و پوکی استخوان آسیبپذیرترند. در این زمان مهم است که برنامهٔ غذایی سالم داشته باشید و مطمئن شوید کلسیم فراوان میگیرید تا استخوانهایتان محکم بماند.
زنی که نمیخواهد باردار شود، باید دستکم تا ۱۲ ماه پس از آخرین قاعدگیاش از روشهای پیشگیری از بارداری استفاده کند.
