در این دوره از زندگی ممکن است وضع زندگی تغییر کند؛ مانند بازنشستگی، از دست دادن عزیزان یا تغییر در سلامت جسم و روح. این تغییرها میتواند احساس تنهایی و جدا افتادن بیاورد. از این رو رابطههای اجتماعیِ محکم و پایدار در این سالها میتواند عامل مهمی برای بهتر شدن کیفیت زندگی و رضایت شما باشد.
چطور میتوان رابطهها را گسترش داد؟
در سالمندی میتوان رابطههای اجتماعی را با فعالیتهای اجتماعی و جمعیِ گوناگون گسترش داد؛ مانند گروههای ورزشی، کلاسهای آموزشی، گروههای هنری و گروههای دینی. این فعالیتها فرصت خوبی است برای ارتباط گرفتن با دیگران و شریک شدن در کارها و علاقههای مشترک.
با فعالیتهای اجتماعی دیگری مانند دیدار با دوستان و خانواده، شرکت در جشنوارهها و مراسم مذهبی و شرکت در گردهماییها و رویدادهای محلی هم میتوانید ارتباطهایتان را محکمتر و احساس تعلق به جامعه را بیشتر کنید.
این ارتباطها نهتنها به بهتر شدن روحیه و سلامت روان کمک میکند، بلکه میتواند به کنترل استرس، بیشتر شدن اعتمادبهنفس و پدید آمدن احساس رضایت و خوشبختی در سالمندی هم کمک کند.
گسترهٔ رابطههای اجتماعی در سالمندی ممکن است از عاملهای گوناگونی اثر بپذیرد: عاملهای فردی، اجتماعی و فرهنگی. شناختن این عاملها میتواند کمک کند بهترین راهها برای حمایت از سالمندان و بهتر کردن کیفیت زندگیشان پیدا شود. برخی از عاملهای مهم اینهاست.
سلامت جسم
سلامت جسم مستقیم بر رابطههای اجتماعی اثر میگذارد. سالمندانی که سلامت جسمی خوبی دارند، معمولاً بیشتر میتوانند در فعالیتهای اجتماعی شرکت کنند. برای نمونه، کسی که توان حرکت و ورزش دارد، بهراحتی میتواند در فعالیتهای گروهی شرکت کند و رابطههای اجتماعی فراوانی داشته باشد.
سلامت جسم اعتمادبهنفس را هم بیشتر میکند و آدم را به شرکت در فعالیتهای اجتماعی و ارتباط گرفتن با دیگران تشویق میکند. از سوی دیگر، ناراحتیهایی مانند درد و کمتوانی جسمی میتواند فعالیتهای اجتماعی را محدود کند و احساس تنهایی و جدا افتادن را شدیدتر کند.
پس حفظ سلامت جسم در سالمندی بسیار مهم است تا بتوانید از رابطههای اجتماعیتان کاملاً بهره ببرید و کیفیت زندگیتان را بالا ببرید.
سلامت روان
سلامت روان هم در گسترهٔ رابطههای اجتماعی نقش مهمی دارد. سالمندانی که سلامت روانِ خوبی دارند، معمولاً بیشتر میتوانند رابطهٔ اجتماعی برقرار کنند و آن را نگه دارند. سلامت روان اعتمادبهنفس و ارتباط مثبت با دیگران را بیشتر میکند و آدم را به شرکت در فعالیتهای اجتماعی و ارتباط با دیگران تشویق میکند.
افزون بر این، سلامت روانِ خوب میتواند جلوی احساس تنهایی، اضطراب و افسردگی را بگیرد؛ حالتهایی که ممکن است ارتباط با دیگران را کم و میل به گوشهگیری را بیشتر کند. پس توجه به سلامت روان سالمندان و حمایت لازم از آنان میتواند رابطههای اجتماعیشان را بسیار بهتر کند و آنان را به زندگی اجتماعیِ فعالتر و شادتری برساند.
محیط زندگی
محیط زندگی هم میتواند اثر چشمگیری بر رابطههای اجتماعی سالمندان بگذارد. محیط زندگیِ مناسب یعنی دسترسی به فضاهای عمومی، به مراکز فعالیتهای اجتماعی گوناگون مانند مراکز تفریحی، فرهنگی و ورزشی، و به امکانات ارتباطی مانند اینترنت و تلفن. چنین محیطی میتواند فرصتهای بیشتری برای ارتباط با دیگران فراهم کند.
محیط زیستِ پاک و سالم و فراهم بودن شرایط اجتماعیِ مثبت هم میتواند احساس امنیت و راحتی را در سالمندان بیشتر کند و آنان را به شرکت در فعالیتهای اجتماعی تشویق کند. از سوی دیگر، شرایط محیطیِ نامطلوب، مانند دسترسی نداشتن به امکانات اجتماعی، شلوغی و ناهماهنگیهای شهری و ناپایداری مالی، میتواند احساس تنهایی، اضطراب و جدا افتادن را در سالمندان بیشتر کند و آنان را از رابطهٔ اجتماعیِ فعال بازدارد.
پس توجه به شرایط محیطی، که عامل مهمی است، میتواند بهتر شدن رابطههای اجتماعی سالمندان را آسانتر و زندگی اجتماعیشان را بهتر کند.
پشتیبانی اطرافیان
پشتیبانی اجتماعی از سالمندان اثر چشمگیری بر رابطههای اجتماعی آنان دارد. بودنِ خانواده، دوستان و شبکههای اجتماعیِ محکم میتواند به سالمند احساس پیوند و یکپارچگی با جامعه بدهد و جلوی احساس تنهایی و جدا افتادن را بگیرد. پشتیبانی اجتماعی با حمایت احساسی و عاطفی، فرصتهای بیشتری برای در میان گذاشتن تجربهها و دیدگاهها فراهم میکند و به سالمندان اعتمادبهنفس بیشتری میدهد.
وقتی پشتیبانی اجتماعیِ محکمی هست، سالمندان ممکن است بهراحتی در فعالیتهای گروهی و اجتماعی شرکت کنند و فرصتهای بیشتری برای رابطه با دیگران داشته باشند. پس پشتیبانی اجتماعی در بالا بردن گستره و کیفیت رابطههای اجتماعی سالمندان نقش بسیار مهمی دارد و میتواند کیفیت زندگی و رابطههای اجتماعی آنان را بسیار بهتر کند.
فعالیتهای اجتماعی
فعالیتهای اجتماعی در محکمتر شدن و گسترش رابطههای اجتماعی سالمندان نقش بسیار مهمی دارد. شرکت در فعالیتهای گروهی، مانند کلاسهای ورزشی، هنری و موسیقی، گروههای خدمترسانی اجتماعی و مانند اینها، فرصتهای بیشتری برای ارتباط با آدمهای گوناگون فراهم میکند.
این فعالیتها آدم را تشویق میکند با دیگران وقت بگذراند، تجربهها و علاقههای مشترک را با آنان در میان بگذارد و دوست پیدا کند. فعالیتهای اجتماعی همچنین میتواند احساس معنا و رضایت از زندگی را بیشتر کند و از فرد در برابر احساس تنهایی و جدا افتادن محافظت کند.
در کل، شرکت در فعالیتهای اجتماعی میتواند احساس پیوند و تعلق به جامعه را در سالمندان بیشتر کند و گستره و کیفیت رابطههای اجتماعی آنان را بسیار بهتر کند.
تغییر نقشهای اجتماعی
در سالمندی شاید لازم شود با تغییر نقشهای اجتماعیتان سازگار شوید. این تغییرها میتواند اثر چشمگیری بر رابطههای اجتماعی بگذارد. برای نمونه، بازنشستگی و ورود به سالمندی ممکن است ساختار زندگی روزمره را تغییر دهد و مثلاً فرصتهای بیشتری برای شرکت در فعالیتهای اجتماعی و دیدار با دوستان و خانواده فراهم کند.
از سوی دیگر، فرصتهای اجتماعی ممکن است با تغییر نقشهای اجتماعی گوناگون تغییر کند؛ مثلاً تغییر در نقش پدر یا مادر بودن و نقش مراقبت از نسلهای پیشین. این تغییرها میتواند فرصتهای تازهای برای رابطه با دیگران و در میان گذاشتن تجربهها پدید بیاورد و به دیگران هم امکان میدهد از تجربه و معرفت سالمندان بهره ببرند و ارتباط عمیقتری برقرار کنند.
در نتیجه، تغییر نقشهای اجتماعی سالمندان میتواند به گسترش و محکمتر شدن رابطههای اجتماعی آنان کمک کند و زندگی اجتماعیشان را بهتر کند.
برای رابطههای گستردهتر چه باید کرد؟
در کل، گسترهٔ رابطههای اجتماعی در سالمندی میتواند از عاملهای فراوانی اثر بپذیرد و به توجه و حمایتهای گوناگون نیاز دارد تا افراد بتوانند از ارتباطهای اجتماعی خود بهره ببرند. برای بهتر شدن گسترهٔ این رابطهها لازم است در فعالیتهای گروهی و اجتماعی شرکت کنید، مهارتهای ارتباطیتان را پرورش دهید و از فناوری همچون ابزاری برای ارتباط با دیگران استفاده کنید. این کارها میتواند کیفیت زندگی و رابطههای اجتماعی را در سالمندی بسیار بهتر کند.
