کلیهها دو اندامِ لوبیاییشکلاند و هر کدام تقریباً به اندازهٔ یک مشت است. جای آنها درست زیر دندهها و در دو طرف ستون فقرات است.
کلیههای سالم هر دقیقه حدود نیم فنجان خون را تصفیه میکنند و مواد زائد و آب اضافی را از آن میگیرند تا ادرار ساخته شود. ادرار از کلیهها، از راه دو لولهٔ نازک ماهیچهای به نام حالب، به مثانه میرود. مثانه ادرار را در خود نگه میدارد. کلیهها، حالبها و مثانه بخشی از مجاری ادراری شما هستند.
چرا کلیهها مهماند؟
کلیهها مواد و مایعات اضافی را از بدن بیرون میبرند. اسیدهایی را هم که سلولهای بدن میسازند از میان میبرند و تعادل درستِ آب، نمک و مواد معدنی خون را، مانند سدیم، کلسیم، فسفر و پتاسیم، نگه میدارند. بدون این تعادل، عصبها، ماهیچهها و دیگر بافتهای بدن ممکن است درست کار نکنند.
کلیهها هورمونهایی هم میسازند که کمک میکند:
- فشار خونتان را کنترل کنید؛
- گلبولهای قرمز خونتان را خوب نگه دارید؛
- استخوانهایتان را محکم و سالم نگه دارید.
کلیههای من چگونه کار میکنند؟
هر کلیهٔ شما از حدود یک میلیون واحد تصفیه به نام نفرون ساخته شده است. هر نفرون یک صافی به نام گلومرول و یک لوله دارد. نفرونها در دو مرحله کار میکنند: گلومرول خون را تصفیه میکند، و لولهها مواد لازم را به خون برمیگردانند و مواد زائد را بیرون میبرند.
گلومرول خون را تصفیه میکند
خون وقتی به هر نفرون میرسد، وارد خوشهای از رگهای خونی ریز میشود که همان گلومرول است. دیوارههای نازک گلومرول میگذارند مولکولهای کوچکتر، مواد زائد و مایعات، که بیشترش آب است، به درون لوله بروند. مولکولهای بزرگتر، مانند پروتئینها و سلولهای خونی، در رگ میمانند.
لولهها مواد لازم را به خون برمیگردانند و مواد زائد را بیرون میبرند
کنار هر لوله یک رگ خونی هست. همچنان که مایع تصفیهشده در طول لوله پیش میرود، این رگ تقریباً همهٔ آب را، همراه با مواد معدنی و مواد مغذیای که بدنتان لازم دارد، دوباره جذب میکند. لوله به بیرون بردن اسید اضافی از خون کمک میکند. مایع و مواد زائدی که میماند وارد لولهٔ ادرار میشود.
خون چگونه در کلیههای من جریان دارد؟
خون از راه سرخرگ کلیه وارد کلیه میشود. این رگ بزرگ به رگهای کوچکتر و مویرگها میریزد تا خون به نفرونها برسد. در نفرون، رگهای ریز گلومرولها خون را تصفیه میکنند و خون از راه مجاری کلیوی از کلیه بیرون میرود.
خون شما هر روز بارها در کلیههایتان میگردد. کلیهها در یک روز حدود ۱۵۰ کوارتز خون را تصفیه میکنند. بیشترِ آب و مواد دیگری که از گلومرولها میگذرد، از راه لولهها به خون برمیگردد. فقط ۱ تا ۲ کوارتز آن ادرار میشود.
