ارتباط برای کسانی که آلزایمر دارند دشوار است، چون در به یاد سپردن چیزها و آدمها دشواری دارند. ممکن است برای پیدا کردن واژهها، یا برای اینکه آنچه میخواهند بگویند از یادشان نرود، به زحمت بیفتند. شاید آرزو کنید که فقط همان را که میخواهند بگویند؛ ولی نمیتوانند.
کسی که آلزایمر دارد ممکن است در این کارها دشواری داشته باشد:
- پیدا کردن واژهٔ مناسب، یا گم نکردن رشتهٔ فکر هنگام حرف زدن
- فهمیدن معنای واژهها
- توجه کردن به گفتوگوهای طولانی
- به یاد آوردن مرحلههای کارهای معمول، مانند پختن غذا، پرداخت قبض یا لباس پوشیدن
- نشنیده گرفتن صداهای زمینه، مثل صدای رادیو، تلویزیون یا گفتوگوی دیگران
همچنین ممکن است اگر ارتباط خوب پیش نرود ناامید شود، و به لمس، لحن و صدای بلند بسیار حساس باشد.
آلزایمر برخی افراد را دربارهٔ زبان هم سردرگم میکند. برای نمونه، کسی که انگلیسی را زبان دوم یاد گرفته، ممکن است آن را فراموش کند یا دیگر نفهمد. در عوض ممکن است فقط زبان اولی را که آموخته، مثلاً اسپانیایی، بفهمد و به کار ببرد.
ارتباط را آسانتر کنید
قدم اول شناختن این بیماری و اثر آن بر مهارتهای ارتباطی است. قدم دوم آزمودن نکتههایی است که ممکن است ارتباط را آسانتر کند:
- در چشم او نگاه کنید و با نام صدایش بزنید.
- حواستان به لحنتان، بلندی صدایتان، طرز نگاهتان به او و زبان بدنتان باشد.
- تا جایی که میشود گفتوگو را دوطرفه کنید.
- جز حرف زدن، از راههای دیگری مانند لمس ملایم هم کمک بگیرید.
- اگر ارتباط دشواری پیش میآورد، حواس او را به چیز دیگری ببرید.
برای اینکه او را به گفتوگو با خودتان تشویق کنید
- رفتاری گرم و پرمهر نشان بدهید.
- هنگام حرف زدن دستش را بگیرید.
- از نگرانیهایش بپرسید، حتی اگر فهمیدنش سخت باشد.
- بگذارید خودش فکر کند و تصمیم بگیرد.
- در برابر فوران عصبانیتش صبور باشید. به یاد داشته باشید که این بیماری است که «حرف میزند».
برای اینکه حرف زدنتان با او مؤثر باشد
- راهنماییهای ساده و گامبهگام بدهید.
- راهنماییها را تکرار کنید و برای پاسخ دادن وقت بیشتری بدهید. بکوشید حرفش را قطع نکنید.
- دربارهٔ او چنان حرف نزنید که انگار آنجا نیست.
- با او با زبان بچگانه یا صدای بچگانه حرف نزنید.
مستقیم، مشخص و مثبت حرف بزنید
چند نمونه از آنچه میتوانید بگویید:
- «بیا این راه را امتحان کنیم»، بهجای اینکه به اشتباههایش اشاره کنید.
- «لطفاً این کار را بکن»، بهجای «این کار را نکن».
- «ممنون که کمک کردی»، حتی اگر نتیجه کامل نباشد.
همچنین میتوانید:
- پرسشهایی بپرسید که جوابش بله یا نه است. برای نمونه، بهجای «چه احساسی داری؟» میتوانید بگویید «خسته شدهای؟».
- شمار گزینهها را کم کنید. برای نمونه، بهجای «شام چه دوست داری؟» میتوانید بگویید «برای شام همبرگر دوست داری یا مرغ؟».
- اگر بار اول متوجه نشد، واژههای دیگری به کار ببرید. برای نمونه، اگر پرسیدید گرسنه است یا نه و جوابی نگرفتید، میتوانید بگویید: «شام آماده است. بیا بخوریم.»
- بکوشید نگویید «یادت نیست؟» یا «من که به تو گفتم».
اگر ناامید شدید، برای خودتان وقت بگذارید.
کمک به کسی که میداند حافظهاش کم شده است
آلزایمر در مرحلههای اولیه تشخیص داده میشود. یعنی بسیاری از افراد میدانند که این بیماری چه اثری بر حافظه میگذارد. این نکتهها برای کمک به کسی است که میداند حافظهاش دچار دشواری شده است:
- برای گوش دادن وقت بگذارید. ممکن است او بخواهد دربارهٔ تغییرهایی که متوجهشان شده حرف بزند.
- تا میتوانید ملاحظه کنید. هر بار که چیزی را فراموش میکند یا حرف عجیبی میزند، حرفش را تصحیح نکنید. بکوشید درک کنید که این تلاش او برای ارتباط است.
- وقتی در پیدا کردن واژهٔ درست یا گفتن احساسش با واژهها دشواری دارد، کمکش کنید واژهٔ مناسب را برای گفتن فکر و احساسش پیدا کند. ولی مراقب باشید حرف در دهانش نگذارید و خیلی زود «جاهای خالی را پر نکنید».
- به ارتباط بیکلام توجه کنید. چون این افراد توان واضح حرف زدن را از دست میدهند، ممکن است برای ارتباط و گفتن فکر و احساسشان به راههای دیگری رو بیاورند. برای نمونه، حالت چهرهشان ممکن است غم، عصبانیت یا ناامیدی را نشان بدهد. دست بردن به لباس زیر ممکن است به شما بگوید که به دستشویی نیاز دارند.
نمونهای از کمک به پیدا کردن واژهها: خانم «د» پس از آنکه جلسهٔ باشگاه باغبانیاش را فراموش کرده بود، گریه کرد. سرانجام گفت: «کاش منتظرم میماندند.» دخترش گفت: «دلت میخواست دوستانت منتظرت میماندند.» خانم «د» برخی از حرفها را تکرار کرد. سپس گفت: «میخواهم بروم.» دخترش گفت: «میخواهی به جلسهٔ باشگاه باغبانی بروی.» باز هم خانم «د» واژهها را تکرار کرد.
