کسی که زوال عقل (دمانس) دارد، ممکن است یادش برود کجاست، وسیلهها کجاست و چطور کار میکنند. چشم و مغز هم چیزها را جور دیگری میبینند: سایه گودال به نظر میآید و قالیچهٔ تیره، چاله. خانه را میشود طوری چید که هم امنتر باشد و هم او بتواند کارهایش را خودش انجام دهد.
یک قاعدهٔ کلی: تغییرهای بزرگ را یکشبه ندهید. خانهٔ آشنا خودش کمک است. کمکم و یکییکی عوض کنید و ببینید کدام واقعاً کمک میکند.
نور
- خانه را روشنتر کنید؛ نور یکدست، بدون سایهٔ تند و بدون نوری که چشم را بزند.
- روزها پردهها را باز کنید تا نور آفتاب بیاید.
- راهپله و دستشویی از همه مهمترند.
- چراغخواب در اتاق خواب، راهرو و دستشویی بگذارید. چراغ حسگردار، که با رد شدن روشن میشود، خیلی به کار میآید.
- اتاق خواب شبها تاریک و آرام باشد تا خوابش ببرد.
سروصدا
سروصدای زمینه گیجکننده است. تلویزیون یا رادیویی را که کسی به آن گوش نمیدهد خاموش کنید. فرش، پرده و کوسن صدا را میگیرند. اگر سمعک دارد، مرتب تنظیم و وارسی شود.
کف خانه
- قالیچه و پادریهای کوچک را بردارید. هم زیر پا میلغزند و هم ممکن است آنها را مانع یا چاله ببیند.
- کفِ براق را نشانهٔ خیسی میبیند و از رد شدن میترسد. کفِ مات بهتر است.
- نقشهای شلوغ و راهراهِ تند روی فرش و کفپوش، گیجکننده است.
- سیم، خردهریز و میزهای کوچک را از سر راه بردارید.
رنگهای متمایز
با دمانس، جدا کردن رنگهای نزدیک به هم سخت میشود. چیزِ مهم باید از زمینهاش جدا دیده شود:
- نشیمن توالت فرنگی به رنگی جدا از بقیهٔ دستشویی؛
- بشقاب و لیوان به رنگی جدا از سفره (بشقاب سفید روی سفرهٔ سفید دیده نمیشود)؛
- در اتاقها و نردهٔ پله به رنگی جدا از دیوار؛
- لبهٔ پلهها با نوار رنگی.
آینه و شیشه
بعضیها تصویر خودشان را در آینه نمیشناسند و میترسند. اگر چنین شد، آینه را بپوشانید یا بردارید. شبها پرده را بکشید تا بازتابش را در شیشهٔ پنجره نبیند.
برچسب و نشانه
- روی در دستشویی و اتاق خواب، برچسب با نوشتهٔ درشت و یک تصویر بزنید.
- روی کشوها و کمدها بنویسید چه در آنهاست، یا درِ کمدِ پرکاربرد را بردارید تا درونش پیدا باشد.
- یک ساعت بزرگ و خوانا که روز هفته و تاریخ را هم نشان دهد، و یک تقویم دیواری.
- یادداشت کنار در: «کلید؟ اجاق؟»
- چیزهای هرروزه (عینک، کنترل تلویزیون، تلفن) همیشه یکجا باشد.
آشپزخانه
- برای اجاق گاز، شیر ایمنی یا قطعکن خودکار بگذارید، یا وقتی کسی نیست شیر اصلی گاز را ببندید.
- هشداردهندهٔ دود و گاز نصب کنید و هر چند وقت وارسیاش کنید.
- چاقوهای تیز، کبریت و فندک را در کشوی قفلدار بگذارید.
- مواد شوینده و سفیدکننده را دور از دسترس و جدا از خوراکیها نگه دارید؛ ممکن است با نوشیدنی اشتباه شود.
- هر چند روز یخچال را نگاه کنید و غذای مانده را بیرون بریزید.
حمام و دستشویی
- دستگیرهٔ دیواری کنار توالت و در حمام، صندلی حمام و کفپوش ضدلغزش بگذارید.
- دمای آبگرمکن را پایین بیاورید تا آب داغ پوستش را نسوزاند؛ ممکن است داغی را دیر حس کند.
- قفلِ درِ حمام و دستشویی را بردارید، یا قفلی بگذارید که از بیرون باز شود، تا در را روی خودش نبندد.
- شبها درِ دستشویی باز و چراغش روشن باشد.
داروها و چیزهای خطرناک
- همهٔ داروها، حتی ویتامینها، در کمد قفلدار باشد و کسی آنها را در ساعتش بدهد.
- سم، نفت، رنگ و ابزار برقی را از دسترس بردارید.
- اگر در خانه سلاح هست، آن را از خانه بیرون ببرید یا در جای قفلدار نگه دارید.
درها و بیرون خانه
اگر ممکن است بیخبر از خانه بیرون برود، زنگوله یا زنگ هشدار روی در بگذارید. هرگز او را در خانه تنها و در را به رویش قفل نکنید. دربارهٔ بیرون رفتن از خانه و گم شدن بیشتر بخوانید.
حیاط و بالکن هم مهم است: نردهٔ محکم، زمینِ صاف، و جایی برای نشستن در آفتاب.
ایمنی، نه زندان
هدف این نیست که هر خطری را از بین ببرید؛ هدف این است که او تا میشود کارهایش را خودش و بیآسیب انجام دهد. خانهای که همهچیزش قفل و ممنوع باشد، او را بیقرارتر میکند. هر چند ماه یک بار دوباره نگاه کنید؛ با پیش رفتن بیماری، نیازها عوض میشود.