گرمای زیاد برای هیچکس بیخطر نیست و در سالمندی، یا وقتی بیماریای در کار است، خطرش بیشتر میشود. خبر خوب این است که آسیبهای گرما را میشود پیشبینی کرد و تا اندازهٔ زیادی جلویشان را گرفت. این راهنما هم برای خود شماست و هم برای وقتی که از پدر، مادر یا همسایهای مراقبت میکنید.
چرا گرما در سالمندی خطرناکتر است؟
با بالا رفتن سن، بدن کندتر با تغییر ناگهانی دما سازگار میشود. بیماریهای مزمن و برخی داروهای تجویزی هم ممکن است بر تنظیم دمای بدن یا عرق کردن اثر بگذارند. لازم نیست هوا خیلی داغ باشد؛ دمایی که برای دیگران آزاردهنده نیست هم ممکن است برای یک سالمند خطر داشته باشد.
اینها خطر را بیشتر میکنند:
- بیماری قلب و رگها، ریه یا کلیه، و دیابت
- هر بیماریای که بدن را ضعیف کند یا تب بیاورد
- تغییرهای پوست که با بالا رفتن سن طبیعی است
- داروهای ادرارآور، آرامبخش و برخی داروهای قلب و فشار خون
- مصرف چند داروی تجویزی با هم
- چاقی، اضافهوزن یا کموزنی
- کم شدن آب بدن
- خانهای که کولر یا پنکه ندارد
- تنها زندگی کردن
- نوشیدن الکل
از پزشک بپرسید آیا هیچیک از داروها آسیبپذیری در برابر گرما یا آفتابسوختگی را بیشتر میکند.
در روزهای گرم چه کنیم؟
مایعات کافی بنوشید
- پیش از آنکه تشنه شوید آب بنوشید. آب، آبمیوه و آب سبزیجات انتخابهای خوبیاند.
- الکل و نوشیدنیهای کافئیندار ننوشید.
- اگر پزشک گفته است مایعات را محدود کنید، یا داروی ادرارآور مصرف میکنید، از او بپرسید در هوای گرم چقدر بنوشید.
خانه را خنک نگه دارید
- تا میشود در جایی بمانید که کولر دارد.
- در ساعتهای گرم روز پردهها و سایبانها را ببندید و شب، وقتی هوای بیرون خنکتر است، پنجرهها را باز کنید.
- از اجاق و فر کمتر استفاده کنید و وسایل برقی و چراغهایی را که گرما میسازند خاموش کنید.
- در هوای خیلی داغ فقط به پنکه تکیه نکنید. وقتی دمای هوا به ۴۰ درجهٔ سانتیگراد یا بیشتر میرسد، پنکه ممکن است بدن را گرمتر کند.
- اگر خانه گرم است، میانهٔ روز را در جای خنکی بگذرانید؛ مثل مرکز خرید، کتابخانه، سینما یا خانهٔ یکی از دوستان. دو سه ساعت ماندن در جای خنک در روز به بدن کمک میکند.
بدن را خنک نگه دارید
- لباس سبک، آزاد و رنگروشن بپوشید. پارچههای طبیعی مثل نخ و پنبه ممکن است خنکتر از الیاف مصنوعی باشند.
- دوش یا حمام خنک بگیرید، یا پوست را با پارچهٔ نمدار خیس کنید.
- کار سنگین نکنید و بیشتر استراحت کنید.
اگر ناچارید بیرون بروید
- کارهای بیرون را برای ساعتهای خنکتر بگذارید و در گرمترین ساعتهای روز، از حدود ۱۱ صبح تا ۴ بعدازظهر، زیر آفتاب نمانید.
- در سایه بمانید. زیر آفتاب ممکن است گرما را ۱۰ تا ۱۵ درجه بیشتر حس کنید.
- کلاه و عینک آفتابی بردارید و کرم ضدآفتاب با درجهٔ محافظت (SPF) ۱۵ یا بیشتر بزنید و در طول روز تکرارش کنید.
- در گرما منتظر اتوبوس نایستید. از دوست یا خویشاوندی بخواهید شما را برساند، یا تاکسی بگیرید.
- بیرون از خانه ورزش و فعالیت سنگین نکنید و به جاهای شلوغ نروید.
- پیشبینی هوا و هشدارهای گرما را دنبال کنید. رطوبت زیاد هوا را گرمتر از عدد دماسنج میکند.
اگر از کسی مراقبت میکنید
در روزهای خیلی گرم دستکم روزی دو بار به او سر بزنید؛ بهویژه اگر بیش از ۶۵ سال دارد، بیماری مزمن دارد یا تنها زندگی میکند. هر بار این چهار چیز را ببینید:
- آیا به اندازهٔ کافی آب مینوشد؟
- آیا به جای خنک یا کولر دسترسی دارد؟
- آیا میداند چطور خودش را خنک نگه دارد؟
- آیا نشانهای از فشار گرما دارد؟
از دوستان و همسایهها هم بخواهید به شما سر بزنند.
نشانههایی که نباید از آنها گذشت
سردرد، گیجی، سرگیجه یا حالت تهوع در هوای گرم ممکن است نشانهٔ بیماری ناشی از گرما باشد. برای اینکه کار به گرمازدگی شدید نکشد:
- از آفتاب بیرون بیایید و به جای خنک بروید؛ اگر میشود، جایی که کولر دارد.
- مایعات بنوشید، ولی نه الکل و نوشیدنی کافئیندار.
- دوش یا حمام خنک بگیرید، یا با اسفنج و آب خنک بدن را خیس کنید.
- دراز بکشید و استراحت کنید.
نشانهها و کمکهای اولیهٔ خستگی گرمایی و گرمازدگی شدید در مطلب «گرمازدگی در سالمندان» آمده است.
