در سالمندی بدن تغییرهای گوناگونی میکند و تغییر هورمونها یکی از آنهاست. برخی از این تغییرها را در ادامه میخوانید.
هورمونهای جنسی کمتر میشود
با بالا رفتن سن، بدن هورمونهای جنسی، مثل استروژن در زنان و تستوسترون در مردان، را کمتر میسازد. این میتواند به پیامدهایی مانند کم شدن استحکام استخوانها، یعنی پوکی استخوان (استئوپروز)، و کم شدن میل جنسی بینجامد.
کم شدن میل جنسی معمولاً در زن و مرد هر دو پیش میآید. کم شدن هورمونهای جنسی میتواند میل جنسی، گرایش به رابطهٔ جنسی و رضایت جنسی را کم کند.
کم شدن هورمونهای جنسی میتواند ساختار بدن را هم تغییر دهد؛ از جمله جریان خون به اندامهای تناسلی، اندازهٔ بافتهای تناسلی و نرمی و لطافت پوست کم میشود. همچنین میتواند چربی بدن را بیشتر کند، بهویژه در جاهایی مانند شکم و رانها.
کم شدن هورمونهای جنسی میتواند به پوکی استخوان بینجامد که میتواند خطر شکستگی استخوان را بیشتر کند. در کل، تغییر هورمونها با بالا رفتن سن میتواند اثر گستردهای بر سلامت عمومی و کیفیت زندگی بگذارد.
هورمون تیروئید کمتر میشود
در سالمندی ممکن است کار تیروئید و هورمونهای وابسته به آن تغییر کند. معمولاً با بالا رفتن سن، فعالیت تیروئید کم میشود و این میتواند بیماریهای تیروئید را بیشتر کند. برخی از تغییرهایی که ممکن است در هورمون تیروئید پیش بیاید:
- کمکاری تیروئید (هیپوتیروئیدی): این شایعترین ناراحتی تیروئید در سالمندی است. با بالا رفتن سن، بدن هورمونهای تیروئید را کمتر میسازد. این میتواند به کمکاری تیروئید و کند شدن سوختوساز، خستگی، کم شدن حافظه، افزایش وزن و نشانههای دیگرِ اختلال تیروئید بینجامد.
- گواتر: گاهی کم شدن فعالیت تیروئید میتواند به بزرگ شدن غدهٔ تیروئید (گواتر) بینجامد. گواتر ممکن است ناراحتیهایی پدید آورد؛ مانند دشواری در نفس کشیدن یا فشار بر «تراشهای آنتوریور» که خون را به قلب میرسانند.
- کم یا زیاد شدن فعالیت تیروئید: در برخی افراد، فعالیت تیروئید ممکن است کم یا زیاد شود و این میتواند به ناراحتیهایی مانند کمکاری تیروئید یا پرکاری تیروئید (هیپرتیروئیدی) بینجامد.
- اثر بر سلامت قلب و رگها: تغییر فعالیت تیروئید میتواند اثرهای مهمی بر سلامت قلب و رگها بگذارد؛ از جمله بیشتر شدن خطر بیماریهای قلب و رگها مانند «آرامبخشی» و بیماری رگهای کرونر قلب.
برای نمونه، کمکاری تیروئید را میتوان یکی از عاملهای خطر بیماریهای قلب و رگها دانست. پس تشخیص و کنترل درست تغییرهای هورمون تیروئید در سالمندی بسیار مهم است.
هورمون رشد کمتر میشود
هورمون رشد هورمونی کلیدی است که در رشد، ترمیم بافتها و حفظ سلامت بدن نقش دارد. با بالا رفتن سن، غدهٔ هیپوفیز در مغز هورمون رشد کمتری میسازد و این تغییر میتواند اثرهای گستردهای بر بدن بگذارد. برخی از تغییرهایی که ممکن است با کم شدن هورمون رشد پیش بیاید:
- کم شدن استحکام عضلهها و استخوانها: هورمون رشد در حفظ استحکام و کارایی عضلهها و استخوانها نقش مهمی دارد. با کم شدن آن، ممکن است کارایی عضلهها و استخوانها کم شود و در نتیجه خطر شکستگی استخوان و افت کارایی عضلهها بالا برود.
- بیشتر شدن چربی بدن: هورمون رشد در کنترل مقدار چربی بدن نقشی دارد. با کم شدن آن، ممکن است چربی بدن بیشتر شود، بهویژه در جاهایی مانند شکم.
- اثر بر سلامت ذهن و روان: هورمون رشد بر کار مغز و سلامت روان اثر دارد. کم شدن آن میتواند به ناراحتیهایی مانند کم شدن تمرکز و حافظه، بیشتر شدن اضطراب و افسردگی و بههم خوردن خواب بینجامد.
- کم شدن توان ترمیم بافتها: هورمون رشد در ترمیم بافتها و زخمها نقش مهمی دارد. با کم شدن آن، توان بدن برای ترمیم زخمها و بافتهای آسیبدیده کم میشود.
در کل، کم شدن هورمون رشد با بالا رفتن سن میتواند اثرهای گستردهای بر سلامت و کیفیت زندگی بگذارد. کارهایی مانند مراقبت از سلامت عمومی، فعالیت بدنی منظم و برنامهٔ غذایی مناسب میتوانند به کم شدن اثرهای منفی این تغییرها کمک کنند.
هورمون کورتیزول تغییر میکند
مقدار هورمون کورتیزول هم ممکن است با بالا رفتن سن تغییر کند و این میتواند بر دستگاه ایمنی و سلامت روان اثر بگذارد.
کورتیزول هورمونی استروئیدی است که غدهٔ فوقکلیه آن را ترشح میکند. این هورمون در تنظیم استرس، التهاب، قند خون، فشار خون، دستگاه ایمنی و انرژی بدن نقش مهمی دارد. در سالمندی، مقدار کورتیزول بدن ممکن است کم شود یا در برخی افراد زیاد شود؛ ولی این تغییر بسته به وضع هر فرد میتواند متفاوت باشد.
شناختن تغییرهای هورمونی در سالمندی اهمیت زیادی دارد، چون میتواند در تشخیص و کنترل ناراحتیهای سلامتِ وابسته به بالا رفتن سن مؤثر باشد.
