«۴۰ سال است که روزی دو بسته سیگار کشیده‌ام. حالا ترک آن آسان نیست. برای ترک سیگار چه کاری باید انجام دهم؟ آیا من بعد از این عادت بلندمدت قادر به ترک آن هستم؟»

فرقی نمی‌کند چند سال دارید یا چه مدت است سیگار می‌کشید؛ سالمند باشید یا جوان، ترک سیگار در هر زمانی برای سلامت شما مفید است. با این کار احتمالاً سال‌ها به عمرتان می‌افزایید، راحت‌تر نفس می‌کشید، انرژی بیشتری پیدا می‌کنید و در هزینه‌ها صرفه‌جویی می‌کنید. همچنین:

  • خطر سرطان، حملهٔ قلبی، سکتهٔ مغزی و بیماری‌های ریه را کم می‌کنید.
  • گردش خون بهتری خواهید داشت.
  • حس بویایی و چشایی‌تان بهتر می‌شود.
  • برای فرزندان و نوه‌هایتان الگو خواهید بود.

سیگار چه بیماری‌هایی می‌آورد؟

سیگار کشیدن زندگی شما را کوتاه می‌کند. افزون بر آن، بیماری‌هایی مانند این‌ها را هم پدید می‌آورد:

بیماری ریه

سیگار کشیدن به ریه‌ها و راه‌های تنفسی شما آسیب می‌زند و گاهی برونشیت مزمن می‌آورد. همچنین می‌تواند آمفیزم بیاورد که ریه‌های شما را از بین می‌برد و نفس کشیدن را برایتان بسیار سخت می‌کند.

بیماری قلبی

سیگار کشیدن خطر حملهٔ قلبی و سکتهٔ مغزی را بیشتر می‌کند.

سرطان

سیگار کشیدن می‌تواند به سرطان ریه، دهان، حنجره (تارهای صوتی)، مری، معده، کبد، لوزالمعده، کلیه‌ها، مثانه و دهانهٔ رحم بینجامد.

ناراحتی‌های تنفسی

اگر سیگار می‌کشید، بیشتر از کسانی که سیگار نمی‌کشند احتمال دارد آنفلوانزا، ذات‌الریه یا عفونت‌های دیگری بگیرید که می‌توانند تنفس شما را مختل کنند.

پوکی استخوان

اگر سیگار می‌کشید، احتمال پوکی استخوان در شما بیشتر است.

بیماری‌های چشم

سیگار کشیدن خطر بیماری‌های چشمی‌ای را بیشتر می‌کند که می‌توانند به از دست رفتن بینایی و نابینایی بینجامند؛ از جمله آب‌مروارید و تخریب لکهٔ زرد چشم وابسته به سن (دژنراسیون ماکولا).

دیابت

کسانی که سیگار می‌کشند بیشتر از دیگران دیابت نوع ۲ دارند و سیگار کشیدن کنترل دیابت را سخت‌تر می‌کند. دیابت بیماری‌ای جدی است که می‌تواند به کوری، بیماری قلبی، بیماری عصبی، نارسایی کلیه و قطع عضو بینجامد.

سیگار کشیدن همچنین می‌تواند عضله‌ها را زود خسته کند، خوب شدن زخم‌ها را به تأخیر بیندازد، خطر اختلال نعوظ را در مردان بیشتر کند و پوست را لکه‌دار و چروک کند.

پس از ترک چه حس‌هایی ممکن است داشته باشید؟

نیکوتین ماده‌ای در تنباکو است که اعتیاد به سیگار را پدید می‌آورد. برخی از کسانی که سیگار را کنار می‌گذارند هیچ نشانه‌ای از ترک ندارند، ولی بسیاری همچنان میل شدیدی به سیگار کشیدن دارند. ممکن است احساس گرسنگی یا خستگی هم بکنند. برخی از کسانی که سیگار را ترک کرده‌اند سردرد دارند، احساس افسردگی می‌کنند یا به‌سختی به خواب عمیق می‌روند. این نشانه‌ها با گذشت زمان محو می‌شوند.

برای ترک چه می‌توان کرد؟

بسیاری از مردم می‌گویند نخستین قدم برای ترک موفق سیگار این است که محکم تصمیم بگیرید و برای شروع، تاریخ مشخصی برگزینید. برای روبه‌رو شدن با موقعیت‌هایی که شما را به سیگار کشیدن می‌کشاند و برای ایستادگی در برابر هوس‌ها برنامه بریزید. شاید لازم باشد روش‌های گوناگونی را بیازمایید تا آنچه را برایتان مفیدتر است پیدا کنید. برای نمونه، ممکن است:

  • با پزشکتان صحبت کنید.
  • به مشاورهٔ فردی یا گروهی بروید.
  • از یک دوست کمک بخواهید.
  • به این فکر کنید که با پولی که خرج سیگار می‌کنید، می‌توانید برای خودتان جایزه بخرید.
  • پیاده‌روی کنید یا فعالیت بدنی تازه‌ای را که از آن لذت می‌برید بیازمایید.
  • برای کم کردن نشانه‌های ترک نیکوتین از دارو کمک بگیرید.

اگر هنگام ترک وزنتان تغییر کرد، جای نگرانی نیست. اگر این موضوع نگرانتان کرده است، هنگام ترک برنامه‌ای برای ورزش داشته باشید و از نظر بدنی هم فعال باشید. این کار ممکن است حواستان را از هوس دوبارهٔ سیگار پرت کند و برای سالمندی سالم هم مهم است.

کمک گرفتن برای شکستن اعتیاد

هنگام ترک سیگار، برای ایستادگی در برابر میل بدن به نیکوتین به پشتیبانی نیاز دارید. فراورده‌های جایگزین نیکوتین به برخی از کسانی که سیگار می‌کشند کمک می‌کند.

داروهایی هم هست که پزشک تجویز می‌کند و ممکن است کمکتان کند راحت‌تر ترک کنید. اسپری بینی یا استنشاقیِ نیکوتین می‌تواند نشانه‌های ترک را کم کند و ترک سیگار را برایتان راحت‌تر کند.

داروهای دیگر هم ممکن است به کم شدن نشانه‌های ترک کمک کنند. با پزشکتان صحبت کنید که کدام داروها برای شما مناسب است.

وافور، قلیان و تنباکوی جویدنی هم بی‌خطر نیستند

برخی گمان می‌کنند دخانیات بدون سیگار (جویدن تنباکو و مواد افیونی)، وافور و سیگار برای ترک سیگار گزینه‌های بی‌خطری‌اند، ولی این‌طور نیست. دخانیات بدون سیگار سرطان دهان و لوزالمعده می‌آورد. همچنین ضایعه‌های پیش‌سرطانی (معروف به لکوپلاکی دهان)، ناراحتی‌های لثه و اعتیاد به نیکوتین پدید می‌آورد.

کسانی که سیگار می‌کشند ممکن است سرطان دهان، لب، حنجره، مری و مثانه بگیرند. کسانی که هنگام مصرف دخانیات دود را فرو می‌دهند، در خطر سرطان ریه و نیز بیماری‌های قلبی، برونشیت مزمن، بیماری مزمن انسدادی ریه و آمفیزم هم هستند. کشیدن قلیان بسیاری از همان خطرهایی را برای سلامت دارد که کشیدن سیگار دارد.

دود دست دوم خطرناک است

دود دست دوم، یعنی دودی که از سیگار دیگران برمی‌خیزد، می‌تواند برای خانواده، دوستان و حتی حیوانات ناراحتی‌های جدی پدید آورد. دود دست دوم به‌ویژه برای کسانی که بیماری ریه یا قلب دارند خطرناک است. در بزرگسالان، دود دست دوم می‌تواند بیماری‌های قلبی و سرطان ریه بیاورد.

در نوزادان، این دود می‌تواند خطر نشانگان مرگ ناگهانی نوزاد را بیشتر کند؛ یعنی مرگی بی‌توضیح در نوزادانی که کمتر از ۱ سال دارند. کودکانی که در معرض دود دست دوم باشند، ناراحتی‌های ریه، عفونت گوش و آسم شدید می‌گیرند.

سیگار الکترونیکی چطور؟

سیگار الکترونیکی نیکوتین، طعم‌دهنده و مواد شیمیایی دیگری تولید می‌کند که مصرف‌کننده آن‌ها را به درون می‌کشد. به این وسیله‌ها گاهی «سیگار الکترونیکی»، «قلیان الکترونیکی»، «مود»، «ویپ» یا «سیستم مخزن‌دار» می‌گویند. ممکن است شبیه سیگار معمولی، قلم یا حتی حافظهٔ فلش (یو‌اس‌بی) باشند. مانند نیکوتین اعتیادآور است و ممکن است مواد زیان‌بار مانند سرب و مواد شیمیایی سرطان‌زا داشته باشد.

برخی از طعم‌دهنده‌های سیگار الکترونیکی با بیماری ریه ارتباط دارند. دانشمندان هنوز در حال بررسی اثرهای درازمدت سیگار الکترونیکی بر سلامت‌اند. سازمان غذا و داروی ایالات متحده سیگار الکترونیکی را به‌عنوان کمکی برای ترک سیگار تأیید نمی‌کند. شواهد محدودی هست که نشان می‌دهد این وسیله‌ها به ترک سیگار کمک می‌کنند.

خبرهای خوب پس از ترک

خبر خوب این است که پس از ترک سیگار، حتی در دههٔ ۶۰ یا ۷۰ زندگی یا پس از آن:

  • ضربان قلب و فشار خونتان به حد طبیعی می‌رسد.
  • انتهای عصب‌های آسیب‌دیدهٔ چشایی و بویایی دوباره ترمیم می‌شود؛ پس بو و مزه را بهتر حس می‌کنید.
  • ریه‌ها، قلب و دستگاه گردش خونتان بهتر کار خواهند کرد.
  • کمتر سرفه می‌کنید و راحت نفس می‌کشید.
  • احتمال سکتهٔ قلبی یا سکتهٔ مغزی کم می‌شود.
  • تنفستان بهتر می‌شود.
  • احتمال سرطان کمتر خواهد بود.

هر سنی داشته باشید، همهٔ این فایده‌ها دلیل‌های مهمی است برای اینکه در سالمندی برنامه‌ای برای ترک سیگار بریزید.

می‌توانید سیگار را ترک کنید

بسیاری از کسانی که پیش‌تر سیگار را ترک کرده‌اند ممکن است دوباره آن را بیازمایند و باز سیگار بکشند. این شکست سختی نیست. می‌توانید دوباره بکوشید و موفق شوید.

اگر هیچ انگیزه‌ای برای ترک سیگار ندارید، یادتان باشد که ترک سیگار در ادامهٔ زندگی می‌تواند خطر بیماری قلبی، سکتهٔ مغزی و سرطان و خطر مرگ را با گذشت زمان کم کند.