بهترین راه پیشگیری از آنفلوآنزا واکسن سالانه است. سازمان جهانی بهداشت واکسن سالانه را برای کسانی که ۶۵ سال یا بیشتر دارند توصیه میکند و مرکز کنترل بیماریهای آمریکا هم آن را برای این گروه بهویژه مهم میداند. آنفلوآنزا برای بسیاری از افراد بیماری چندروزه است، ولی در سالهای بالاتر و در کسانی که بیماری درازمدتی مثل دیابت، بیماری قلب یا آسم دارند، ممکن است جدی شود.
آنفلوآنزا چقدر جدی است؟
بیشتر افراد در حدود یک هفته، بیآنکه به درمان پزشکی نیاز پیدا کنند، بهتر میشوند؛ هرچند سرفه ممکن است شدید باشد و دو هفته یا بیشتر بماند. ولی کسانی که ۶۵ سال یا بیشتر دارند در گروه پرخطرند. آنفلوآنزا ممکن است به سینهپهلو (ذاتالریه) بینجامد و بیماریهای درازمدت دیگر را بدتر کند.
دو دلیل دارد: با بالا رفتن سن، دستگاه ایمنی که با عفونتها میجنگد ضعیفتر میشود؛ و در این سالها بیماریهای دیگری مثل دیابت، که خطر عارضه را بیشتر میکنند، شایعترند.
آنفلوآنزا چطور پخش میشود؟
ویروس آنفلوآنزا بیشتر با قطرههایی که هنگام سرفه و عطسه در هوا پخش میشود از کسی به کس دیگر میرود. دستِ آلوده به ویروس هم میتواند آن را منتقل کند. در جاهای شلوغ، مثل مدرسه و سرای سالمندان، زود پخش میشود. کسی که آنفلوآنزا دارد معمولاً از یک روز پیش از بیمار شدن تا حدود یک هفته پس از آن میتواند ویروس را به دیگران بدهد.
- دستهایتان را مرتب بشویید.
- به چشم، بینی و دهانتان دست نزنید.
- از تماس نزدیک با کسانی که بیمارند دوری کنید.
- اگر خودتان بیمارید، در خانه بمانید و هنگام سرفه و عطسه دهان و بینی را با دستمال بپوشانید.
سرماخوردگی است یا آنفلوآنزا؟
نشانههای آنفلوآنزا ناگهانی شروع میشود: تب، لرز، سرفهٔ خشک، سردرد، درد عضلهها و بدن، و خستگی شدید. سرماخوردگی معمولاً خفیفتر است و بیشتر با آبریزش یا گرفتگی بینی همراه است. تنها از روی نشانهها نمیشود با اطمینان این دو را از هم جدا کرد.
| ویژگی | سرماخوردگی | آنفلوآنزا |
|---|---|---|
| شروع | کمکم، در یکی دو روز | سریع، در چند ساعت |
| جای درگیر | بیشتر بینی و گلو | فراتر از بینی و گلو |
| حال عمومی | ناخوشید، ولی کارهای معمول را انجام میدهید | خستهٔ خستهاید و توان کارهای معمول را ندارید |
در سالمندان دمای طبیعی بدن کمی پایینتر است؛ پس هنگام بیماری هم ممکن است تب کمتر از آنچه انتظار دارید بالا برود.
واکسن آنفلوآنزا
چه کسانی بهتر است واکسن بزنند؟
سازمان جهانی بهداشت واکسن سالانه را برای این گروهها توصیه میکند: کسانی که ۶۵ سال یا بیشتر دارند، کسانی که بیماری درازمدت دارند، زنان باردار، کودکان خردسال و کارکنان بهداشت و درمان. واکسن برای مراقبانِ افراد پرخطر هم اهمیت ویژه دارد.
واکسن در سالهای بالاتر ممکن است کمتر اثر کند، ولی بیماری را خفیفتر میکند و احتمال عارضه و مرگ را پایین میآورد. برای کسانی که ۶۵ سال یا بیشتر دارند، مرکز کنترل بیماریهای آمریکا واکسنهای پُردوز یا همراه با مادهٔ تقویتکننده را بر واکسن معمولی ترجیح میدهد؛ اینکه کدام واکسن در دسترس و برای شما مناسب است را از پزشک یا مرکز بهداشت بپرسید.
کی واکسن بزنیم؟
آنفلوآنزا بیشتر در پاییز و زمستان پخش میشود. حدود دو هفته طول میکشد تا واکسن اثر کند. مرکز کنترل بیماریهای آمریکا ماههای سپتامبر و اکتبر (تقریباً از نیمهٔ شهریور تا اوایل آبان) را زمان مناسب میداند. اگر این زمان گذشت، زدن واکسن پس از آن هم فایده دارد. برای کسانی که ۶۵ سال یا بیشتر دارند، زدن واکسن خیلی زود (در تیر و مرداد) معمولاً پیشنهاد نمیشود، چون محافظت آن با گذشت زمان کم میشود.
چرا هر سال؟
ویروسهای آنفلوآنزا تغییر میکنند و واکسن را هر سال بر همین اساس بهروز میکنند. افزون بر این، محافظتِ واکسن با گذشت زمان کم میشود، بهویژه در سالمندان.
واکسن چه عارضههایی دارد؟
بیشتر افراد پس از واکسن مشکلی ندارند. عارضهها معمولاً خفیفاند و خودبهخود برطرف میشوند. شایعترینشان درد، قرمزی یا ورم جای تزریق است؛ بعضی افراد هم سردرد، تب، تهوع یا درد عضله پیدا میکنند که تا دو روز میماند. واکنش حساسیتی شدید بسیار نادر است.
واکسن آنفلوآنزا نمیتواند شما را به آنفلوآنزا دچار کند؛ واکسنهای تزریقی ویروس زنده ندارند. اگر تاکنون به واکسن آنفلوآنزا واکنش حساسیتی شدید داشتهاید، این واکسن برای شما مناسب نیست؛ با پزشک صحبت کنید. اگر تب دارید، واکسن را بگذارید برای وقتی که بهتر شدید.
اگر آنفلوآنزا گرفتید چه کنید؟
- اگر ۶۵ سال یا بیشتر دارید، زود با پزشک تماس بگیرید. داروهای ضدویروسِ تجویزی برای افراد پرخطر هرچه زودتر شروع شوند بهتر است؛ تصمیمش با پزشک است.
- آنتیبیوتیک به بهبود آنفلوآنزا کمک نمیکند. پزشک گاهی آن را برای عفونت دومی که از باکتری است تجویز میکند.
- استراحت کنید و مایعات فراوان مثل آب بنوشید؛ الکل ننوشید.
- دربارهٔ داروهای تب و درد، داروساز یا پزشک میتواند راهنماییتان کند.
- سیگار نکشید؛ آنفلوآنزا ریهها و راههای بینی را درگیر میکند و سیگار هم به همین جاها آسیب میزند.
- مراقب نشانههایتان باشید و اگر حالتان بدتر شد، به پزشک خبر بدهید.
اینها را به یاد داشته باشید
- آنفلوآنزا در سالهای بالاتر ممکن است جدی شود.
- واکسن سالانه بهترین راه پیشگیری است.
- اگر نشانهها پیدا شد، زود با پزشک تماس بگیرید.
- تنگی نفس، درد قفسهٔ سینه یا گیجی اورژانس است و باید با ۱۱۵ تماس بگیرید.
