هر چه شمار داروها بیشتر باشد، احتمال اشتباه هم بیشتر میشود: جا انداختن، دو بار خوردن، یا خوردن دو دارو که با هم نمیسازند. کمک شما میتواند جلوی بیشتر این اشتباهها را بگیرد.
پیش از هر چیز: اجازهٔ خودش
اطلاعات پزشکی و داروهای هر کس مال خودش است. او تصمیم میگیرد شما چقدر در جریان باشید و چقدر کمک کنید. اگر خودش داروهایش را درست و مرتب مصرف میکند، لازم نیست کار را از دستش بگیرید؛ شاید فقط یک یادآوری یا کمک در گرفتن نسخه کافی باشد.
یک فهرست کامل درست کنید
همهٔ داروها را روی یک برگه بنویسید: نام، برای چه، چه اندازه، چه ساعتی، و اینکه کدام پزشک نوشته است. اینها را هم بیاورید:
- داروهای بدون نسخه، مثل مسکن و قرص سرماخوردگی؛
- داروهای گیاهی، دمنوشهای درمانی و عرقیات؛
- ویتامینها و مکملها؛
- قطره، پماد، اسپری و برچسبهای پوستی.
این فهرست را در هر دیدار با هر پزشک و در داروخانه نشان بدهید. وقتی چند پزشک جدا از هم دارو مینویسند، همین فهرست است که نشان میدهد دارویی تکراری است یا با داروی دیگری تداخل دارد.
داروها را مرتب کنید
- جعبهٔ تقسیم دارو: جعبهای با خانههای جدا برای روزهای هفته و وعدههای روز. هفتهای یک بار پرش کنید. با یک نگاه معلوم میشود داروی امروز خورده شده یا نه. از داروساز بپرسید همهٔ داروهایش را میشود از بسته درآورد و در جعبه گذاشت؛ بعضی داروها باید در بستهٔ خودشان بمانند.
- یادآور: زنگ گوشی، تماس تلفنی شما در ساعت دارو، یا گذاشتن جعبه کنار چیزی که هر روز سراغش میرود، مثل سماور.
- یک داروخانهٔ ثابت: داروسازی که همهٔ داروهای او را میبیند، تداخلها را زودتر میفهمد.
- نسخه پیش از تمام شدن: چند روز مانده به تمام شدن دارو، نسخهٔ بعدی را بگیرید.
درست مصرف کردن
- ساعت مصرف را رعایت کنید. بعضی داروها اگر در ساعت نادرست مصرف شوند، خوب اثر نمیکنند.
- بپرسید هر دارو با غذا خورده میشود یا با معدهٔ خالی.
- اگر یک نوبت جا افتاد، نوبت بعد را دو برابر ندهید. از داروساز بپرسید برای آن دارو چه باید کرد.
- قرص را بدون پرسیدن از داروساز خرد یا نصف نکنید و کپسول را باز نکنید. اگر بلعیدن برایش سخت است، بپرسید شکل دیگری از دارو (شربت، قطره) هست یا نه.
- داروی بدون نسخه یا گیاهی را، پیش از آنکه با داروهای دیگر بدهید، با داروساز یا پزشک در میان بگذارید.
- داروی کس دیگری را به او ندهید، حتی اگر «همین درد» را داشته است.
نگهداری داروها
- همهٔ داروها یکجا باشد: خشک، خنک، دور از آفتاب؛ نه در حمام و نه کنار اجاق.
- اگر بچه به خانه میآید، یا او زوال عقل دارد، داروها را در کمد یا کشوی قفلدار بگذارید.
- هر چند ماه تاریخ داروها را نگاه کنید. داروی تاریخگذشته یا قطعشده را کنار بگذارید و از داروخانه بپرسید چطور دورش بریزید.
از پزشک بخواهید داروها را مرور کند
دستکم سالی یک بار، و هر بار پس از بستری شدن، همهٔ داروها را پیش پزشک ببرید و بپرسید: «همهٔ اینها هنوز لازم است؟» با بالا رفتن سن، بدن با دارو جور دیگری رفتار میکند و گاهی دارویی که سالها مناسب بود، دیگر لازم نیست یا اندازهاش باید عوض شود. این تصمیم با پزشک است؛ خودتان دارویی را کم یا قطع نکنید.
اگر دارو را نمیخورد
دلیلش را بپرسید. شاید عارضهای دارد که نمیگوید، بلعیدنش سخت است، هزینهاش سنگین است، یا نمیداند دارو برای چیست. بهزور یا پنهانی در غذا ریختن راهحل نیست؛ هم اعتماد را از بین میبرد و هم بعضی داروها را بیاثر یا خطرناک میکند. موضوع را با پزشک در میان بگذارید؛ گاهی میشود دارو را عوض یا سادهتر کرد.