حملهٔ قلبی (سکتهٔ قلبی) یعنی جریان خونی که به بخشی از عضلهٔ قلب اکسیژن میرساند ناگهان بسته شود. این وضع اورژانس است: با دیدن نشانهها، حتی اگر مطمئن نیستید، باید فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید. اگر جریان خون زود برنگردد، آن بخش از عضلهٔ قلب آسیب میبیند؛ هرچه قلب بیشتر بیاکسیژن بماند، آسیب بیشتر است.
رگهایی را که به قلب خون میرسانند شریانهای کرونر میگویند. شایعترین علت حملهٔ قلبی بیماری همین رگهاست: مادهٔ چربیمانندی به نام پلاک کمکم در دیوارهٔ رگ جمع میشود و آن را تنگ میکند. اگر تکهای از پلاک پاره شود، روی آن لختهٔ خون ساخته میشود و لختهٔ بزرگ میتواند رگ را ببندد. در بیمارستان، پزشکان با دارو یا با کاتتر (لولهای باریک و نرم که از رگ دست یا پا تا قلب میرود) جریان خون را برمیگردانند.
نشانههای حملهٔ قلبی اینهاست؛ ممکن است یکی یا چند تا از آنها را داشته باشید:
- درد، فشار، سنگینی یا ناراحتی در وسط یا سمت چپ قفسهٔ سینه. این شایعترین نشانه است.
- درد یا ناراحتی در یک یا هر دو بازو، شانه، پشت، گردن، فک یا بالای شکم.
- تنگی نفس، در حال استراحت یا با کمی فعالیت.
- عرق سرد یا عرق زیادِ بیدلیل.
- حالت تهوع، استفراغ یا حسی مثل سوءهاضمه.
- سبکی سر، سرگیجهٔ ناگهانی یا غش.
- تپش تند یا نامنظم قلب.
- خستگی غیرعادی و بیدلیل، گاهی از چند روز پیش.
همهٔ حملههای قلبی با درد ناگهانی و شدید سینه شروع نمیشوند. نشانهها ممکن است آرام شروع شوند، خفیف باشند و در چند ساعت بیایند و بروند. از کسی به کس دیگر هم فرق دارند.
در سالهای بالاتر، تنگی نفس در حال استراحت یا با کمی فعالیت شایعتر است. حملهٔ قلبیِ خاموش، یعنی حملهای با نشانههای بسیار خفیف یا بینشانه، هم در سالمندان و کسانی که قند خون بالا یا دیابت دارند بیشتر دیده میشود. در زنان، افزون بر درد سینه، این نشانهها بیشتر از مردان پیش میآید: خستگی و ضعف غیرعادی، تنگی نفس، ناراحتی معده، اضطراب و درد شانه، پشت یا بازو. این نشانهها ممکن است بدون درد سینه هم باشند.
اگر این نشانهها را در خودتان یا دیگری دیدید، با ۱۱۵ تماس بگیرید و تماس را برای هیچ کار دیگری عقب نیندازید. خودتان رانندگی نکنید و از کسی هم نخواهید شما را با خودرو ببرد؛ آمبولانس امنترین راه رسیدن به بیمارستان است و کارکنان اورژانس بررسی و درمان را از همانجا شروع میکنند. کارشناس اورژانس پشت تلفن میگوید تا رسیدن آمبولانس چه کنید. در این فاصله بنشینید، به جایی تکیه بدهید و استراحت کنید.
اگر آنژین (درد قفسهٔ سینه که معمولاً با فعالیت میآید و با چند دقیقه استراحت یا داروی تجویزی آرام میشود) دارید و این بار درد با استراحت یا داروی همیشگیتان برطرف نشد، با ۱۱۵ تماس بگیرید.
خطر حملهٔ قلبی با سیگار، فشار خون بالا، چربی خون بالا، دیابت، اضافهوزن و سابقهٔ بیماری قلبی در خویشاوندان نزدیک بیشتر میشود.
درمانهای امروزی حملهٔ قلبی بسیار خوباند و بهترین اثر را وقتی دارند که بلافاصله پس از شروع نشانهها آغاز شوند. بسیاری از افراد پس از حملهٔ قلبی زندگی فعال و کاملی دارند.