برخی حرف‌ها و جمله‌ها را از بچگی به ما تلقین کرده‌اند، فقط به این دلیل که بزرگسالیم. ولی ناچار نیستیم زندگی را در کار کردن و خدمت به دیگران خلاصه کنیم. در این مطلب می‌بینید که بازی چطور می‌تواند برای رابطه‌ها، شغل، زندگی و روحیهٔ شما سودمند باشد.

چرا بازی برای بزرگسالان مهم است؟

در زندگی پرهیاهوی امروز، بسیاری از ما چنان سرگرم تعهدهای کاری و خانوادگی هستیم که انگار هیچ‌وقت فرصتی برای تفریحِ خالص نداریم. جایی میان کودکی و بزرگسالی، بازی را کنار گذاشتیم. وقتی هم که وقت آزادی پیدا می‌کنیم، به احتمال زیاد جلوی تلویزیون یا رایانه می‌نشینیم، نه اینکه مثل دوران کودکی سراغ بازی‌ای سرگرم‌کننده و جذاب برویم. ولی بازی فقط برای بچه‌ها ضروری نیست. برای بزرگسالان هم می‌تواند منبع مهمی برای آرامش و برانگیخته شدن باشد.

بازی با شریک زندگی، دوستان، همکاران، حیوان‌های خانگی و کودکان راهی مطمئن (و سرگرم‌کننده) است برای تقویت تخیل، خلاقیت، توانایی حل مشکل‌ها و حالِ خوبِ عاطفی شما. بازی بزرگسالان زمانی است که کار و تعهدها را فراموش می‌کنیم و بی‌قاعده و البته خلاقانه با دیگران معاشرت می‌کنیم.

بازی می‌تواند خیلی ساده و با دوستان و آشنایان باشد. مثلاً با همکارانتان شوخی کنید، در ساحل فریزبی (بشقاب بازی) پرتاب کنید، در مناسبت‌هایی خاص مانند هالووین همراه بچه‌هایتان لباس مبدل بپوشید، در حیاط آدم‌برفی بسازید، با سگ بازی کنید، در مهمانی بازی کنید، یا با همسرتان دوچرخه‌سواری کنید بی‌آنکه مقصدی در ذهن داشته باشید.

لازم نیست این کار هدفی جز تفریح و لذت بردن داشته باشد. اگر به خودتان اجازه دهید با همان شادی بی‌پروای دوران کودکی بازی کنید، می‌توانید در سراسر زندگی از فایده‌های آن برای سلامت بهره ببرید.

بازی چه فایده‌هایی دارد؟

بازی برای رشد کودک بسیار مهم است، ولی برای آدم‌ها در هر سنی سودمند است. بازی می‌تواند شادی به زندگی بیاورد، استرس را از بین ببرد، یادگیری را بسیار بیشتر کند و شما را به دیگران و جهان پیرامونتان پیوند دهد. همچنین می‌تواند کار را پربارتر و لذت‌بخش‌تر کند.

می‌توانید تنها یا با یک حیوان خانگی بازی کنید. ولی برای فایدهٔ بیشتر، بهتر است دست‌کم یک نفر دیگر هم در بازی باشد و بازی از فشار بیش از اندازهٔ وسایل الکترونیکی بر حواس دور بماند.

بازی به این چیزها کمک می‌کند:

کم کردن استرس

بازی سرگرم‌کننده است و می‌تواند باعث ترشح اندورفین شود؛ اندورفین‌ها مواد شیمیایی طبیعی بدن‌اند. این مواد حسِ کلیِ خوب بودنِ حال را تقویت می‌کنند و حتی می‌توانند درد را برای مدتی آرام کنند.

بهتر شدن کارکرد مغز

بازی شطرنج، کامل کردن پازل یا هر فعالیت سرگرم‌کنندهٔ دیگری که مغز را به چالش می‌کشد، می‌تواند جلوی مشکل‌های حافظه را بگیرد و کارکرد مغز را بهتر کند. ارتباط با دیگران هنگام بازی با خانواده و دوستان هم می‌تواند به دور کردن استرس و افسردگی کمک کند.

برانگیختن ذهن و تقویت خلاقیت

کودکان خردسال اغلب هنگام بازی بهتر یاد می‌گیرند؛ این اصل دربارهٔ بزرگسالان هم درست است. کار تازه را وقتی بهتر یاد می‌گیرید که سرگرم‌کننده باشد و شما آرام و در حال‌وهوای بازی باشید. بازی همچنین می‌تواند تخیلتان را برانگیزد و به شما در سازگار شدن و حل مشکل‌ها کمک کند.

بهتر شدن رابطه و پیوند با دیگران

خنده و سرگرمیِ مشترک می‌تواند همدلی، مهربانی، اعتماد و صمیمیت با دیگران را تقویت کند. بازی حتماً یک فعالیت مشخص نیست؛ می‌تواند یک حال‌وهوای درونی هم باشد. پروردن خوی بازیگوش می‌تواند به شما کمک کند در موقعیت‌های پراسترس آرام شوید، یخ رابطه با غریبه‌ها را بشکنید، دوستان تازه پیدا کنید و رابطه‌های کاری تازه بسازید.

سرزندگی و انرژی

جرج برنارد شاو گفته است:

ما بازی را متوقف نمی‌کنیم زیرا پیر می‌شویم. ما پیر می‌شویم چون دیگر بازی نمی‌کنیم.

بازی می‌تواند انرژی و نشاطتان را بیشتر کند، حتی مقاومتتان را در برابر بیماری‌ها بالا ببرد و کمک کند در بهترین حالِ خود باشید.

بازی و رابطه با دیگران

بازی از مؤثرترین ابزارها برای شاداب و پرهیجان نگه داشتن رابطه‌هاست. بازی در کنار هم شادی، نشاط و تاب‌آوری به رابطه می‌آورد. همچنین می‌تواند دلخوری‌ها، اختلاف‌ها و آسیب‌ها را التیام دهد. با بازیِ منظم یاد می‌گیریم به یکدیگر اعتماد کنیم و احساس امنیت داشته باشیم.

اعتماد به ما امکان می‌دهد با هم کار کنیم، دلمان را به روی صمیمیت باز کنیم و چیزهای تازه را بیازماییم. اگر آگاهانه بکوشید شوخی و بازی بیشتری به برخوردهای روزانه‌تان بیاورید، می‌توانید کیفیت رابطه‌های عاشقانه‌تان را بهتر کنید؛ همین‌طور رابطه‌تان را با همکاران، خانواده و دوستان.

بازی به پرورش مهارت‌های اجتماعی کمک می‌کند

مهارت‌های اجتماعی در بده‌بستانِ بازی آموخته می‌شود. بچه‌ها هنگام بازی در کودکی، ارتباط کلامی، زبان بدن، حدومرزها، همکاری و کار گروهی را یاد می‌گیرند. شما هم در بزرگسالی با بازی و گفت‌وگوی بازیگوشانه همچنان این مهارت‌ها را تقویت می‌کنید.

بازی همکاری با دیگران را یاد می‌دهد

بازی محرکی نیرومند برای معاشرتِ سازنده است. کودکان با بازی یاد می‌گیرند چطور با دیگران «خوب بازی کنند»: با هم کار کنند، قاعده‌هایی را که همه پذیرفته‌اند رعایت کنند و در گروه معاشرت کنند. در بزرگسالی می‌توانید از بازی برای شکستن مانع‌ها و بهتر کردن رابطه‌تان با دیگران بهره بگیرید.

بازی می‌تواند زخم‌های عاطفی را التیام دهد

وقتی بزرگسالان با هم بازی می‌کنند، درست همان الگوهای رفتاری را دارند که مغز کودکان را به شکلی مثبت می‌سازد. همان رفتارهای بازیگوشانه‌ای که سلامت عاطفی کودکان را پیش‌بینی می‌کند، می‌تواند در بزرگسالان هم به تغییرهای مثبت بینجامد. برای نمونه، اگر کسی که از نظر عاطفی احساس ناامنی می‌کند با همراهی مطمئن بازی کند، این بازی می‌تواند کمک کند باورها و رفتارهای منفی جای خود را به برداشت‌ها و کارهای مثبت بدهند.

حل دشواری‌های رابطه با شوخی و بازی

بازی و خنده آدم‌ها را به هم نزدیک می‌کند، پیوند مثبت می‌سازد و کشمکش‌ها و اختلاف‌نظرها را حل می‌کند؛ از این راه در ساختن رابطه‌های محکم و سالم نقشی اساسی دارد. در رابطه‌های تازه، بازی و شوخ‌طبعی می‌تواند نه‌تنها برای جذب طرف مقابل، بلکه برای کنار آمدن با هر ناراحتی یا خجالتی که هنگام آشنا شدن با یکدیگر پیش می‌آید مؤثر باشد.

دلبری نمونهٔ روشنِ به‌کار بردن بازی و شوخی در برخوردهای بزرگسالان است. در رابطه‌های درازمدت، بازی می‌تواند پیوندتان را پرهیجان، تازه و پرجنب‌وجوش نگه دارد و هم‌زمان صمیمیت را عمیق‌تر کند. همچنین می‌تواند کمک کند از اختلاف‌ها و دلخوری‌های کوچکی که ممکن است با گذشت زمان پیش بیاید بگذرید.

بازی در محل کار

بسیاری از شرکت‌های اینترنتی (دات‌کام) مدت‌هاست به ارتباط میان بهره‌وری و محیط کارِ سرگرم‌کننده پی برده‌اند. برخی از آن‌ها بازی و خلاقیت را این‌طور تشویق می‌کنند: کلاس هنر یا یوگا می‌گذارند، مهمانی‌های منظم برپا می‌کنند، بازی‌هایی مانند فوتبال‌دستی یا پینگ‌پنگ فراهم می‌کنند، یا کارکنان را تشویق می‌کنند در میان روز کاری وقفه‌هایی شبیه تعطیلی داشته باشند تا بازی کنند و از فشار کار رها شوند.

این شرکت‌ها می‌دانند که بازیِ بیشتر در محل کار به بهره‌وری بیشتر، رضایت شغلی بیشتر و روحیهٔ بهتر در محل کار می‌انجامد و غیبت کارکنان و جابه‌جایی نیروها را کم می‌کند.

اگر بخت یارتان بوده و در چنین شرکتی کار می‌کنید، این فرهنگ را بپذیرید. اگر در شرکت شما فرهنگ بازی نیست، باز هم می‌توانید حال‌وهوای بازی را به ساعت‌های استراحت و ناهارتان بیاورید. دوربین یا دفتر طراحی‌تان را دم دست داشته باشید و هر وقت شد، استراحتی خلاقانه بکنید.

هنگام استراحت و قهوه با همکارانتان شوخی کنید. وقت ناهار با پرتاب توپ به حلقه، ورق‌بازی یا حل کردن جدول کلمات با هم، استرس را از بین ببرید. این کار می‌تواند پیوندتان را با همکاران محکم‌تر و عملکرد شغلی‌تان را هم بهتر کند. برای کسانی که شغل پیش‌پاافتاده دارند، نگه داشتن حال‌وهوای بازی می‌تواند با کمک به رفع خستگی، روز کاری را واقعاً دگرگون کند.

بازی برای بهره‌وری و نوآوری بیشتر

موفقیت در کار به مدت زمانی که کار می‌کنید بستگی ندارد؛ به کیفیت کارتان بستگی دارد. کیفیت کارتان هم تا اندازهٔ زیادی به خوب بودنِ حال شما بسته است.

وقت گذاشتن برای تازه کردن خود با بازی از بهترین کارهایی است که می‌توانید برای حرفه‌تان بکنید. وقتی پروژه‌ای که روی آن کار می‌کنید به مشکل جدی می‌خورد، کمی وقت بگذارید، بازی کنید و کمی بخندید. مکث برای بازی کاری بسیار بیش از دور کردن ذهن از مشکل می‌کند.

وقتی بازی می‌کنید، بخش خلاق مغزتان را به کار می‌گیرید و «ویراستار درونی»تان را ساکت می‌کنید؛ همان مانع روانی که فکرها و ایده‌هایتان را سانسور می‌کند. این اغلب می‌تواند کمک کند مشکل را از دیدی تازه ببینید و راه‌حل‌های خلاقانهٔ تازه‌ای پیدا کنید.

بازی در محل کار چه می‌کند؟

  • هنگامی که زیر استرس هستید، عملکردتان را حفظ می‌کند.
  • ذهن و بدنتان را تازه می‌کند.
  • کار گروهی را تشویق می‌کند.
  • انرژی را بیشتر می‌کند و جلوی فرسودگی شغلی را می‌گیرد.
  • خلاقیت و نوآوری می‌آورد.
  • کمک می‌کند مشکل‌ها را از راه‌های تازه ببینید.

نکته‌هایی برای مدیران و کارفرمایان

وسوسه‌انگیز است که فکر کنید بهترین راه کنار آمدن با حجم کارِ روزافزون این است که کارکنانتان را به کار طولانی‌تر و سخت‌تر وادارید. ولی بدون کمی وقت فراغت، به احتمال زیاد کار آسیب می‌بیند و کارکنانتان پیوسته زیر فشار می‌مانند و فرسوده می‌شوند.

از سوی دیگر، تشویق به بازی فضای کار را سبک‌تر می‌کند و این فضا کارکنان را تشویق می‌کند خطرپذیری خلاقانهٔ بیشتری داشته باشند.

  • برای ارتباط کارکنان با هم فرصت بسازید. مهمانی برپا کنید، در پارکینگ حلقهٔ بسکتبال بگذارید، مسابقهٔ گلف مینیاتوری ترتیب دهید، یا در اداره بازی شکار گنج راه بیندازید.
  • تفکر خلاق را تشویق کنید. روی میز اتاق کنفرانس معماهای لمسی بگذارید، یا فقط حال‌وهوای جلسه‌ها را سبک‌تر کنید.
  • کارکنان را تشویق کنید مرتب از پشت میزشان بلند شوند و استراحت کنند و چند دقیقه به فعالیتی سرگرم‌کننده مانند بازی با کلمه‌ها یا عددها بپردازند.

بازی با فرزندان

چرت زدن روی زمین کنار نوزاد یا زانو زدن برای بازی با کودکی خردسال بسیار مهم است؛ هم برای رشد فرزندتان و هم برای سلامت خودتان.

بازی برای پرورش مهارت‌های اجتماعی، عاطفی، شناختی و جسمی کودکان ضروری است. بازی نه وقت تلف کردن است و نه فقط سرگرمی‌ای برای پرت کردن حواس؛ اغلب همان زمانی است که کودکتان بیشترین چیزها را یاد می‌گیرد.

چه نوزادی باشد که دالی‌موشه بازی می‌کند، چه کودکی نوپا که بازی خیالی می‌کند و چه کودکی بزرگ‌تر که بازی رومیزی می‌کند، بازی مهارت‌های اجتماعی را تقویت می‌کند، تخیل کودک را برمی‌انگیزد و باعث می‌شود بچه‌ها سازگارتر و باهوش‌تر شوند و استرس کمتری داشته باشند.

بازی، افزون بر کمک به رشد کودکتان، می‌تواند شما را به هم نزدیک کند و پیوند پدر و مادر با فرزند را، که تا پایان عمر می‌ماند، محکم‌تر کند.

چطور با فرزندتان بازی کنید

کودکان به زمانی برای بازیِ تنها و بازی با بچه‌های دیگر نیاز دارند، ولی بازی با پدر و مادر هم برایشان مهم است. چند نکتهٔ سودمند برای تشویق به بازی:

  • زمان‌های منظمی برای بازی بگذارید. مثلاً ممکن است هر شب ۲۰ دقیقه پیش از شام باشد، یا هر شنبه صبح. یادتان باشد این وقتِ بازی با هم به سود هر دوی شماست.
  • همهٔ توجهتان را به فرزندتان بدهید. تلویزیون و تلفن همراهتان را خاموش کنید و وقتی را به بازی با او بگذارید که چیزی حواستان را پرت نکند. توجه بی‌وقفهٔ شما باعث می‌شود فرزندتان حس کند برایتان ویژه است.
  • هم‌قد فرزندتان شوید. این ممکن است یعنی زانو بزنید یا روی زمین بنشینید. هنگام بازی، شور و شدتتان را با او هماهنگ کنید؛ اگر کودکتان پرسروصدا و پرانرژی است، شما هم بلند و پرانرژی باشید.
  • تکرار را بپذیرید. ممکن است برای شما خسته‌کننده باشد، ولی برای فرزندتان این‌طور نیست. کودکان با تکرار یاد می‌گیرند. بگذارید فرزندتان یک بازی را بارها و بارها انجام دهد. هر وقت آماده باشد، خودش از آن می‌گذرد.
  • بگذارید فرزندانتان پیش‌قدم شوند. به جای آنکه بازی را به آن‌ها دیکته کنید، بخشی از بازی‌شان شوید. در بازیِ وانمودی، بگذارید فرزندتان تصمیم بگیرد، قاعده‌ها را بگذارد و سرعت بازی را تعیین کند. بپرسید و همراهی کنید؛ به احتمال زیاد شما هم به دنیای خیالی تازه‌ای کشیده می‌شوید که برای خودتان هم سرگرم‌کننده است.
  • بازی را به او تحمیل نکنید و نکوشید آن را طولانی کنید. بهترین راه آموختن یک مهارت تازه این است که به کودکان نشان دهید چیزی چطور کار می‌کند، سپس کنار بکشید و فرصت بدهید خودشان امتحان کنند. وقتی کودکتان از فعالیتی خسته می‌شود، وقت آن است که سراغ کار تازه‌ای بروید.
  • بازی را با سن او جور کنید و ایمنی را در نظر بگیرید. اگر بازی خیلی سخت یا خیلی آسان باشد، لذت و سرگرمی‌اش از دست می‌رود. به فرزندتان کمک کنید فعالیت‌های مناسب سنش را پیدا کند و قاعده‌های ایمنی بازی را بفهمد. هیچ‌چیز به‌اندازهٔ آسیب دیدن کودک، یک بازی سرگرم‌کننده را زود خراب نمی‌کند.

چطور بیشتر بازی کنیم

اگر سرگرمی و بازی بیشتری به زندگی روزمره‌تان بیاورید، این کار می‌تواند کیفیت رابطه‌هایتان و نیز روحیه و نگاهتان را بهتر کند. حتی در سخت‌ترین وقت‌ها، کمی فاصله گرفتن از مشکل‌ها برای بازی یا خندیدن می‌تواند تا اندازهٔ زیادی کمک کند حالتان بهتر شود. راست گفته‌اند که خنده به‌راستی بهترین داروست.

خنده حس خوبی به شما می‌دهد. حس مثبتی که از خنده و سرگرمی می‌آید، حتی پس از فروکش کردن خنده با شما می‌ماند. بازی و خنده کمک می‌کند در موقعیت‌های سخت، ناامیدی‌ها و باخت‌ها، نگاه مثبت و خوش‌بینانه‌تان را نگه دارید.

بازیگوشی را در خودتان پرورش دهید

هیچ‌وقت برای پروردن شوخ‌طبعی و بازیگوشی دیر نیست. اگر می‌بینید جلوی بازیگوشی‌تان را می‌گیرید، ممکن است از خودتان خجالت بکشید و نگران باشید که وقتی می‌کوشید سبک‌دل باشید، چطور دیده می‌شوید و به چشم دیگران چطور می‌آیید. ترس از طرد شدن، خجالت کشیدن یا مسخره شدن هنگام بازیگوشی، فهمیدنی است.

بزرگسالان اغلب نگران‌اند که بازیگوشی برچسب «بچگانه» به آن‌ها بزند. ولی چه اشکالی دارد؟ کودکان بسیار خلاق و مبتکرند و پیوسته در حال یادگیری. اگر تعریف کودک این است، نمی‌خواهید کودک باشید؟ یادتان باشد که در کودکی به‌طور طبیعی بازیگوش بودید و نگران واکنش دیگران نبودید.

اگر وقتی منظم و باکیفیت برای بازی کنار بگذارید، می‌توانید کودک درونتان را بازیابید. هرچه بیشتر بازی کنید، شوخی کنید و بخندید، این کار آسان‌تر می‌شود.

مثلاً برنامهٔ یک بعدازظهر یا عصر را خالی کنید و سپس تلفن، تلویزیون، رایانه و دستگاه‌های دیگرتان را خاموش کنید. به خودتان اجازه دهید در زمانی که کنار گذاشته‌اید هر کاری می‌خواهید بکنید. خودجوش باشید، قیدوبندهایتان را کنار بگذارید و چیزهای سرگرم‌کننده را بیازمایید؛ کاری که شاید از کودکی نکرده‌اید. از این تغییر حال‌وهوا هم لذت ببرید.

برای بازی فرصت بسازید

  • شبِ بازیِ منظمی با دوستان یا خانواده بگذارید.
  • شب‌هایی را با همکارانتان برنامه بریزید: بولینگ، بازی در استخر، گلف مینیاتوری یا خواندن کارائوکه.
  • زمانی را برای پارک یا ساحل کنار بگذارید تا فریزبی پرتاب کنید یا با دوستانتان بادبادک هوا کنید.
  • با حیوان خانگی بازی کنید. به‌ویژه توله‌سگ‌ها هم‌بازی‌های بسیار مشتاقی‌اند. اگر خودتان ندارید، از پناهگاه حیوانات محله‌تان امانت بگیرید.
  • دوروبرتان را از آدم‌های بازیگوش پر کنید. آن‌ها کمک می‌کنند آرام‌تر شوید و به احتمال زیاد از تلاشتان برای بازی و سرگرمی پشتیبانی می‌کنند.
  • با غریبه‌ها شوخی کنید؛ در ایستگاه اتوبوس یا صف خرید. این کار باعث می‌شود وقت زودتر بگذرد و حتی ممکن است دوستی‌های تازه‌ای پیدا کنید.
  • به فروشگاه لوازم شعبده‌بازی سر بزنید و چند ترفند یاد بگیرید. یا برای لوازم هنری، اسباب‌بازی‌های ساختنی یا وسایل علمی هزینه کنید و چیز تازه‌ای بسازید.
  • با بچه‌ها بازی کنید. شیطنت و بازی با بچه‌ها کمک می‌کند لذت بازی را از نگاه آن‌ها تجربه کنید. اگر فرزند خردسال ندارید، با نوه‌ها، برادرزاده‌ها، خواهرزاده‌ها یا دیگر خویشان کم‌سن‌وسالتان قرار بازی بگذارید.