با توجه به شرع و عرف در جامعهٔ ایرانی، تصمیم دربارهٔ اینکه پدر و مادرتان خانهٔ خود را ترک کنند و در سرای سالمندان زندگی کنند، اغلب دشوار است و تصمیمی عاطفی. هر خانواده برای خواستن (یا نخواستنِ) چنین کاری دلیل‌های ویژهٔ خودش را دارد.

شاید خانواده‌ای این را تصمیم درستی بداند، چون پدر و مادر دیگر نمی‌توانند در خانه ایمن باشند. خانواده‌ای دیگر شاید مراقبت درست و بی‌خطر در یک مرکز مراقبت از سالمندان را ترجیح بدهد. بعضی‌ها هم این همراه نبودن را برای خانواده‌شان مناسب می‌دانند.

به نظر برخی دیگر، بردن پدر یا مادرِ بیمار یا سالمند به سرای سالمندان می‌تواند روند بهبودشان را بهتر کند. برخی خانواده‌ها هم تصمیم می‌گیرند یکی از فرزندان به خانهٔ پدر و مادر برود و مراقبت از آن‌ها را بر عهده بگیرد.

سالمندی نشسته روی صندلی کنار پنجره، تصویرسازی

تصمیمی عاطفی

یادتان باشد که کنار گذاشته شدن از خانه و اجتماع، یا حتی پایان دادن به مراقبت‌های پزشکی، می‌تواند برای پدر و مادر بسیار حساس و دشوار باشد؛ به‌ویژه اگر به خانه و آدم‌های آن وابسته و علاقه‌مند باشند. برای گرفتن تصمیم مناسب بهتر است اول بدانید پدر و مادرتان در خانه و هنگام تنهایی چه نیازهایی دارند.

برخی از این نیازها این‌هاست: خدمات درمانی، خانه‌داری، مراقبت شخصی، رفت‌وآمد، تفریح و جابه‌جایی با وسیلهٔ نقلیه.

سالمندان و خانواده‌هایشان برای گرفتن چنین تصمیم‌های سختی باید به چیزهایی مانند بیماری و توانایی انجام کارهای روزمره توجه کنند. برای نمونه، غذا خوردن، حمام کردن، رفتن به دستشویی، لباس پوشیدن، توانایی راه رفتن، توان مالی و از همه مهم‌تر، خواست و ترجیح خودِ سالمند و خانواده‌اش می‌تواند در این تصمیم سهم داشته باشد.

این از آن جاهایی نیست که بخواهید از میان بد و بدتر یکی را برگزینید، و گاهی هم لازم است. باید کوشید تصمیمی مناسب گرفت که روی‌هم برای خودِ پدر و مادر بهتر باشد (و البته بسیار دشوار است)، و انتخاب درستی کرد تا همه از نتیجه راضی باشند.

چه انتخاب‌هایی هست؟

سالمندان یا کسانی که بیماری جدی دارند می‌توانند یکی از این راه‌ها را برگزینند:

  • در خانهٔ خودشان بمانند یا به خانه‌ای کوچک‌تر و مناسب‌تر بروند (بدون کمک دیگران).
  • به یک مرکز روزانهٔ زندگی سالمندان بروند.
  • به یک مرکز مراقبت یا سرای سالمندان بروند.
  • با یکی از نزدیکان خانواده زندگی کنند.
  • پرستار پاره‌وقت یا تمام‌وقت در خانه بگیرند.

در بعضی خانواده‌ها، تصمیم جمعی در نشستی صمیمی و خانوادگی می‌تواند به پیدا شدن راهی خوب برای هر مشکلی بینجامد. هدف این هم‌اندیشی یافتن طرحی است که برای همه، به‌ویژه پدر و مادرتان، سرانجام بیشترین نتیجهٔ مثبت را داشته باشد.

البته اگر به هر دلیلی تصمیم بر این شد که سالمند خانه را ترک کند، حتماً باید پیش از آن همهٔ جنبه‌ها بررسی شود. حتی جاهای مناسبِ پیشنهادی را پیدا کنید و با دیگر کسانی که در تصمیم سهم دارند در میان بگذارید.

پیش از تصمیم به چه فکر کنیم؟

کارشناسان به خانواده‌ها سفارش می‌کنند پیش از جابه‌جا کردن سالمند بادقت فکر کنند و به پرسش‌های فراوانی مانند این‌ها بیندیشند:

  • آیا در خانه جای مناسب هست؟
  • آیا در طول روز کسی برای کمک به او در خانه هست؟
  • او چه کارهایی را خودش می‌تواند برای خودش انجام دهد؟
  • به چه مراقبت‌های شخصی‌ای نیاز دارد؟ برای نمونه جابه‌جا کردنش از صندلی به تخت یا توالت، عوض کردن پوشک یا حتی کار با لولهٔ تغذیه (گاواژ).
  • چه خدماتی دوروبر شما هست؟
  • چه مراقبت‌های پزشکی تخصصی‌ای در آن نزدیکی هست؟

این تصمیم، تصمیمی بسیار سخت و پرچالش است.

از پیش برای این روزها فکر کنیم

بهترین حالت این است که خودمان برای چنین روزهایی، پیش از آنکه برسند، فکر کنیم و راه‌حل‌های مناسبی برایشان بیابیم. حتی می‌توانیم آن‌ها را در وصیت‌نامه‌مان بنویسیم یا با وکیلمان در میان بگذاریم.

تصمیم را به دیگران نسپاریم و خودمان از همین حالا برای زمان‌هایی تصمیم بگیریم که دیگر خودمان هم نمی‌توانیم فکر کنیم.