رفتار با سالمندی که بداخلاق شده از چیزهایی است که باید درست شناخت و برایش راهحل پیدا کرد.
شاید با همسایهٔ سالمندی سروکار دارید که عصبانی است، یا شاید یکی از بزرگترهای خانواده پیوسته از کوره در میرود. وضع شما هر چه باشد، کنار آمدن با سالمندی که بداخلاق است میتواند بسیار دشوار باشد.
خوشبختانه میتوانید در سه مرحله برای بهتر شدن وضع و آسانتر شدن زندگی خودتان و او قدم بردارید. به یاد داشته باشید که آن سالمند هم مانند خود شما حق و احساس دارد.
این سه مرحله عبارتاند از: پی بردن به موضوع، صبور بودن و یافتن راهحل.

مرحلهٔ اول: به موضوع پی ببرید
وضع را بسنجید
وقتی با سالمندی سروکار دارید که برآشفته است، نخستین قدم این است که بکوشید بفهمید ناراحتی از چیست. آیا روشن است که چه چیزی او را آزار میدهد؟
نکتهٔ مهم: اگر او بی هیچ دلیلِ قابلتشخیصی بداخلاق به نظر میرسد، بکوشید با حرف زدن و گفتوگو به اصل ماجرا برسید.
عاملهای بیرونی را در نظر بگیرید
به یاد داشته باشید که سالمندان اغلب با عاملهای بیشتری از یک بزرگسال سروکار دارند که میتواند بر خلقوخویشان اثر بگذارد.
برای نمونه، با بالا رفتن سن، وضع جسمی و بدنی آدمها هر روز به شکلی محسوس بیشتر از پیش تغییر میکند. کاملاً ممکن است آن سالمند درد جسمی تازهای داشته باشد که شما از آن خبر ندارید. این بیگمان میتواند بر روحیهاش اثر بگذارد.
توجه کنید که بسیاری از سالمندان برای درمانهای گوناگون چند نوع دارو مصرف میکنند و در بیشتر وقتها اثر نسخههای گوناگون میتواند بر خلقوخوی آدم اثر منفی بگذارد.
از خودش بپرسید
وقتی میخواهید بدانید کسی چرا عصبانی است، سادهترین و مؤثرترین راه این است که از خودش بپرسید. لازم نیست فضولی کنید، ولی میتوانید چند پرسش روشن بپرسید. با باز کردن سر گفتوگو ممکن است بتوانید دلیل عصبانیتش را پیدا کنید.
برای نمونه، بهجای اینکه با جملهٔ «حالت چطور است؟» شروع کنید، جملهٔ روشنتری بگویید؛ مانند «روزت را چطور شروع کردهای؟» یا «برنامهٔ امروزت چه بوده؟».
حتماً واضح حرف بزنید. برخی سالمندان ممکن است کمشنوایی داشته باشند. شاید لزوماً بداخلاق نباشند؛ شاید وقتی سلام کردید صدایتان را نشنیدهاند.
با دقت گوش کنید
هنگام گفتوگو با یک سالمند، با دقتی ویژه شنوندهٔ خوبی باشید. همهٔ توجهتان را به گفتوگو بدهید. کاری کنید که او احساس کند واقعاً برای حرفش ارزش قائلید.
- حتماً در چشمش نگاه کنید.
- آنچه را او میگوید به زبان بیاورید.
- در میان گفتوگو پرسش کنید.
به خودتان نگیرید
به یاد داشته باشید که وقتی سالمندی زود از کوره در میرود، احتمالاً تقصیر شما نیست. گاهی ممکن است شما تنها کسی باشید که آن روز با او در ارتباط بوده است و برای همین، ناعادلانه عصبانیتش را سر شما خالی میکند. بکوشید رفتار منفیاش را به دل نگیرید.
وقتی بدانید که احتمالاً مقصر نیستید و موضوع را شخصی نکنید، همهچیز روشنتر میشود. این به شما امکان میدهد از آن موقعیت کمی عقب بکشید و ناراحتی را روشنتر بسنجید.
مرحلهٔ دوم: صبور باشید
از نگاه او ببینید
به یاد داشته باشید که فاصلهٔ نسلها میتواند در ارتباط دشواری پیش بیاورد. وقتی اختلاف سن زیاد است، ممکن است نظرها و دیدگاهها هم تفاوت چشمگیری داشته باشد. بکوشید به دیدگاه سالمندان احترام بگذارید. دیدگاه خودتان را تغییر دهید تا ببینید ناراحتی او از کجاست.
پرسیدن میتواند راهی عالی برای کمک به تغییر دیدگاهتان باشد. دانستنِ بیشتر میتواند کمک کند دیدگاه آن سالمند را درک کنید.
نفس عمیق بکشید
گاهی سروکار داشتن با کسی که برآشفته است میتواند بسیار خستهکننده باشد. حتی ممکن است احساس کنید هر کاری میکنید درست نیست. اغلب بهترین کار این است که خودتان را آرام کنید و ذهنتان را به حال اول برگردانید.
چند بار نفس عمیق بکشید. چند دم و بازدم طولانی و آرام انجام دهید. این کار ضربان قلب و میزان استرس شما را پایین میآورد.
کمی فاصله بگیرید
گاهی بسیار سودمند است که از یک موقعیت ناامیدکننده کمی فاصله بگیرید. اگر احساس میکنید گفتوگوی میان شما بر طرف مقابل اثر منفی گذاشته است، طبیعی است که حس کنید به استراحت ذهنی نیاز دارید. یک قدم عقب رفتن به شما امکان میدهد آرام شوید و وقتی ذهنتان تازهتر و آمادهتر است به گفتوگو برگردید.
به نکتههای مثبت فکر کنید
بکوشید به یاد بیاورید چه چیزها و خاطرههای شیرینی میان شما بوده است. برای نمونه، شاید عمهٔ سالمند شماست که بداخلاق است. بکوشید به یکی از خاطرههای مشترکتان با او فکر کنید؛ مثلاً سفری که پیشتر با هم رفتهاید.
مرحلهٔ سوم: راهحل پیدا کنید
پیشنهادتان را بگویید
وقتی فهمیدید ناراحتی از چیست، میتوانید برای کمک پیشنهادی بدهید. مطمئن شوید که پیشنهادتان شدنی است؛ اگر نمیتوانید یا صادقانه نمیخواهید، پیشنهادی هم ندهید. بهجای آن، پیشنهاد کمکی صمیمانه و مشخص بدهید. برای نمونه، اگر مادر سالمندتان در نظافت و رسیدگی به خانهاش دشواری دارد، از او بپرسید آیا مایل است شما یک نیروی خدماتیِ پارهوقت برای نظافت بگیرید.
همدل باشید
همدلی یعنی اینکه بکوشید خود را جای طرف مقابل بگذارید. وقتی فهمیدید چرا او بداخلاق است، بکوشید حدس بزنید اگر جای او بودید چه رفتاری میکردید و چه چیزی حالتان را بهتر میکرد. سالمندان اغلب تنها هستند و این میتواند دلیل رفتار غیردوستانهشان باشد. کاری یا فعالیتی به او پیشنهاد کنید که بتوانید دو نفری با هم انجام دهید.
از دیگران کمک بخواهید
اگر نتوانید ناراحتی طرف مقابل را برطرف کنید، بهویژه اگر آن سالمند را خوب نمیشناسید، ممکن است کار از دستتان خارج شود. در این حال بهتر است از دیگران کمک بخواهید. بکوشید با دوستان نزدیک یا بستگان او تماس بگیرید تا ببینید چه پیشنهادی دارند.
جاهای مناسب را پیدا کنید
بیشتر شهرها مرکزهای سالمندان (وابسته به شهرداری یا خیریهها) دارند که سالمندان میتوانند برای فعالیتهای تفریحی به آنجا بروند. جاهای دیگر مانند مسجدها، کلیساها و کتابخانهها هم برای سالمندان برنامه دارند. میتوانید دربارهٔ امکانات محله جستوجو کنید و آن اطلاعات را به همسایه یا خویشاوندتان بدهید. این میتواند بسیار سودمند باشد و به بهتر شدن خلقوخویش کمک کند.
مثبت بمانید
سروکار داشتن با سالمندی که بداخلاق است میتواند بسیار خستهکننده باشد. مهمترین کاری که از دستتان برمیآید این است که مثبتاندیش باشید. به یاد داشته باشید که با مهربانی و کمک کردن کار خوبی میکنید. حتی اگر آشکارا از کمکتان قدردانی نشود، احتمالاً اثری گذاشتهاید.
بکوشید لبخندی بر لب بیاورید. حتی اگر اول حس کنید ساختگی است، همین لبخند ساده سبب میشود هم شما و هم او حال بهتری پیدا کنید.
