با شیوع کرونا، زندگی مردم و شکل رابطهها و رفتوآمدهایشان زیر اثر این ویروس رفت. خانوادهها برای حفظ سلامت سالمندان چارهای جز فاصله گرفتن از آنان نداشتند. سالمندان چون آسیبپذیرتر بودند، محدودتر شدند و با ناراحتیهای روحی و روانی بسیاری روبهرو شدند.
هجوم یک بیماری ناشناخته و جهانی، زندگی مردم دنیا را زیر اثر خود برد و رابطههای انسانی را دگرگون کرد. سالمندان هم با توجه به این وضع کوشیدند تا جای ممکن خود را از این بیماری دور نگه دارند و برای این کار ناچار شدند شیوهٔ زندگیشان را تغییر دهند.
تا پیش از آن، سالمندان بیشتر وقتشان را با فرزندان، نوهها و در کل با خانواده میگذراندند و هر دو طرف از این همنشینی لذت میبردند. ولی شرایط کرونا و قرنطینه این رابطهها را ضعیف کرد؛ چون سالمندان از گروههایی بودند که بیش از همه در خطر این بیماری قرار داشتند. خانوادهها چارهای نداشتند جز اینکه از سالمندانشان دوری کنند و به تماسهای اینترنتی بسنده کنند.
البته کرونا تنها دشواری سالمندان نیست. آنان نزدیک به سه سال است که نتوانستهاند، یا کمتر توانستهاند، به مرکزهای درمانی بروند. بسیاری از آنان ناراحتیهای جسمی و دردهای ناشی از آن پیدا کردهاند، ولی از ترس کرونا خانهنشین شدهاند.
همینها برای سالمندان دشواریها و آسیبهایی پدید آورده است.
کرونا چه آسیب روحیای به سالمندان زد؟
دکتر رضا فدای وطن، مدیر گروه سالمندی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، در این باره به «جامعه ۲۴» میگوید کرونا بر زندگی همهٔ مردم دنیا اثر گذاشته است. همهٔ قشرها از آن آسیب دیدهاند، ولی سالمندان به دو دلیل اثر بیشتری دیدهاند.
دلیل نخست اثرهای جسمی است؛ چون سالمندان از دیگر قشرهای جامعه آسیبپذیرترند و برای همین بیشتر در معرض آسیباند.
به گفتهٔ او، دشواری دیگر این گروه سنی به قرنطینه و تنهایی آنان برمیگردد. تا پیش از کرونا سالمندان خودبهخود خانهنشین بودند و با آمدن این بیماری، خانهنشینی بیشتر هم شد.
همین سبب شد همان ارتباط اندکشان با دنیای بیرون هم قطع شود. تا پیش از کرونا پیوسته سفارش میشد که به سالمندان سر بزنید و تنهایشان نگذارید.
ولی با شیوع کرونا، برای حفظ سلامت آنان باید تا جای ممکن از ایشان فاصله گرفته میشد تا مبادا بیمار شوند.
این استاد دانشگاه میگوید اینها سبب شد سالمندان از نظر اجتماعی جدا بیفتند و حتی فرزندان و نوههایشان هم نتوانند با آنان رفتوآمد کنند. دیدارهای هفتگی هم قطع شد و از میان رفت. همهٔ اینها سبب شد بسیاری از سالمندان در این دوران افسردگی بگیرند و آسیب روانی ببینند. در چنین شرایطی برخی از سالمندان در تنهایی درگذشتند و به خاک سپرده شدند، که بسیار ناراحتکننده است.
پذیرفتن شیوهٔ زندگی دوران کرونا دشوار است
دکتر فدای وطن دربارهٔ تغییر شیوهٔ زندگی سالمندان میگوید کرونا شیوهٔ زندگی همهٔ مردم دنیا را تغییر داد و سالمندان هم از آناناند. پذیرفتن این شیوه برای همه دشوار است و تنها به سالمندان مربوط نمیشود؛ چنانکه هر روز در گوشهای از جهان گروهی برای برداشتن محدودیتهای کرونا اعتراض و راهپیمایی میکنند.
او میافزاید درک این موضوع دشوار است و ما در کشور خودمان هم با آن روبهرو بودیم. برای نمونه، محدودیتهای شبانه طرحی شکستخورده بود و تا پایانش هم بسیاری نتوانستند آن را درک کنند و به آن عمل کنند. این دشواری در میان سالمندان دوچندان است؛ چون آنان از نظر روحی نیاز دارند در جامعه باشند.
آگاهی دادن با پذیرفتن فرق دارد
این متخصص طب سالمندی دربارهٔ آموزش درست به مردم در این زمینه هم به «جامعه ۲۴» میگوید باید توجه داشته باشیم که کرونا بیماری تازهای است و آگاهی ما از آن همچنان اندک است. با این همه، رسانهها همهٔ کوشش خود را کردهاند که به مردم در این زمینه آگاهی و آموزش بدهند؛ چنانکه این موضوع هر روز تیتر خبر همهٔ رسانهها در سراسر جهان، از جمله کشور ما، بوده است. فراموش نکنید که آگاهی دادن با پذیرفتن فرق دارد.
به گفتهٔ او، ما دربارهٔ سالمندان با گونهای تناقض روبهرو بودیم: آنان و اطرافیانشان را از کنار هم بودن بازمیداشتیم.
خانوادهها چه کنند؟
این پزشک میگوید در این دوران سالمندان در همهٔ دنیا آسیب روحی و روانی دیدند و افسردگی شدید گرفتند. جایگزینی هم برای این دوران نیست. تنها راه این است که اطرافیان کمکم و همزمان با کم شدن خطر کرونا، با رعایت دستورهای بهداشتی، به سالمندانشان سر بزنند و تا جای ممکن به آنان کمک کنند.
خانوادهها باید کمکم سالمندان را از گوشهگیری بیرون بیاورند و در فضای باز با آنان دیدار کنند. برای نمونه، کسی که حیاط دارد میتواند برای سالمندان عصرنشینی برپا کند تا کنار نزدیکان و دوستانشان باشند و روحیهٔ بهتری پیدا کنند.
