راجر فیلدینگ، دانشمند ورزش در تافتس، با نکته‌هایی دربارهٔ فعالیت بدنی منظم، تمرین قدرتی و تغذیهٔ مناسب توضیح می‌دهد که چگونه مدت بیشتری قوی‌تر بمانیم.

اگر با گذشت سال‌ها باز کردن درِ شیشه‌ها یا بلند کردن فرزندان یا نوه‌هایتان برایتان سخت‌تر می‌شود، این دلیلی دارد: سارکوپنی (Sarcopenia).

راجر فیلدینگ سرپرست گروه آزمایشگاه تغذیه، فیزیولوژی ورزش و سارکوپنی در «مرکز تحقیقات تغذیهٔ انسانی در سالمندیِ ژان مایر»، وابسته به وزارت کشاورزی آمریکا (USDA)، در تافتس و استاد دانشکدهٔ علوم و سیاست تغذیهٔ فریدمن است. او توضیح می‌دهد که سارکوپنی، یعنی از دست رفتن حجم و قدرت عضله‌ها با بالا رفتن سن، می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد.

چرا برای زنان مهم‌تر است؟

فیلدینگ می‌گوید: «پس از ۳۵سالگی، هم مردان و هم زنان کم‌کم تودهٔ عضلانی را با آهنگ حدود نیم درصد در سال و قدرت عضلانی را با آهنگ حدود یک درصد در سال از دست می‌دهند. سارکوپنی برای زنان بسیار مهم است؛ چون اوج تودهٔ عضلانی و قدرت عضلانی آن‌ها در میانهٔ دههٔ سی زندگی کمتر از مردان است. پس وقتی کاهش شروع می‌شود، معمولاً زودتر در زندگی‌شان به سطح بحرانی می‌رسند.»

رسیدن به آن سطح بحرانی یعنی کم شدن توانایی‌های جسمیِ پایه، مانند کندتر راه رفتن یا دشواری در بلند شدن از صندلی، و بیشتر شدن خطر کم‌توانی با بالا رفتن سن. جالب است که این‌ها حتی دربارهٔ ورزشکاران یا کسانی که بیشتر اهل فعالیت‌اند هم درست است. فیلدینگ می‌گوید آن‌ها هم سارکوپنی را تجربه می‌کنند، البته با سرعت کمتر.

ولی کارهایی هست که زنان (و مردان) می‌توانند برای قوی نگه داشتن عضله‌هایشان بکنند، حتی وقتی شتابان به سوی سال‌های طلایی می‌روند. فیلدینگ این نکته‌ها را پیشنهاد می‌کند.

از همین حالا ورزش را شروع کنید

فیلدینگ می‌گوید: «هر فعالیت بدنی‌ای بهتر از نداشتن فعالیت بدنی است.» او تأکید می‌کند که هیچ‌وقت برای شروعِ فعالیت بدنیِ بیشتر زمان بدی نیست. اگر زنی سالمند هستید و فعالیت بدنی زیادی ندارید، با یک برنامهٔ حرکتی ملایم شروع کنید: پیاده‌روی، یوگا، دویدن.

شاید حتی بخواهید برای چند جلسه نزد یک مربی شخصی نام بنویسید که می‌تواند شیوهٔ درست انجام تمرین‌ها را نشانتان دهد و برنامهٔ تمرینی را ویژهٔ شما تنظیم کند.

تصویر کارتونی زن سالمند در حال راه رفتن سریع

تمرین مقاومتی و قدرتی را به برنامه بیفزایید

به گفتهٔ فیلدینگ، پژوهش‌ها نشان داده است که تمرین‌های تقویت‌کنندهٔ عضله برای مقابله با سارکوپنی بسیار مهم است. در واقع، رهنمودهای جاافتادهٔ فعالیت بدنی می‌گویند در سالمندی باید هفته‌ای دو جلسه تمرین قدرتی به برنامهٔ تمرین افزود.

فیلدینگ توضیح می‌دهد: «این می‌تواند استفاده از وزنه‌های ساده در خانه یا دستگاه‌ها در باشگاه باشد.» هر تمرینی که برخی از گروه‌های عضلانیِ بزرگِ بالاتنه و پایین‌تنه را به کار بگیرد سودمند خواهد بود: عضله‌های قفسهٔ سینه، عضله‌های بازو، عضله‌های ران و ساق پا و بازکننده‌های لگن. حرکت‌های اسکوات، بلند کردن صندلی، پلانک و تمرین‌های مشابه را در نظر داشته باشید.

تصویر کارتونی زن سالمند در حال حرکت اسکوات
تصویر کارتونی زن سالمند در حال حرکت کششی روی تشک

به کمترین مقدار توصیه‌شده برسید، ولی آرام شروع کنید

کارشناسان توصیه می‌کنند همه، نه فقط سالمندان، ۱۵۰ دقیقه فعالیت متوسط تا شدید در هفته داشته باشند؛ یعنی پیاده‌روی، آهسته دویدن، شنا، یوگا و مانند این‌ها.

با این حال، فیلدینگ هشدار می‌دهد که تازه‌کارها آسان به زیاده‌روی می‌افتند و زیاده‌روی می‌تواند به آسیب یا کشیدگی بینجامد؛ همان چیزی که می‌خواهید فعالیت بدنی به پیشگیری از آن کمک کند. پس بسیار مهم است که با ورزش سبک و حرکت‌های آسان شروع کنید و سپس آرام‌آرام به تمرین‌های سخت‌تر برسید.

تعادلتان را تمرین دهید

سالمندان، و به دلیل تغییرهای یائسگی به‌ویژه زنان سالمند، بیشترِ وقت‌ها در برابر زمین خوردن آسیب‌پذیرند. فیلدینگ می‌گوید زنان سالمند برای کمک به پیشگیری از زمین خوردن و آسیب‌های آن باید تمرین‌های تعادلی را به برنامهٔ منظم فعالیت بدنی‌شان بیفزایند.

یوگا و پیلاتس بسیار به تعادل تکیه دارند و از همین رو برای تمرین تعادل مؤثرند. همچنین، چنان‌که فیلدینگ توضیح می‌دهد، بسیاری از تمرین‌های قدرتی کار تعادلی هم در خود دارند: با یک تیر دو نشان. می‌توانید از توپ پایداری یا توپ بوسو (Bosu) هم استفاده کنید تا شمار زیادی از عضله‌های مربوط به تعادل را یکجا به کار بگیرید. توپ بوسو نیم‌گنبدی است که روی یک پایهٔ صاف قرار گرفته است.

تصویر کارتونی زن سالمند در حال حرکت کششی نشسته

برای سلامت عضله‌ها خوب غذا بخورید

فیلدینگ می‌گوید زنان، به‌ویژه زنان یائسه، افزون بر ورزش مناسب باید مراقب باشند که کلسیم و ویتامین دیِ کافی دریافت کنند. بسیاری از زنان می‌توانند این مواد مغذی را به اندازهٔ کافی از غذا بگیرند، ولی مصرف مکمل هم یک گزینه است و باید درباره‌اش با پزشک خودتان مشورت کنید.

فیلدینگ می‌گوید فراورده‌های لبنی برای زنان سالمند بسیار عالی‌اند؛ همچنین سبزی‌های کلسیم‌دار مانند کلم بروکلی، کلم بروکسل، کلم‌پیچ و دیگر سبزی‌های برگ‌سبز.

زنان سالمند به پروتئین کافی در برنامهٔ غذایی هم نیاز دارند. مقدار توصیه‌شدهٔ روزانهٔ پروتئینِ غذا ۰٫۹ گرم برای هر کیلوگرم وزن بدن است که به‌طور میانگین حدود ۶۰ گرم پروتئین در روز می‌شود. گوشت بی‌چربی، ماهی و فراورده‌های لبنی همه منبع‌های خوبِ پروتئینِ باکیفیت‌اند.

دایرهٔ غذاهای پروتئینی شامل ماهی، گوشت، شیر و حبوبات

ورزش را سرگرم‌کننده کنید

فیلدینگ می‌گوید: «بیشتر ما می‌دانیم که ورزش خوب است. دشواری بیشترِ وقت‌ها این است که آدم به برنامهٔ منظم فعالیت بدنی پایبند بماند. و وقتی ورزش را کنار بگذارید، همهٔ فایده‌هایی که به دست آورده‌اید از بین می‌رود. پس راهی پیدا کنید که ورزش بخشی منظم از زندگی و روال روزانه‌تان شود.» فیلدینگ می‌پذیرد که اگر از ورزش لذت ببرید، این کار آسان‌تر است.

او توصیه می‌کند به فعالیت‌هایی پایبند بمانید که می‌دانید دوستشان دارید: اگر می‌دانید در دل اهل پیاده‌روی هستید، حتماً راه بروید. اگر می‌دانید وزنهٔ آزاد را به دستگاه بدن‌سازی ترجیح می‌دهید، برای یک دست وزنهٔ خوب هزینه کنید.

جایی را هم پیدا کنید که در آن با خیال آسوده ورزش کنید. فیلدینگ می‌گوید: «رفتن به باشگاه می‌تواند ترسناک باشد، ولی یک شعبهٔ محلی وای‌ام‌سی‌ای (YMCA) احتمالاً برای گروه‌های سنی گوناگون برنامه دارد.» در پایان، دوستی پیدا کنید که بتوانید با او ورزش کنید.

تصویر کارتونی زن سالمند در حال قدم زدن با سگ