اضطراب یکی از شایع‌ترین اختلال‌های روانی در سالمندی است. اضطراب از احساس‌های طبیعی آدمی است؛ در این سال‌ها هم حس اضطراب طبیعی است و در واکنش به خطرهای احتمالی پدید می‌آید. ولی گاهی اضطراب آن‌قدر شدید می‌شود که زندگی روزمره را مختل می‌کند. در این حال، اضطراب به کنترل و درمان نیاز دارد.

اضطرابِ بیش از اندازه در سالمندی با توجه به بالا رفتن سن پیش می‌آید و می‌تواند زمینه‌ساز بیماری‌های دیگر شود.

تصویر کارتونی نیمرخ زن سالمند با هدفون

اضطراب چه نشانه‌هایی دارد؟

مهم‌ترین نشانه‌های اضطراب در سالمندی این‌هاست:

  • سرگیجه و سردرد
  • دشواری در نفس کشیدن
  • لرزش دست و بدن
  • حس سنگینی در سر
  • حالت تهوع و استفراغ
  • ناراحتی‌های گوارشی و هضم غذا
  • ناراحتی‌های بینایی
  • خستگی و ضعف زیاد
  • دردهای عضلانی
  • گیجی
  • فکرهای پراکنده و دور از منطق
  • فراموشی
  • اختلال خواب و دیدن کابوس شبانه
  • تغییر وزن و اشتها
  • بیشتر شدن تحریک‌پذیری
  • زود عصبانی شدن

موسیقی‌درمانی چطور به کم شدن اضطراب کمک می‌کند؟

موسیقی‌درمانی یکی از راه‌های تازه و مؤثر است که به برطرف شدن اضطراب در سالمندی کمک می‌کند. موسیقی‌درمانی نوعی مداخلهٔ درمانی است که حال سالمندان را بهتر می‌کند. موسیقی شاد و آرام‌بخش با دستگاه‌های عصبی گوناگون بدن ارتباط می‌گیرد و می‌تواند به‌عنوان درمان مکمل به کار رود.

موسیقی‌درمانی به بهتر شدن مهارت‌های اجتماعی، کارکرد حرکتی و بروز احساس‌ها کمک می‌کند و روحیه را برای رویارویی با بیماری‌های سخت نگه می‌دارد. در درمان اختلال‌های اضطراب و افسردگی حاد می‌تواند سودمند باشد.

موسیقی می‌تواند فشار خون و ضربان قلب را پایین بیاورد و بر کم شدن استرس اثر مستقیم خواهد داشت. امروزه برخی سراهای سالمندان موسیقی‌درمانی را به‌عنوان نوعی درمان مکمل به سالمندان عرضه می‌کنند.

موسیقی به‌راستی بر سلامت جسمی و روانی اثرهای مثبتی دارد. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که گوش دادن به موسیقی می‌تواند به پایین آمدن فشار خون و ضربان قلب کمک کند و در کم شدن استرس نقش مهمی دارد. این اثرهای مثبت از اثر آرام‌بخش موسیقی بر دستگاه عصبی خودمختار (بخشی از دستگاه عصبی که بی‌ارادهٔ ما کار می‌کند) و آزاد شدن هورمون‌هایی است که با کم شدن استرس ارتباط دارند؛ مانند اندورفین‌ها و دوپامین.

به همین سبب برخی سراهای سالمندان از موسیقی‌درمانی به‌عنوان روش مکمل درمانی استفاده می‌کنند. موسیقی‌درمانی می‌تواند به بهتر شدن کیفیت زندگی شما کمک کند، احساس‌های مثبت را تقویت کند و به کم شدن نشانه‌های افسردگی و اضطراب کمک کند.

افزون بر این، موسیقی می‌تواند حافظه و توانایی‌های شناختی (توانایی‌های ذهنی) را تقویت کند و حس نوستالژی و خاطره‌های خوش را بیدار کند؛ و این رضایت و شادی را بیشتر می‌کند.

موسیقی، حافظه و توانایی‌های ذهنی

موسیقی می‌تواند به تحریک بخش‌های گوناگون مغز کمک کند و حافظه و توانایی‌های شناختی را تقویت کند. این اثر به‌ویژه برای کسانی که آلزایمر یا زوال عقل (دمانس) دارند بسیار سودمند است. زوال عقل یعنی کم شدن تدریجی حافظه و توان فکر کردن، تا جایی که زندگی روزمره را مختل کند. موسیقی از این راه‌ها بر مغز اثر می‌گذارد:

  • موسیقی هم‌زمان ناحیه‌های گوناگونی از مغز را فعال می‌کند؛ از جمله ناحیه‌های مربوط به حافظه، هیجان، زبان و حتی توانایی‌های حرکتی. شنیدن موسیقی می‌تواند این ناحیه‌ها را تحریک کند و کارکردشان را بهتر کند.
  • موسیقی می‌تواند خاطره‌ها را بیدار کند و شما را به یاد گذشته بیندازد. این اثر به‌ویژه در کسانی که آلزایمر یا زوال عقل دارند دیده می‌شود. شنیدن موسیقی‌هایی که از روزگار جوانی و میان‌سالی برایشان آشناست، می‌تواند خاطره‌های مثبت و مهم را بیدار کند.
  • موسیقی‌درمانی می‌تواند به بهتر شدن توانایی‌های شناختی مانند توجه، تمرکز و حل مسئله کمک کند. فعالیت‌های موسیقایی مانند نواختن ساز یا خواندن شعر می‌تواند این توانایی‌ها را تقویت کند.
  • موسیقی می‌تواند احساس‌های مثبت و شادی را تقویت کند. این احساس‌ها می‌توانند به بهتر شدن حال روحی کمک کنند و از افسردگی و اضطراب بکاهند.

فایده‌های موسیقی‌درمانی برای کسانی که آلزایمر یا زوال عقل دارند

  • کم شدن اضطراب و تحریک‌های عصبی: کسانی که آلزایمر یا زوال عقل دارند اغلب دچار اضطراب و تحریک‌های عصبی می‌شوند. موسیقی آرام‌بخش می‌تواند به کم شدن این حالت‌ها کمک کند.
  • تقویت حافظهٔ بلندمدت: موسیقی می‌تواند حافظهٔ بلندمدت را تقویت کند. شنیدن موسیقی‌های آشنا می‌تواند آن‌ها را به یاد خاطره‌ها و تجربه‌های گذشته بیندازد و این می‌تواند به تقویت حافظه‌شان کمک کند.
  • بهتر شدن توان ارتباط: موسیقی می‌تواند به بهتر شدن توان آن‌ها در برقراری ارتباط کمک کند. آواز خواندن و نواختن ساز می‌تواند وسیله‌ای برای بیان احساس‌ها و فکرها باشد، حتی وقتی توان حرف زدن را از دست داده‌اند.
  • بیشتر شدن ارتباط با دیگران: جلسه‌های گروهی موسیقی‌درمانی می‌تواند ارتباط آن‌ها با دیگران را بیشتر کند. در این جلسه‌ها با هم ارتباط می‌گیرند و حس همبستگی می‌کنند.

موسیقی‌درمانی به‌عنوان روشی مکمل می‌تواند بر سلامت شناختی و روانی در سالمندی، به‌ویژه در کسانی که آلزایمر یا زوال عقل دارند، اثرهای مثبتی داشته باشد. استفاده از موسیقی در مراقبت‌های روزانه می‌تواند کیفیت زندگی آن‌ها را بهتر کند و به کم شدن نشانه‌های بیماری‌های شناختی کمک کند.