بسیاری از سالمندان نگران حافظه و دیگر تواناییهای ذهنی خود هستند. مثلاً ممکن است نگران باشید که برای یاد گرفتن بیشتر از گذشته انرژی میگذارید، یا گاهی ممکن است پرداخت قبضی را فراموش کنید. این تغییرها معمولاً نشانهٔ فراموشی خفیف است که بخشی عادی از بالا رفتن سن است، نه مشکل جدی حافظه.
فراموشی عادی چه فرقی با آلزایمر دارد؟
فرق فراموشی عادیِ سن با مشکل جدی حافظه (آلزایمر) این است که مشکل جدی حافظه کارهای روزمره مانند رانندگی و خرید را دشوار میکند. کسی که چنین مشکلی دارد ممکن است این نشانهها را داشته باشد:
- پرسشهای تکراری را بارها و بارها میپرسد.
- در جاهای آشنا گم میشود.
- نمیتواند از دستورها پیروی کند.
- دربارهٔ زمان، آدمها و جاها سردرگم میشود.
اختلال خفیف شناختی
برخی سالمندان بیماریای دارند به نام اختلال خفیف شناختی؛ یعنی حافظهشان بیشتر از همسنوسالهایشان دچار مشکل است. کسانی که اختلال خفیف شناختی دارند میتوانند از خود مراقبت کنند و کارهای عادیشان را انجام دهند. این اختلال ممکن است از نشانههای آغازین آلزایمر باشد، ولی همهٔ کسانی که آن را دارند آلزایمر نخواهند گرفت.
نشانههای اختلال خفیف شناختی اینهاست:
- از یاد بردن چیزهایی که به ذهن سپرده شده است
- فراموش کردن رویدادها یا قرارهای مهم
- دشواری در سخن گفتن، در مقایسه با همسنوسالها
ممکن است کارهایی برای حفظ حافظه و مهارتهای ذهنیتان انجام دهید. هیچ دارویی برای درمان اختلال خفیف شناختی وجود ندارد و تأیید نشده است.
زوال عقل چیست؟
زوال عقل (دمانس) یعنی از دست رفتن کارکردهای شناختی، یعنی فکر کردن، به یاد آوردن، یاد گرفتن و استدلال، و نیز تواناییهای رفتاری، تا اندازهای که در زندگی و کارهای روزانه اختلال پدید آورد. از دست رفتن حافظه شایع است، ولی تنها نشانه نیست. ممکن است فرد در مهارتهای زبانی، درک دیداری یا توجه هم دشواری داشته باشد. شخصیت برخی افراد تغییر میکند. زوال عقل بخشی عادی از بالا رفتن سن نیست.
زوال عقل گونههای مختلفی دارد. آلزایمر رایجترین بیماری مغزی در افراد بالای ۶۵ سال است. جدول زیر برخی تفاوتهای نشانههای طبیعی بالا رفتن سن و آلزایمر را نشان میدهد.
تفاوت بالا رفتن طبیعی سن با آلزایمر
| بالا رفتن عادی سن | احتمال بیماری آلزایمر |
|---|---|
| گاهی تصمیم بدی میگیرید. | بسیاری از وقتها ضعیف تصمیم میگیرید و قضاوت میکنید. |
| گاهی پرداختهای ماهانه از یادتان میرود. | زمان پرداخت هیچ قبضی یادتان نمیماند. |
| روز هفته را فراموش میکنید (ولی بعد به یاد میآورید). | حساب تاریخ یا زمان و سال از دستتان میرود. |
| فراموش میکنید واژههای مناسب را چطور به کار ببرید. | در گفتوگو دشواری اساسی دارید. |
| گاهبهگاه چیزی را گم میکنید. | بیشتر وقتها وسایل را گم میکنید و نمیتوانید پیدایشان کنید. |
مشکل حافظه علتهای گوناگونی دارد
مشکل حافظه و ذهن علتهای فراوانی دارد؛ از جمله افسردگی، عفونت یا عوارض جانبی دارو. گاهی مشکل درمانپذیر است، ولی در موارد دیگر یک اختلال مغزی است، مانند آلزایمر، که برگشتپذیر نیست. یافتن علت برای تعیین بهترین راه درمان بسیار مهم است.
