پیشگیری از زمین خوردن کار سادهای نیست، ولی در بسیاری از موارد میشود آن را پیشبینی و شاید پیشگیری کرد. در کانادا هر ۱۲ ثانیه یک سالمند زمین میخورد. از این کسان، ۶۷ درصدشان اگر در ۷۲ ساعت پیدا نشوند، متأسفانه از آسیبهای تهدیدکنندهٔ زندگی بینصیب نمیمانند. بهترین راه رویارویی با آسیبهای زمین خوردن این است که از همان آغاز نگذاریم پیش بیاید.

چه بیماریها و وضعیتهایی خطر زمین خوردن را بیشتر میکند؟
فعال بودن و مراقبت از خود بسیار خوب است، ولی گاهی همه چیز از کنترل شما بیرون میرود. برخی بیماریها و وضعیتهای خاص پزشکی میتوانند خطر زمین خوردن را بسیار بیشتر کنند. اگر بیش از ۶۵ سال دارید و یکی از اینها را دارید، زمین خوردن برایتان بسیار محتملتر است.
- محدودیتهای حرکتی: تحرک را مختل میکند و نشانهای سنجشپذیر برای پیشبینیِ زمین خوردنهای پیدرپی است.
- آرتروز: کم شدن قدرت عضلهها و تعادل در ایستادن، خطر زمین خوردن را برای اعضای خانوادهتان بیشتر میکند.
- چاقی: کمبود ورزش میتواند به ضعف پاها بینجامد و این احتمال زمین خوردن را بیشتر میکند.
- ترس از زمین خوردن: ترس از زمین خوردن اغلب به کم شدن فعالیت میانجامد و این خود خطر زمین خوردن را بیشتر میکند.
- فشار خون بالا: دورههای سرگیجه در تعادل، هماهنگی و بینایی اختلال پدید میآورد.
- دیابت: پیامدهای شایع آن، مانند آسیب عصبهای دست و پا (نوروپاتی محیطی)، آسیب شبکیهٔ چشم (رتینوپاتی) و آسیب کلیه (نفروپاتی)، هم جداگانه و هم وابسته به یکدیگر عمل میکنند و خطر زمین خوردن را بیشتر میکنند.
- مصرف دارو: عاملهای زیادی با بیشتر شدن خطر زمین خوردن و آسیبهای آن همراهاند، ولی هیچکدام به اندازهٔ مصرف دارو پیشگیریپذیر یا برگشتپذیر نیستند.
- استقلال سالمند: آرامش داشتن و کم بودن دغدغهها میتواند محیطی آرام و دور از فشارهای جسمی و روانی برای سالمند فراهم کند.
تقریباً ۸۰ درصد سالمندان دستکم یک بیماری مزمن دارند. یکسوم آنان به سبب همین بیماریها در حرکت و فعالیت محدودیت دارند. بسیاری از بیماریهای مزمنِ شایع در سالمندی ارتباط مستقیمی با بیشتر شدن خطر زمین خوردن دارند. در حقیقت، عامل اصلی آسیب جدی در سالمندان زمین خوردن است. متأسفانه اغلب سالمندان هر سال یک یا چند بار زمین میخورند.
فهرست وارسی برای ایمن کردن خانه
زمین خوردن میتواند در هر جا و هر زمان پیش بیاید. میتوانیم کمک کنیم احتمال حرکتها و لغزشهایی که به زمین خوردن میانجامند کمتر شود و خطر آسیبهای آن به کمترین برسد. برای کم کردن خطر زمین خوردن در خانه، این کارها را در نظر بگیرید:
- همهٔ پستیوبلندیهای اضافی را در خانهتان از بین ببرید.
- سیمها را، چه برق و چه تلفن، از مسیرهای احتمالی دور کنید.
- لبهٔ فرشها را به زمین محکم کنید. کفپوشهای پلاستیکی را چسب بزنید تا صاف قرار بگیرند و هیچ لبهٔ اضافهای نداشته باشند. روفرشیها و پادریهایی را که ثابت نیستند با چسب ضدلغزش محکم کنید.
- مطمئن شوید فرشِ روی پلهها محکم به پلهها وصل شده است.
- برای رسیدن به جاهای بلند به هیچ عنوان روی صندلی نایستید. چیزهایی را که اغلب به کار میبرید جایی بگذارید که بهراحتی دستتان به آنها برسد.
بیرون از خانه
- لبهٔ پلههای فضای باز را رنگ کنید؛ همچنین هر پلهای را که بهویژه باریک است یا از بقیه بلندتر یا کوتاهتر است.
- برای اینکه پا بهتر گیر کند، پلههای بیرون را با رنگِ آمیخته به شن و ماسه رنگ کنید. راههای پیادهروِ فضای باز را با نور مناسب روشن کنید.
- در زمستان ورودیها و پیادهروها را از برف و یخ پاک کنید.
نور مناسب
- همیشه یک لامپ روشن داشته باشید، یا یک کلید روشن و خاموشِ سیار که بدون بلند شدن از رختخواب بهراحتی دستتان به آن برسد.
- در اتاق خواب، حمام و راهروها از چراغخواب استفاده کنید.
- چراغقوه را همیشه شارژ نگه دارید.
- در هر دو سرِ پلهها و راهروها کلید تبدیل برق داشته باشید. در هر دو طرف پلهها نردهٔ مناسب نصب کنید.
- محیط کلی خانه شبها روشن باشد.
حمام
- پیرامون دوش، وان و توالت دستگیره نصب کنید.
- کنار دوش یا وان از کفپوشِ نلغز استفاده کنید.
- برای زیر دوش، نشیمن، نیمکت یا چهارپایهای در نظر بگیرید که سر نخورد.
- استفاده از نشیمن توالتِ بلند یا تنظیمشدنی را در نظر داشته باشید.
وسایل کمکی حرکت و کفش
- طبق راهنمایی پزشک یا کارشناس سلامت، از وسایل کمکی مانند عصا استفاده کنید.
- کفشِ نلغز و پاشنهکوتاه یا دمپاییِ کاملاً اندازه بپوشید. از راه رفتن با جوراب و بدون کفش جداً بپرهیزید.
و فراموش نکنید
- فهرست داروهایی را که مصرف میکنید با پزشک یا داروسازتان مرور کنید. برخی داروها، از جمله داروهای بدون نسخه، خوابآلودگی، سرگیجه و بیثباتی میآورند.
- مقدار ایمن مصرف الکل را با پزشکتان وارسی کنید.
- شنوایی و بیناییتان را دوباره بسنجید.
- ناراحتیهای گوش داخلی میتواند بر تعادل اثر بگذارد.
- ناراحتیهای بینایی دیدن خطرهای احتمالی را دشوار میکند.
- برای بهتر شدن انعطافپذیری، قدرت و تعادل عضلهها مرتب ورزش کنید.
- با کارشناس سلامتتان دربارهٔ برنامههای ورزشیِ مناسب خودتان صحبت کنید.
- اگر سرگیجه یا سبکی سر دارید بنشینید، یا تا وقتی سرتان آرام نشده نشسته بمانید.
- برای پیشگیری از بیثباتی، آرام بایستید.
در شیوهٔ زندگی چه کنیم؟
هشت نکته در شیوهٔ زندگی برای پیشگیری از زمین خوردن:
- ورزش پیوسته: فعالیت بدنیِ منظم و متوسط قدرت و تعادل عضلههایتان را بیشتر میکند. مربیان حرفهای میتوانند برنامهٔ ورزشی مناسبی به شما بدهند.
- مراقبت از خود: کم شدن قدرت عضلهها و نداشتن تعادل در ایستادن، خطر زمین خوردن را بیشتر میکند. مراقبت از خود سادهترین کار برای پیشگیری از پیشامدهای ناخواسته و بیماری است.
- برنامهٔ غذایی مناسب: تغذیهٔ خوب به ذخیرهٔ انرژیِ مناسب در بدن میانجامد و این اصلی است برای خوب کار کردن عضلهها و استخوانها.
- کفش مناسب: کفشی انتخاب کنید که اندازه، مناسب و محکم باشد، پاشنهٔ کوتاه داشته باشد و زیرهاش سر نخورد.
- وارسی دورهای خانه: هر از گاهی خانهتان را با دقت وارسی کنید. خرابیها و خطرهای احتمالی را از بین ببرید؛ چیزهایی مانند کم بودن نور محیط، سطحهای لغزنده مانند فرش یا روفرشی، و سطحهای ناهموار. اصلاحهای لازم را در خانه طبق آنچه بالاتر در همین مطلب آمد انجام دهید.
- شمارهٔ تماس اضطراری: دانستن اینکه کمک فوری در دسترس دارید میتواند به شما اعتمادبهنفس بدهد. تا جایی که میشود شمارههای اضطراری را به خاطر بسپارید و هنگام ضرورت از آنها استفاده کنید.
- وقت گذاشتن برای خود: اگر جابهجا میشوید، برای آشنایی با جای تازه و پیچوخمهایش وقت بگذارید. هنگام بلند شدن از صندلی یا رختخواب کمی درنگ کنید.
- مشاورهٔ پزشکی و دارویی: هر گونه ترس، بهویژه ترس از زمین خوردن، اغلب به آمادگی روحی برای زمین خوردن میانجامد. اگر ترسی با خود دارید، حتماً آن را با روانپزشک یا روانشناس در میان بگذارید و برایش راهحلی بیابید.
اگر زمین خوردید
تقریباً نیمی از سالمندان پس از افتادن روی زمین نمیتوانند بدون کمک برخیزند. فرقی نمیکند این نخستین بار است که برایتان پیش آمده یا پیشامدی تکراری است. بدانید که اگر آسیب ندیدهاید، هر چه زودتر بتوانید از جا برخیزید برای سلامتتان سودمندتر است. بلند شدن از زمین مرحلههای خاصی دارد که میتوانید خودتان انجام دهید.
