زانو درد در هر سنی رایج است و بیشتر وقت‌ها می‌شود آن را در خانه با استراحت، یخ و چند تغییر ساده در کارهای روزانه آرام کرد. در سن‌های بالاتر، آرتروز (ساییدگی مفصل) از علت‌های رایج زانو درد است. این مطلب پس از مرور کوتاه علت‌ها، بیشتر دربارهٔ یک نوع خاص از زانو درد است: دردی که در جلوی زانو و دور کاسهٔ زانو حس می‌شود.

سالمندی که زانو زده و زانویش درد می‌کند

زانو درد از چه چیزهایی پیش می‌آید؟

زانو درد علت‌های گوناگونی دارد. اضافه‌وزن و کار کشیدن زیاد از زانو خطر آن را بیشتر می‌کند. این فهرست فقط برای آشنایی است و تشخیص علت با پزشک است:

  • آرتروز: در سن‌های بالاتر شایع‌تر است. درد و خشکی در هر دو زانو و کمی ورم می‌آورد.
  • کشیدگی، پیچ‌خوردگی یا ورم تاندون: پس از کش آمدن، پیچ خوردن یا کار کشیدنِ زیاد از زانو، بیشتر هنگام ورزش.
  • پارگی رباط، تاندون یا مینیسک (بالشتک غضروفی میان استخوان‌های زانو): پس از آسیب، زانو خالی می‌کند یا صاف نمی‌شود.
  • ورم کیسهٔ مفصلی (بورسیت): زانو گرم و قرمز می‌شود و زانو زدن یا خم کردن زانو درد و ورم را بیشتر می‌کند.
  • نقرس یا عفونت مفصل: حمله‌های ناگهانی درد بسیار شدید با داغی و قرمزی.
  • خونریزی درون مفصل: ورم، گرما و کبودی؛ اگر داروی ضدانعقاد (رقیق‌کنندهٔ خون) مصرف می‌کنید، احتمالش بیشتر است.

درد جلوی زانو چیست؟

درد جلوی زانو دردی مبهم و آزارنده است که پشت یا دور کاسهٔ زانو (کشکک) حس می‌شود. پزشکان به آن «سندرم درد کشکک‌رانی» هم می‌گویند. این درد در ورزشکاران و جوان‌ترها شایع‌تر است، ولی در کسانی که ورزشکار نیستند هم پیش می‌آید. آرتروز هم از علت‌های درد جلوی زانو است.

چه نشانه‌هایی دارد؟

درد معمولاً کم‌کم شروع می‌شود و در یک یا هر دو زانو حس می‌شود. این کارها آن را بیشتر می‌کنند:

  • بالا و پایین رفتن از پله
  • چمباتمه زدن و زانو زدن
  • نشستنِ طولانی با زانوی خم، مثلاً در ماشین
  • بلند شدن پس از مدتی نشستن

گاهی هنگام بالا رفتن از پله یا بلند شدن پس از نشستنِ طولانی، صدای تق‌تق در زانو هست. صدای بی‌درد زانو طبیعی است.

علت آن چیست؟

بیشتر وقت‌ها چند عامل با هم دست دارند:

  • فعالیت‌های سنگینی که پی‌درپی به زانو فشار می‌آورند، یا بیشتر کردنِ ناگهانی فعالیت و ورزش
  • ضعف یا ناهماهنگی عضله‌های جلوی ران (چهارسر ران) و دور لگن
  • جا نیفتادن درست کشکک در شیار خود هنگام خم و راست شدن زانو
  • در برخی افراد، نرم شدن و ساییده شدن غضروف پشت کشکک
  • عوض شدن کفش یا سطحی که روی آن ورزش می‌کنید
  • اضافه‌وزن و صافی کف پا
سالمندی نشسته با عصا که دستش روی زانوی دردناک است

پزشک چطور علت را پیدا می‌کند؟

پزشک دربارهٔ سلامت کلی‌تان و درد می‌پرسد: کی شروع شد، چه جور دردی است و چه کارهایی آن را بیشتر می‌کند. سپس زانو و لگن را معاینه می‌کند و ممکن است از شما بخواهد چند قدم راه بروید یا کمی چمباتمه بزنید. درد جلوی زانو را معمولاً با همین معاینه می‌شود تشخیص داد، ولی برای کنار گذاشتن آسیب استخوان بیشتر وقت‌ها عکس‌برداری (رادیوگرافی) هم درخواست می‌شود. اگر پس از مدتی فیزیوتراپی و تمرین بهتر نشدید، ممکن است ام‌آرآی لازم شود.

چه کارهایی کمک می‌کند؟

درد جلوی زانو در بیشتر موارد بدون جراحی بهتر می‌شود. این کارها را می‌توانید خودتان انجام دهید:

  • کارهایی را که زانو را به درد می‌آورند کنار بگذارید تا درد آرام شود و تا می‌شود وزن کمتری روی زانو بیندازید؛ مثلاً زیاد سر پا نایستید.
  • یخ یا کیسهٔ سبزی یخ‌زده را در حوله بپیچید و هر بار تا ۲۰ دقیقه روی زانو بگذارید؛ یخ را مستقیم روی پوست نگذارید.
  • هنگام استراحت، زانو را بالا بگذارید تا ورم کمتر شود.
  • به‌جای فعالیت‌های پرفشار، فعالیت‌های کم‌فشار مانند دوچرخهٔ ثابت یا شنا را امتحان کنید.
  • اگر اضافه‌وزن دارید، کم کردن وزن فشار روی زانو را کمتر می‌کند.
  • کفش مناسبِ فعالیتتان بپوشید. اگر کف پایتان صاف است، دربارهٔ کفی طبی بپرسید.

داروهای ضددرد و ضدالتهابِ بدون نسخه ممکن است درد را کم کنند. اگر بیماری دیگری دارید یا بیش از یکی دو روز به آن‌ها نیاز پیدا کرده‌اید، پیش از مصرف با پزشک صحبت کنید.

فیزیوتراپی و درمان‌های دیگر

اگر این کارها کافی نبود، پزشک ممکن است فیزیوتراپی پیشنهاد کند. در فیزیوتراپی تمرین‌هایی برای قوی کردن و کشش عضله‌های جلوی ران و قوی کردن عضله‌های لگن یاد می‌گیرید، چون این عضله‌ها با هم کشکک را سر جایش نگه می‌دارند.

در برخی زانو دردها پزشک ممکن است تزریق داروی کورتونی در زانو را برای کم کردن درد و التهاب در نظر بگیرد. جراحی برای درد جلوی زانو بسیار کم لازم می‌شود و فقط برای موارد شدیدی است که به درمان بدون جراحی جواب نداده‌اند.

پزشک زانوی دردناک بیمار را معاینه می‌کند

درد جلوی زانو معمولاً با همین کارهای ساده یا فیزیوتراپی برطرف می‌شود. اگر میزان فعالیتتان را تنظیم نکنید، ممکن است برگردد؛ پس شدت و مدت فعالیت را کم‌کم بیشتر کنید و عضله‌های دور زانو و لگن را قوی نگه دارید.