تمرین کگل، که تمرین عضله‌های کف لگن هم نامیده می‌شود، یعنی این عضله‌ها را سفت کنید و بعد رها کنید. تمرین ساده‌ای است و هر نوبتش حدود پنج دقیقه طول می‌کشد. اگر منظم انجامش دهید، به کم شدن نشت ادرار کمک می‌کند؛ هم در زنان و هم در مردان.

عضله‌های کف لگن چه می‌کنند؟

عضله‌های کف لگن مثل یک ننو از جلو تا پشت لگن کشیده شده‌اند و مثانه، راست‌روده و در زنان رحم را نگه می‌دارند. همین عضله‌ها کمک می‌کنند ادرار، مدفوع یا باد روده بی‌موقع بیرون نیاید.

بارداری و زایمان، جراحی (مثل جراحی پروستات در مردان و جراحی زنان)، بالا رفتن سن و اضافه شدن وزن ممکن است این عضله‌ها را ضعیف کند. وقتی ضعیف شوند، ممکن است کمی ادرار، مدفوع یا باد روده نشت کند. تمرین کگل این عضله‌ها را قوی می‌کند و به کم شدن این نشت کمک می‌کند.

این تمرین برای همه مناسب نیست. پیش از شروع، با پزشک یا کارشناس سلامت صحبت کنید تا بگوید برای شما مناسب است یا نه.

عضله‌ها را چطور پیدا کنید؟

بسیاری از افراد در آغاز عضلهٔ درست را پیدا نمی‌کنند. این راه‌ها کمک می‌کند:

  • تصور کنید می‌خواهید جلوی بیرون آمدن باد روده را بگیرید. عضله‌هایی که سفت می‌کنید همان عضله‌های کف لگن‌اند. اگر در ناحیهٔ واژن یا مقعد حس کنید چیزی به بالا کشیده می‌شود، عضلهٔ درست را پیدا کرده‌اید.
  • یک بار هنگام ادرار کردن بکوشید جریان ادرار را وسط کار نگه دارید. عضله‌هایی که به کار می‌برید همین عضله‌ها هستند.
  • راه دیگر این است که زنان یک انگشت را درون واژن و مردان درون مقعد بگذارند و عضله‌ها را مثل وقتی که ادرار را نگه می‌دارند سفت کنند. اگر دور انگشت فشار حس شود، عضلهٔ درست سفت شده است.

نگه داشتن جریان ادرار فقط برای شناختن عضله‌هاست و خودِ تمرین نیست. آن را عادت نکنید. اگر مثانه بارها کامل خالی نشود، خطر عفونت مثانه بالا می‌رود. تمرین کردن هنگام ادرار، اگر بیش از دو بار در ماه باشد، ممکن است به‌مرور عضله‌های کف لگن را ضعیف کند یا به مثانه و کلیه آسیب بزند.

تمرین را چطور انجام دهید؟

  1. اول مثانه را خالی کنید.
  2. بنشینید یا دراز بکشید.
  3. عضله‌های کف لگن را سفت کنید و ۳ تا ۵ ثانیه نگه دارید.
  4. عضله‌ها را ۳ تا ۵ ثانیه کامل رها کنید.
  5. این کار را ۱۰ بار پشت سر هم تکرار کنید.
  6. این دور را سه نوبت در روز انجام دهید: صبح، بعدازظهر و شب.

کم‌کم زمان سفت نگه داشتن را بیشتر کنید تا به ۱۰ ثانیه برسد؛ آن وقت میان هر دو بار هم ۱۰ ثانیه عضله‌ها را رها کنید. مدت نگه داشتن و شمار تکرارها برای همه یکسان نیست. از پزشک یا فیزیوتراپیست بخواهید برنامه‌ای مناسب خودتان بدهد.

هنگام تمرین به این‌ها توجه کنید

  • فقط عضله‌های کف لگن را سفت کنید. شکم، ران، باسن و سینه شل بماند. سفت کردن عضله‌های دیگر فشار روی مثانه را بیشتر می‌کند و ممکن است نشت را آسان‌تر کند.
  • نفستان را نگه ندارید. عادی و آرام نفس بکشید و بدن را شل نگه دارید.
  • اگر پس از تمرین در شکم یا کمر ناراحتی حس می‌کنید، به احتمال زیاد تمرین را درست انجام نمی‌دهید.
  • تمرین را هم درازکش، هم نشسته و هم ایستاده انجام دهید. استفاده از هر سه حالت عضله‌ها را قوی‌تر می‌کند.

تمرین را در برنامهٔ روزتان جا بدهید

مهم این است که تمرین منظم باشد. می‌توانید آن را به کارهای هر روزتان گره بزنید؛ مثلاً یک نوبت صبح هنگام آماده کردن صبحانه، یک نوبت بعدازظهر وقتی نشسته‌اید یا تلویزیون تماشا می‌کنید، و یک نوبت شب در رختخواب. یادداشت کردن تمرین‌های هر روز کمک می‌کند آن را فراموش نکنید.

پس از یکی دو هفته می‌توانید درست در لحظه‌ای که احتمال نشت هست، مثلاً هنگام بلند شدن از صندلی، یک بار عضله‌ها را سفت کنید. اگر ناچارید چیزی را بلند کنید، پیش از بلند کردن و در حین آن عضله‌های کف لگن را سفت نگه دارید.

بیشتر تمرین کردن بهتر نیست

تمرین را از برنامه‌ای که دارید بیشتر نکنید. زیاده‌روی در تمرین عضله‌ها را خسته می‌کند و ممکن است نشت ادرار را بیشتر کند. همچنین ممکن است باعث شود هنگام ادرار کردن یا اجابت مزاج ناچار شوید زور بزنید. در زنان، تمرین نادرست یا با فشار زیاد ممکن است عضله‌های واژن را بیش از اندازه سفت کند و نزدیکی را دردناک کند.

نتیجه را کی می‌بینید؟

قوی شدن عضله زمان می‌برد. بیشتر افراد پس از ۴ تا ۶ هفته کمی بهتر می‌شوند و تغییر بزرگ ممکن است تا سه ماه طول بکشد. پس اگر در هفته‌های اول تفاوتی ندیدید، تمرین را کنار نگذارید.

اگر تمرین را قطع کنید، نشت ادرار برمی‌گردد. برای همین شاید لازم باشد این تمرین را همیشه ادامه دهید.

اگر مطمئن نیستید درست تمرین می‌کنید

پزشک، پرستار یا فیزیوتراپیستی که در کف لگن تخصص دارد می‌تواند ببیند تمرین را درست انجام می‌دهید یا نه. اگر لازم باشد، از این روش‌ها کمک می‌گیرد:

  • بیوفیدبک: حسگرهایی روی شکم و نزدیک مقعد، یا درون واژن یا مقعد، گذاشته می‌شود. نمایشگر نشان می‌دهد کدام عضله سفت شده و کدام در استراحت است، و درمانگر کمک می‌کند عضلهٔ درست را پیدا کنید.
  • تحریک الکتریکی: روش دیگری است که درمانگر برای کمک به شناختن عضله‌ها به کار می‌برد.
  • وزنه‌های واژینال: وسیله‌ای وزنه‌دار است که درون واژن گذاشته می‌شود و زن با سفت کردن عضله‌های کف لگن آن را سر جایش نگه می‌دارد.

تمرین کگل برای مردان

این تمرین فقط برای زنان نیست. در مردان هم به کم شدن نشت ادرار کمک می‌کند؛ بیشتر وقت‌ها پس از جراحی پروستات. روش پیدا کردن عضله‌ها و انجام تمرین همان است که در بالا آمد.