یادگیری زبان دوم در سالمندی فایده‌های بسیاری دارد که کمترینش بهتر شدن توان شناختی است؛ یعنی توان فکر کردن و به خاطر سپردن. اگر در خانواده سالمندی دارید که به یادگیری زبان دیگری فکر می‌کند، خوب است به نکته‌های زیر توجه کنید.

چهار نفر با زبان‌های اسپانیایی، انگلیسی، فرانسه و آلمانی

زبان دوم با مغز چه می‌کند؟

فایده‌های یادگیری زبان دوم هم روانی است و هم شناختی. پژوهشگران دریافته‌اند که یادگیری بیش از یک زبان به مغز کمک می‌کند در برابر برخی از دشواری‌های رایج‌ترِ ناشی از زوال عقل و دیگر مسئله‌های شناختیِ وابسته به سن ایستادگی کند.

برخی پژوهشگران این نظریه را پیش کشیده‌اند که با یادگیری زبان دوم، مغز یاد می‌گیرد دربارهٔ مشکل‌ها به راه خودش «فکر کند» و این توانایی، کلید ایستادگی در برابر زوال عقل می‌شود.

بر پایهٔ این نظریه، تغییرهای فیزیکی‌ای که گاهی با بالا رفتن سن در مغز رخ می‌دهد ممکن است در کسانی که زبان دیگری یاد گرفته‌اند هم رخ دهد. ولی چون مغز تمرین کرده است که از زاویه‌های تازه به چیزها نزدیک شود، می‌تواند بر هر کاهش کارکردی که معمولاً از این تغییرها پدید می‌آید چیره شود یا دست‌کم آن را کمتر کند.

ذخیرهٔ شناختی، حساب بانکی مغز

این فکر که مغز می‌تواند تغییرهای فیزیکیِ معمولِ دوران سالمندی را از سر بگذراند و باز در سطح بالایی کار کند، «ذخیرهٔ شناختی» نام دارد. پژوهشگران در گذشته دریافته‌اند که حتی با آتروفی (تحلیل رفتن) چشمگیر مغز، کسانی که «ذخیرهٔ شناختی» فراوان دارند کمتر از کسانی که چنین ذخیره‌ای ندارند از آلزایمر اثر می‌پذیرند.

می‌توانید ذخیرهٔ شناختی‌تان را مثل یک حساب بانکی بدانید و تغییرهای فیزیکی‌ای را که با بالا رفتن سن در مغزتان رخ می‌دهد مثل برداشت از این حساب. این برداشت‌ها انجام می‌شود، ذخیرهٔ شناختی‌تان هر اندازه که باشد. با این حال، اگر از آغاز حساب بزرگ‌تری داشته باشید، پس از برداشت‌ها باز موجودی برایتان می‌ماند. ولی اگر حساب کوچکی داشته باشید، همان برداشت‌ها شما را از نظر شناختی «ورشکسته» می‌کند.

جدا از پرسش‌های فیزیولوژیک، در این بحثی نیست که یادگیری یک زبان دیگر برای حفظ توان‌های شناختی‌ای که معمولاً با بالا رفتن سن آسیب می‌بینند سودمند است. از فایده‌های آن می‌توان به بیشتر شدن توان خواندن، بیشتر شدن توجه و بیشتر شدن توان تمرکز اشاره کرد.

آیا سن شما برای یادگیری زبان تازه زیاد است؟

بسیاری از سالمندان ممکن است حس کنند که هرچند یادگیری زبان دیگر ممکن است فایده‌هایی داشته باشد، سنشان برای بهره بردن از آن زیاد است و این کار برایشان شدنی نیست. خوشبختانه این بیشتر به شوخی می‌ماند.

مطالعه‌ها نشان داده است که این فایده‌ها همیشه هست، حتی در سالمندی. پس اگر در خانواده سالمندی دارید که در فکر یادگیری زبان تازه یا آموزش دیگری مثل نواختن ساز است (که نشان داده شده آن هم ذخیرهٔ شناختی می‌سازد)، سنش هر چه باشد باید او را به این کار تشویق کنید.

فایده‌های دیگر یادگیری زبان تازه

یادگیری زبان تازه، جز مبارزه با اثرهای زوال عقل (دمانس)، فایده‌های دیگری هم دارد. شرکت در کلاس زبان بیشتر وقت‌ها راهی است برای اینکه سالمندان از خانه بیرون بیایند و با مردم دیدار و گفت‌وگو کنند. گاهی همین با دیگران بودن که با کلاس زبان همراه است، خودش پاداش این یادگیری است.

همچنین سالمندِ خانواده‌تان با یادگیری زبان تازه می‌بیند که از پس کارهای سخت برمی‌آید. این هم اعتمادبه‌نفس را بیشتر می‌کند. اعتمادبه‌نفس بیشتر این احتمال را بالا می‌برد که او بخواهد بیرون برود و چیزهای دیگری را هم امتحان کند.

فایدهٔ دیگر این است که با یادگیری زبان تازه می‌توان با فرهنگ مردمان دیگرِ دنیا بیشتر آشنا شد؛ چه از راه مطالعه و چه از راه سفر و مهاجرت. هرچند سفر یا مهاجرت برای همهٔ سالمندان شدنی نباشد، واقعیت این است که درصد رو به افزایشی از افراد بالای ۶۵ سال توان جسمی، ذهنی و مالی سفر را دارند. با یادگیری زبان تازه، این سفرها ممکن است کمی لذت‌بخش‌تر شود.

برای شروع هرگز دیر نیست

یادگیری زبان تازه به حفظ توان‌های شناختی سالمندِ خانواده‌تان کمک می‌کند. افزون بر این، به اعتمادبه‌نفس کمک می‌کند و حتی ممکن است فرصتی برای بیشتر بودن با دیگران باشد. برای شروع یادگیری زبان تازه و بهره بردن از فایده‌های آن هرگز دیر نیست.