روند طبیعی سالمندی مغز را نمی‌توان متوقف کرد، ولی می‌توان شیوهٔ زندگی مناسبی برای کند کردن آن برگزید. این مطلب شماری از عادت‌هایی را می‌شناساند که می‌توانند سرعت این روند را کم کنند.

خواب شبانهٔ باکیفیت، فعالیت بدنی منظم و تغذیهٔ سالم، همه از مهم‌ترین اصل‌های شیوهٔ زندگی سالم‌اند. اگر می‌خواهید مغز سالم‌تر و جوان‌تری داشته باشید، قطعاً باید از عادت‌های زیر دوری کنید.

مغز رنگی در نیمرخ سر انسان

خیلی کم میوه می‌خورید

وقتی از سلامت مغز حرف می‌زنیم، در درجهٔ اول باید به مصرف مناسب میوه‌های طبیعی در طول روز توجه کنیم و این کار را هر روز جدی ادامه دهیم. میوه‌هایی مانند بلوبری ترکیب‌هایی دارند که به بهتر شدن سلامت مغز کمک می‌کنند.

یافته‌های علمی نشان داده‌اند که اگر خوردن میوه‌های طبیعی را در درازمدت ادامه دهید، در آزمون‌های سنجش حافظهٔ کلامی نتیجهٔ بهتری می‌گیرید.

منظم و مرتب ماهی نمی‌خورید

ماهی یکی دیگر از مهم‌ترین خوراکی‌ها برای محافظت از سلامت مغز است و باید در برنامهٔ غذایی جایگاه ویژه‌ای داشته باشد.

متخصصان پیشنهاد می‌کنند بزرگ‌سالان سالم حتماً هر هفته ۲۴۰ گرم ماهی بخورند. یک تحلیل جامع در همین زمینه نشان می‌دهد که خوردن منظم و مرتب ماهی با کاهش ۲۰ درصدیِ خطر زوال عقل ارتباط دارد.

مطالعهٔ دیگری که در نشریهٔ Frontiers in Aging Neuroscience منتشر شده هم نشان می‌دهد اسیدهای چرب غیراشباع و چندزنجیره‌ایِ امگا ۳ که در ماهی هست، ترکیب‌های مهمی برای محافظت از عصب‌ها دارند و می‌توانند به درمان بعضی از اختلال‌های عصبی کمک کنند.

همیشه زردهٔ تخم‌مرغ را دور می‌ریزید

پیش از آنکه خودسرانه زردهٔ تخم‌مرغ را کنار بگذارید و برای همیشه دور بریزید، باید از جنبه‌های گوناگون به این موضوع فکر کنید.

زردهٔ تخم‌مرغ را غنی‌ترین منبع کولین می‌دانند. کولین مادهٔ مغذی مهمی است و در سلامت مغز نقش مثبتی دارد. پس اگر تخم‌مرغ را کامل بخورید، هم از فایده‌های کولین بهره می‌برید و هم از فایده‌های مواد مغذی دیگری مانند لوتئین و ویتامین دی.

هر روز گردو نمی‌خورید

گردو یکی از بهترین خوراکی‌هایی است که باید هر روز برای محافظت از مغز بخورید. یافته‌های علمی نشان داده‌اند که خوردن گردو می‌تواند افت توانایی‌های ذهنی (زوال شناختی) را در گروه‌های پرخطر به تأخیر بیندازد.

می‌توانید مقداری گردو به صبحانه یا میان‌وعده‌های روزانه‌تان اضافه کنید تا از این راه به بهتر شدن سلامت مغزتان کمک کرده باشید.

مراقب شنوایی‌تان نیستید

افت شنوایی با زوال عقل ارتباط دارد. بنا بر پژوهش‌ها، احتمال زوال عقل در سالمندانی که شنوایی‌شان افت کرده، به میزان چشمگیری بیشتر است. احتمالاً فشارِ تلاش برای شنیدن بار سنگینی بر دوش مغز می‌گذارد، یا افت شنوایی به انزوای اجتماعی می‌انجامد که خودش یکی از عامل‌های خطرِ شناخته‌شدهٔ زوال عقل است.

مشروبات الکلی مصرف می‌کنید

پژوهشی در سال ۲۰۱۲ روی موش‌ها نشان داد در موش‌هایی که با الکلِ بیش از اندازه به مرحله‌ای معادل مستی رسیده بودند، تولید سلول‌های عصبی در بخش هیپوکامپوس مغز نزدیک به ۴۰ درصد کم شد. هیپوکامپوس ناحیه‌ای از مغز است که در بعضی گونه‌های یادگیری نقش دارد. این رفتار در درازمدت اثر زیادی بر یادگیری و حافظه دارد.

به سلامت قلبتان بی‌توجهید

سلامت قلب با سلامت مغز ارتباط مستقیم دارد. در حقیقت هر چه برای قلب خوب باشد، برای مغز هم خوب است. وقتی قلبتان زیر فشار باشد و خون درست در مغز گردش نکند، مغز تندتر رو به سالمندی می‌رود.

پژوهشی در سال ۲۰۱۷ نشان داد در میان‌سالانی که عامل‌های خطرِ مشکل‌های عروقی، مثل فشار خون و دیابت، را دارند، با بالا رفتن سن احتمال زوال عقل بیشتر می‌شود.

از کلاه ایمنی استفاده نمی‌کنید

پژوهش‌های تازه نشان می‌دهد شدت ضربهٔ مغزی و سنی که ضربه در آن رخ می‌دهد می‌تواند بر خطر زوال عقل اثر بگذارد. در پژوهشی در سال ۲۰۱۸ دیده شد خطر زوال عقل در کسانی که در گذشته ضربهٔ مغزی را تجربه کرده بودند، ۲۴ درصد بیشتر از کسانی بود که هرگز چنین تجربه‌ای نداشتند.

پژوهشگران در همین تحقیق دریافتند اگر در دههٔ بیست زندگی‌تان ضربهٔ مغزی ببینید، خطر زوال عقل در دههٔ پنجاه زندگی‌تان ۶۰ درصد بیشتر می‌شود.

تحرک ندارید

بی‌تحرکی یکی دیگر از عامل‌های خطر زوال عقل است. پژوهش‌ها نشان داده است هر چه فعالیت بدنی کمتر باشد، خطر زوال عقل به میزان زیادی بالا می‌رود.

از کارهای فکری دوری می‌کنید

ورزش دادن مغز یکی از راه‌های مؤثر حفظ سلامت مغز است. پژوهش‌ها نشان می‌دهد آموزش‌های شناختی، سرعت افت توانایی‌های ذهنی را در بعضی زمینه‌ها، مثل پردازش اطلاعات یا حافظه، دست‌کم تا چند سال پس از آموزش کم می‌کند.

البته هنوز شواهد کافی نیست که ثابت کند بازی‌های ذهنی رایج می‌توانند جلوی افت توانایی‌های ذهنی یا بیماری‌هایی مثل آلزایمر را بگیرند. با این حال، به چالش کشیدن ذهن با مطالعه و حل جدول و پازل سودوکو ضرری ندارد و احتمالاً می‌تواند برای مغز مفید باشد.

علاقه‌ای به یاد گرفتن چیزهای تازه ندارید

سرعت روند زوال عقل در کسانی که تحصیلات بالاتری دارند کمتر است. وقتی چیزی یاد می‌گیرید، ارتباط‌های تازه‌ای در مغزتان شکل می‌گیرد و این انعطاف‌پذیری مغز را بیشتر می‌کند. این کار مثل آن است که پول بیشتری در حساب پس‌انداز بازنشستگی‌تان بگذارید؛ وقتی بازنشسته می‌شوید و مغزتان کند می‌شود، می‌توانید از آن حساب برداشت کنید.

با دیگران ارتباط ندارید

همان‌طور که بسیاری از کارها با بودن خانواده و دوستان آسان‌تر می‌شود، حفظ سلامت مغز هم با حفظ ارتباط با دیگران ساده‌تر است. پژوهش‌ها نشان داده است هر چه فعالیت اجتماعی بیشتر باشد، سرعت تحلیل رفتن توانایی‌های ذهنی کمتر می‌شود.

ارتباط با دیگران اضطراب را کم می‌کند و از سوی دیگر، میان اضطراب و پیدا شدن مشکل‌های مغزی با بالا رفتن سن ارتباطی قوی هست.

اضطراب زیادی دارید

اضطراب آسیب‌های زیادی به مغز می‌زند. بنا بر پژوهش‌ها، هر چه فشار و اضطراب بیشتری را تحمل کنید، خطر افت سریع‌ترِ توانایی‌های ذهنی و بیماری‌هایی مثل آلزایمر در شما بالاتر می‌رود.

خواب کافی ندارید

با بالا رفتن سن، هر چه کمتر بخوابیم، مغزمان زودتر به سالمندی می‌رسد. پژوهشگران با بررسی اسکن مغز افراد و مدت خوابشان دریافتند توانایی‌های ذهنیِ کسانی که کمتر می‌خوابیدند با سرعت بیشتری تحلیل می‌رفت. به گفتهٔ پژوهشگران، دست‌کم هفت ساعت خواب شبانه برای حفظ سلامت مغز در بزرگ‌سالان ضروری است.

مراقبت از مغز را به بعد موکول نکنید

سلامت مغز چیزی نیست که توجه به آن را به سال‌های سالمندی موکول کنیم. در جوانی فرصت‌های زیادی برای جلوگیری از زوال مغز و آلزایمر در دهه‌های بعدی زندگی هست که اگر غفلت کنید، آن‌ها را از دست خواهید داد.