نه فقط در سالمندی، که در هر سن و گروهی از جامعه، برای سلامت باید به سهم مناسب پروتئین، کربوهیدرات و چربی در غذا توجه کامل داشت.
پروتئینها
پروتئینها را اغلب آجرهای ساختمان بدن مینامند. بدن با آنها بافتها را میسازد و ترمیم میکند. پروتئینها به شما، بهویژه در این سالها، در مبارزه با عفونت کمک میکنند. بدنتان پروتئین اضافیای را که در دسترس دارد برای انرژی به کار میبرد.
گروه غذاهای پروتئینی اینهاست: غذاهای دریایی، گوشت و مرغ، تخممرغ، لوبیا و نخودفرنگی، فراوردههای سویا، و آجیل و دانههای غیراشباع. پروتئین در گروه لبنیات هم هست. پروتئینِ منابع گیاهی چربی اشباع کمتری دارد، کلسترول ندارد و فیبر و مواد مغذی دیگری هم برای سلامت میرساند.

کربوهیدراتها
کربوهیدراتها منبع اصلی انرژی بدناند. گروههای غذاییِ میوه، سبزی، لبنیات و غلات کربوهیدرات دارند. شیرینکنندههایی مانند شکر، عسل و شربت، و خوراکیهایی که قند افزوده دارند، مانند آبنبات و نوشابه، هم کربوهیدرات دارند. بکوشید بیشترِ کربوهیدرات خود را از میوه، سبزی، لبنیات بدون چربی و کمچرب و غلات سبوسدار بگیرید، نه از قند یا غلات تصفیهشده.
فیبر
بسیاری از غذاهای کربوهیدراتدار فیبر هم میرسانند. فیبر نوعی کربوهیدرات است که بدن شما نمیتواند آن را هضم کند. فیبر در بسیاری از خوراکیهای گیاهی هست؛ از جمله میوهها، سبزیها، آجیل، دانهها، لوبیا و غلات سبوسدار. خوردن خوراکیهای فیبردار میتواند به پیشگیری از ناراحتیهای معده یا روده، مانند یبوست، کمک کند. فیبر برای پایین آوردن کلسترول و قند خون هم سودمند است.
بهتر است در آماده کردن غذا از فیبر هم بهره بگیرید. برای افزودن فیبر:
- لوبیای خشک، نخودفرنگی و عدسِ پخته بخورید.
- تا جایی که میشود پوست میوه و سبزی را نگیرید؛ ولی یادتان باشد پیش از خوردن آنها را خوب بشویید.
- برای آبمیوه گرفتن از میوهٔ رسیده استفاده کنید.
- نانهای سبوسدار و غلاتی را که فیبر دارند در سبد غذاییتان بگذارید.
چربیها
چربیها به شما انرژی میدهند و به بدن کمک میکنند برخی ویتامینها را جذب کند. اسیدهای چرب ضروری به کار بدن کمک میکنند، ولی بدن خودش آنها را نمیسازد و باید جداگانه مصرفشان کرد. بسیاری از خوراکیها بهطور طبیعی چربی دارند؛ از جمله لبنیات، گوشت، مرغ، غذاهای دریایی و تخممرغ، غلات، آجیل، آووکادو و نارگیل.
چربیهایی که برای سلامت خوب نیستند
بعضی چربیها برای سلامت بدن سودمند نیستند؛ مانند چربیهای اشباع و چربیهای ترانس:
- چربیهای اشباع: بیشترین مقدار این چربی در اغلب روغنها، کره، چربی گوشت گاو، روغن نارگیل، روغن نخل و روغن هستهٔ خرما است. گوشتهای چرب و لبنیات، و کیک، کلوچه و برخی میانوعدهها چربی اشباع فراوانی دارند. غذاهای آماده (فستفودها) هم مقدار زیادی چربی اشباع دارند؛ غذاهایی مانند پیتزا، برگر، تاکو و ساندویچ.
- چربیهای ترانس: این چربیها بهطور طبیعی در برخی خوراکیها هستند، ولی بهطور مصنوعی هم ساخته میشوند. چون چربیهای ترانس سالم نیستند، تولیدکنندگان مواد غذایی کمتر آنها را به کار میبرند. با این همه، چربی ترانس هنوز در بعضی غذاهای فراوریشده پیدا میشود؛ مانند بعضی دسرها، پاپکورن مایکروویوی، پیتزای منجمد و مارگارین.
بکوشید چربی اشباعِ روزانهتان را به کمتر از ۱۰ درصدِ کالریتان محدود کنید و مصرف چربی ترانس را به کمترین اندازهٔ ممکن برسانید.
چربیهای سالمتر
به جای چربیهای اشباع و ترانس، این دو نوع چربیِ سالمتر و توصیهشده را بگذارید:
- چربیهایی که در روغنهای کانولا، زیتون، بادامزمینی، آفتابگردان و گلرنگ، در آووکادو، کرهٔ بادامزمینی و بیشتر آجیلها هست.
- چربیهایی که در روغن آفتابگردان، ذرت، سویا و روغن پنبه و در ماهیهای چرب، گردو و بعضی غلات هست.
چطور چربی اشباع را در غذایتان کم کنید
- برشهایی از گوشت را بردارید که چربی کمتری دارند.
- پوست مرغ را جدا کنید.
- لبنیات کمچرب یا بدون چربی مصرف کنید.
- برای پختوپز روغنهایی مانند زیتون یا کلزا را برگزینید.
- به جای خوراکیهایی که چربی اشباع بیشتری دارند، سبزی، غلات کامل، لبنیات کمچرب و بدون چربی یا برشهای کمچربیِ گوشت و مرغ بخورید.
