حیوانات خانگی برای سلامت سالمندان فایده‌های بسیار زیادی دارند. سالمندان با مراقبت از سگ، گربه یا حیوان خانگی دیگر می‌توانند کمک شایانی کنند به برطرف شدن افسردگی و اضطراب، کم شدن استرس و بهتر شدن سلامت قلبشان.

تصویر کارتونی زوج سالمند در حال قدم زدن با سگ

حیوان خانگی چه فایده‌ای دارد؟

بیشتر کسانی که حیوان خانگی دارند، دربارهٔ شادی‌هایی که زندگی در کنار حیوانشان بی‌درنگ می‌آورد هم‌نظرند. با این حال، بسیاری از ما از فایده‌های جسمی و روحی‌ای که در آغوش گرفتن یک دوست پشمالو می‌تواند داشته باشد خبر نداریم. به‌تازگی مطالعه‌های گسترده‌ای آغاز شده است تا فایده‌های هم‌نشینی انسان و حیوان با روش علمی روشن شود.

حیوانات خانگی در طول زمان چنان تکامل یافته‌اند که به‌شدت با انسان و رفتار و احساس‌های او سازگار می‌شوند. برای نمونه، سگ‌ها بسیاری از واژه‌هایی را که به کار می‌بریم می‌فهمند. آن‌ها حتی در فهمیدن لحن صدا، زبان بدن و حرکت‌های ما هم بسیار پیش رفته‌اند. سگ وفادار، مثل هر دوست خوبِ (انسانی)، برای سنجیدن حال‌وهوای شما به چشم‌هایتان نگاه می‌کند و می‌کوشد بفهمد چه فکر و چه حسی دارید.

حیوانات خانگی، به‌ویژه سگ و گربه، می‌توانند استرس، اضطراب و افسردگی را، مخصوصاً در سالمندان، کم کنند، تنهایی را تسکین دهند، به ورزش و بازیگوشی تشویق کنند و حتی سلامت قلب و رگ‌هایتان را بهتر کنند. مراقبت از یک حیوان می‌تواند به کودکان کمک کند ایمن‌تر و فعال‌تر شوند. حیوانات خانگی برای سالمندان هم هم‌نشینانی ارزشمندند. از همه مهم‌تر، حیوانات خانگی معمولاً می‌توانند لذت واقعی و عشق بی‌قیدوشرط را به زندگی‌تان بیفزایند.

هر حیوان خانگی می‌تواند سلامتتان را بهتر کند

کسانی که حیوان خانگی دارند اغلب بیشتر از آن‌ها که ندارند از فایده‌های سلامتی بهره می‌برند. حیوان خانگی لزوماً نباید سگ یا گربه باشد. اگر به این حیوان‌ها حساسیت دارید یا جایتان کم است، ولی دلتان می‌خواهد دوست پشمالویی داشته باشید که با شما فعالیت کند، شاید خرگوش برایتان مناسب باشد. پرنده‌ها هم می‌توانند ارتباط با دیگران را بیشتر کنند و ذهنتان را فعال نگه دارند. در کل، حیوان‌هایی که برای سلامت زیانی ندارند هم می‌توانند همراه مناسبی باشند. حتی تماشای ماهی در آکواریوم هم می‌تواند به کم شدن گرفتگی عضله‌ها و پایین آمدن ضربان قلب کمک کند.

مطالعه‌ها نشان داده است که:

  • کسانی که حیوان خانگی دارند کمتر از آن‌ها که ندارند افسرده می‌شوند.
  • فشار خون کسانی که حیوان خانگی دارند، در مقایسه با آن‌ها که ندارند، پایین‌تر است. حتی مطالعه‌ای در اروپا نشان داد وقتی کسانی که فشار خون مرزی دارند سگی را برای همراهی می‌پذیرند، فشار خونشان در طول پنج ماه به شکل چشمگیری پایین می‌آید.
  • بازی با سگ، گربه یا حیوان خانگی دیگر می‌تواند مقدار سروتونین و دوپامین را بالا ببرد که آرامش و آسایش می‌آورد.
  • تری‌گلیسیرید و کلسترول (شاخص‌های بیماری قلبی) در بدن کسانی که حیوان خانگی دارند پایین‌تر از کسانی است که ندارند.
  • کسانی که سکتهٔ قلبی کرده‌اند و حیوان خانگی دارند، بیشتر از آن‌ها که حیوانی ندارند زنده می‌مانند.
  • کسانی که بالای ۶۵ سال سن و حیوان خانگی دارند، ۳۰ درصد کمتر از آن‌ها که ندارند نزد پزشک می‌روند (ویزیت می‌شوند).

یکی از دلیل‌های این اثرهای درمانی این است که حیوانات خانگی نیاز پایه‌ایِ انسان به لمس شدن را برآورده می‌کنند. حتی مجرمان خطرناک در زندان، پس از سروکار داشتن با حیوانات خانگی، تغییرهای درازمدتی در رفتارشان نشان می‌دهند و بسیاری از آن‌ها برای نخستین بار محبت دوسویه را تجربه می‌کنند. نوازش کردن، در آغوش گرفتن یا حتی لمس یک حیوان دوست‌داشتنی می‌تواند هنگام استرس یا اضطراب به‌سرعت آرام و آرام‌ترتان کند. همراهی یک حیوان خانگی همچنین می‌تواند حس تنهایی را کم کند. بیشتر سگ‌ها انگیزهٔ خوبی برای ورزش سالم‌اند و این می‌تواند روحیه‌تان را به شکل چشمگیری تقویت کند و افسردگی را تسکین دهد.

تصویر کارتونی مرد در حال بازی با سگ روی چمن

حیوان خانگی چطور به شیوهٔ زندگی سالم‌تر کمک می‌کند؟

تغییر شیوهٔ زندگی به سمت سالم‌تر، در کم شدن نشانه‌های افسردگی، اضطراب، استرس، اختلال دوقطبی و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) نقش مهمی دارد. مراقبت از حیوان خانگی می‌تواند کمکتان کند چنین تغییرهایی در شیوهٔ زندگی‌تان بدهید:

بیشتر ورزش می‌کنید

بردن سگ به پیاده‌روی فعالیتتان را جالب‌تر می‌کند، چون می‌توانید ورزش روزانه را در برنامه‌تان جا بدهید. مطالعه‌ها نشان داده است کسانی که سگ دارند بسیار بیشتر از نیاز روزانه‌شان به ورزش، فعالیت می‌کنند. ورزش روزانه برای خودِ حیوان هم عالی و لازم است. این کار پیوند میان شما را عمیق‌تر می‌کند، بیشترِ ناسازگاری‌های رفتاری سگ‌ها را ریشه‌کن می‌کند و حیوانتان را سالم و سرحال نگه می‌دارد.

همراهی پیدا می‌کنید

داشتن همراه می‌تواند به پیشگیری از بیماری‌ها کمک کند و حتی سال‌هایی به عمرتان بیفزاید؛ در حالی که گوشه‌گیری و تنهایی می‌تواند افسردگی را برانگیزد. مراقبت از حیوان می‌تواند کمکتان کند حس کنید به شما نیاز دارند و شما را می‌خواهند، و توجهتان از گرفتاری‌ها برداشته شود؛ به‌ویژه اگر تنها زندگی می‌کنید. بیشتر کسانی که سگ یا گربه دارند با حیوانشان حرف می‌زنند و برخی حتی برای حل گرفتاری‌هایشان از آن‌ها کمک می‌گیرند. وقتی تنها زندگی می‌کنید، هیچ‌چیز مثل برگشتن به خانه، آن هم نزد حیوانی که برایتان دم تکان می‌دهد، تنهایی را شکست نمی‌دهد.

با آدم‌های تازه آشنا می‌شوید

حیوانات خانگی می‌توانند برای صاحبانشان راه‌گشای بسیار خوبی در معاشرت باشند و کمکتان می‌کنند دوستی‌های تازه را شروع کنید و نگه دارید. کسانی که سگ دارند اغلب در پیاده‌روی، در جای ویژهٔ سگ‌ها می‌ایستند و با هم حرف می‌زنند. صاحبان حیوانات خانگی در فروشگاه‌های حیوانات خانگی، باشگاه‌ها و کلاس‌های آموزشی هم با آدم‌های تازه دیدار می‌کنند.

اضطراب کم می‌شود

همراهی یک حیوان می‌تواند مایهٔ آسودگی، کم شدن اضطراب و پیدا شدن اعتمادبه‌نفس باشد، برای کسانی که از مرگ مضطرب‌اند. حیوانات خانگی بیشتر در لحظه زندگی می‌کنند؛ نگران آنچه دیروز پیش آمده یا آنچه ممکن است فردا پیش بیاید نیستند. برای همین می‌توانند کمکتان کنند حواستان بیشتر جمع باشد و از زمان حال لذت ببرید.

روزتان نظم و برنامه پیدا می‌کند

بسیاری از حیوانات خانگی، به‌ویژه سگ‌ها، به برنامهٔ منظم غذا و ورزش نیاز دارند. برنامهٔ ثابت حیوان را متعادل و آرام نگه می‌دارد و می‌تواند برای شما هم سودمند باشد. مهم نیست حال‌وهوایتان چه باشد؛ افسرده، مضطرب یا پراسترس. در هر حال باید برای غذا دادن، ورزش دادن و مراقبت از او به‌موقع از رختخواب بلند شوید.

با لمس و حرکت آرام می‌شوید

لمس و حرکت دو راه سالم برای کنترل سریع استرس‌اند. نوازش سگ، گربه یا حیوان دیگر می‌تواند فشار خون را پایین بیاورد و کمکتان کند به‌سرعت احساس آرامش کنید.

سگ و کم شدن وزن

شماری از پژوهشگران، با توجه به پژوهش‌های گوناگون در جاهای مختلف دنیا، داشتن سگ را با کم شدن وزن مرتبط دانسته‌اند.

حیوان خانگی برای سالمندان چه فایده‌ای دارد؟

داشتن حیوان خانگی می‌تواند در سالمندیِ سالم نقش مهمی داشته باشد و به این چیزها کمک کند:

پیدا کردن معنا و لذت در زندگی

با بالا رفتن سن، آدم چیزهایی را از دست می‌دهد که پیش‌تر وقتش را پر می‌کرد و به زندگی‌اش هدف می‌داد. ممکن است از کارش بازنشسته شود یا فرزندانش از او دور شوند. مراقبت از حیوان خانگی می‌تواند لذت بیاورد و روحیه، خوش‌بینی و حس ارزشمندیِ او را تقویت کند.

در ارتباط ماندن

با بالا رفتن سن، نگه داشتن حلقهٔ دوستان و آشنایان همیشه آسان نیست. بازنشستگی، بیماری، مرگ و جابه‌جایی می‌تواند دوستان نزدیک و خویشان را از آدم دور کند. پیدا کردن دوستان تازه هم همیشه کار سختی بوده و هست. داشتن حیوان خانگی، به‌ویژه سگ، برای سالمندان راهی عالی است؛ حتی می‌توانند با او هم‌صحبت شوند.

بیشتر شدن نشاط

با مراقبتِ خوب از خود می‌شود بر بسیاری از چالش‌های جسمیِ وابسته به بالا رفتن سن چیره شد. سگ‌ها، گربه‌ها و دیگر حیوانات خانگی به بازیگوشی، خنده و ورزش تشویق می‌کنند و این می‌تواند به تقویت دستگاه ایمنی بدن و بیشتر شدن انرژی کمک کند.

حیوان خانگی و کسی که آلزایمر یا زوال عقل دارد

کسانی که آلزایمر دارند ممکن است، به‌عنوان بخشی از این بیماری، ناسازگاری‌های رفتاری گوناگونی نشان دهند. بسیاری از این رفتارها به این برمی‌گردد که نمی‌توانند با استرس کنار بیایند.

  • پژوهشی در دانشگاه کالیفرنیا در دیویس به این نتیجه رسید که کسانی که آلزایمر دارند، اگر سگ یا گربه‌ای در خانه باشد، استرس کمتری دارند و کمتر دچار فوران اضطراب می‌شوند.
  • حیوانات خانگی می‌توانند ارتباطی مثبت و بی‌کلام فراهم کنند. بازی و لمس ملایمِ حیوانی که کاملاً آموزش دیده و فرمان‌بردار است، می‌تواند به آرام شدنِ کسی که آلزایمر دارد کمک کند و رفتار پرخاشگرانه را کم کند.
  • در بسیاری از موارد، رفتارهای دردسرسازِ او واکنشی است به پاسخی که از فشارِ روی مراقب اصلی برمی‌خیزد. حیوانات خانگی می‌توانند از این استرس بکاهند. در این موارد گربه یا پرنده از سگ مناسب‌تر است، چون به مراقبت کمتری نیاز دارد.

داشتن حیوان خانگی تعهدی جدی است

با همهٔ این فایده‌ها، باید به یاد داشت که حیوان خانگی معجزه یا جادویی برای مسائل سلامت روان نیست. داشتن حیوان خانگی فقط برای کسانی سودمند است که حیوانات خانگی را دوست دارند و قدرشان را می‌دانند و وقت و هزینهٔ لازم برای شاد و سالم نگه داشتن حیوان را دارند. اگر خیلی ساده «اهل حیوان نیستید»، داشتن حیوان خانگی هیچ فایده‌ای برای سلامتتان ندارد و زندگی‌تان را هم بهتر نمی‌کند.

حتی اگر حیوانات را دوست دارید، مهم است بدانید مراقبت از یک حیوان خانگی چه چیزهایی با خود می‌آورد. داشتن حیوان خانگی تعهدی جدی است که تا پایان عمر حیوان ادامه دارد؛ دربارهٔ سگ‌ها ۱۰ تا ۱۵ سال. در پایانِ این تعهد هم با اندوه و سوگِ از دست دادن همراهی عزیز روبه‌رو می‌شوید.

داشتن حیوان خانگی چه دشواری‌هایی دارد؟

حیوان خانگی هزینه دارد

هزینهٔ غذا، مراقبت‌های دامپزشکی، مجوزها، نظافت، اسباب‌بازی، جای خواب، سپردن شبانه‌روزیِ حیوان به دیگران و هزینه‌های دیگرِ نگهداری‌اش می‌تواند خرج زندگی‌تان را بالا ببرد. اگر بیکارید، یا سالمندی کم‌توان‌اید، یا درآمد ثابت و محدودی دارید، ممکن است از پس هزینهٔ داشتن حیوان خانگی به‌سختی برآیید.

حیوان خانگی وقت و توجه می‌خواهد

سگ‌ها برای اینکه رفتارشان آرام و متعادل باشد به ورزش روزانه نیاز دارند. حیوانات خانگی دیگر هم به مراقبت و توجه روزانه نیاز دارند، ولی شاید کمی کمتر از سگ.

حیوان خانگی می‌تواند برخی فعالیت‌های اجتماعی‌تان را محدود کند

سگ را فقط برای مدت محدودی می‌شود تنها گذاشت. برای نمونه، اگر سگتان را آموزش بدهید، می‌توانید او را هنگام دیدار با دوستان یا کارهایی که باید تنها انجام دهید با خود ببرید تا پشت در منتظر بماند. ولی نمی‌توانید آخر هفته کاملاً از او دور شوید، مگر آنکه پیش‌تر وسیله و ترتیب مراقبت از او را فراهم کرده باشید.

حیوان خانگی می‌تواند خرابکاری کند

هر حیوان خانگی ممکن است گاهی در خانه خرابکاری کند. بعضی گربه‌ها بسیار مستعدند که انواع لباس و پارچه را خراب کنند. برخی سگ‌ها کفش می‌جوند. آموزش می‌تواند به ریشه‌کن کردن رفتارهای مخرب و منفی کمک کند، ولی در حیوان‌هایی که مدت درازی بدون ورزش یا سرگرمی تنها می‌مانند بی‌اثر است.

حیوان خانگی مسئولیت می‌خواهد

بیشتر سگ‌ها، با هر اندازه و نژادی، اگر صاحبشان مسئولانه با آن‌ها رفتار نکند، می‌توانند به آدم‌ها آسیب بزنند. حتی گربه‌ها می‌توانند دیگران را چنگ بزنند یا گاز بگیرند. کسی که حیوان خانگی دارد باید در برابر هر خطری، به‌ویژه برای کودکان، هوشیار باشد.

حیوان خانگی برای سلامت برخی افراد خطر دارد

برخی بیماری‌ها میان انسان و بعضی حیوانات مشترک است. حساسیت (آلرژی) شایع‌ترین خطر سلامتی برای کسانی است که حیوان خانگی دارند. اگر برای شما یا یکی از اعضای خانواده‌تان حساسیت به حیوانات خانگی تشخیص داده شده است، پیش از آوردن حیوان خانگی به‌دقت بسنجید که آیا می‌توانید با این نشانه‌ها زندگی کنید. این را هم در نظر بگیرید که برخی دوستان یا خویشانی که آلرژی دارند، با بودنِ حیوان خانگی ممکن است دیگر نتوانند به خانه‌تان سر بزنند.

چطور حیوان خانگی مناسب خود را پیدا کنیم؟

اگر تصمیم گرفته‌اید حیوان خانگی داشته باشید، به شما تبریک می‌گوییم. به‌زودی زندگی‌تان با رابطه‌ای یگانه و ارزشمند دگرگون می‌شود. یادتان باشد انتخاب نوع حیوانی که با نیازها و شیوهٔ زندگی‌تان جور باشد بسیار مهم است.

با دیگر اعضای خانواده صحبت کنید و به توافق برسید که چه ویژگی‌هایی را در حیوان خانگی می‌خواهید و از چه ویژگی‌هایی ترجیح می‌دهید دوری کنید.

اگر دنبال حیوانی کوچک یا کم‌انرژی‌تر هستید، شاید گربه یا خرگوش برای شما و خانواده‌تان مناسب‌تر باشد.

هنگام انتخاب این‌ها را از خود بپرسید

  • در آپارتمانی کوچک زندگی می‌کنید یا در خانه‌ای بزرگ با حیاط؟ پاسخ این پرسش بیش از هر چیز روشن می‌کند چه اندازه حیوانی برای خانه‌تان مناسب است. برای نمونه، گربه یا پرنده ممکن است برای زندگی در آپارتمان از سگ بزرگ مناسب‌تر باشد.
  • هر روز چقدر وقت برای حیوان خانگی‌تان می‌گذارید؟ اگر بیشترِ روز بیرون از خانه‌اید، حیوانی می‌خواهید که توجه زیادی لازم نداشته باشد (سگ انتخاب مناسبی نیست).
  • آیا با بچه‌ها زندگی می‌کنید، یا معلولیت یا دشواری حرکتی دارید؟ در این حالت‌ها شاید حیوان کوچک‌تر انتخاب بهتری باشد.
  • چقدر ریزش موی حیوان را می‌توانید تحمل کنید؟ نژادهای خاصی از سگ و گربه کمتر مو می‌ریزند؛ آن‌ها را برگزینید. یا می‌توانید حیوانی برگزینید که اصلاً موریزی ندارد، مثل ایگوانا یا مار (خب، دست‌کم آنچه می‌ریزد مو نیست).

در پایان، هنگام انتخاب حیوان خانگی با خودتان روراست باشید که چه شیوهٔ زندگی‌ای را دوست دارید و مراقبت از چه نوع حیوانی را می‌پسندید. اگر دربارهٔ مراقبت از یک حیوان بزرگ دودل‌اید، از کوچک شروع کنید؛ یک ماهی یا حیوانی کوچک‌تر که در قفس می‌ماند بگیرید. ببینید چقدر با شما جور است و از همان‌جا پیش بروید.