به‌جرئت می‌توان گفت هر یک از ما، حتی اگر خودمان مراقب سالمند نبوده باشیم، دست‌کم سختی‌ها و نکته‌های ویژهٔ کار کسانی را که مراقب سالمندند دیده‌ایم.

مراقبت از سالمند و همنشینی و پرستاری از او کاری بسیار سخت، طاقت‌فرسا و البته شیرین است. در نگاه اول ساده به نظر می‌رسد، ولی کم‌کم به تجربه درمی‌یابید که مراقبت از سالمند صبر و بردباری و تجربه و آموزش می‌خواهد.

گاهی شنیدن یک تجربهٔ ساده از دیگران، بر برخورد شما و به‌طبع بر واکنش سالمند اثر بسیاری می‌گذارد. امروز همه می‌دانیم که دانش راه رسیدن به مقصد را کوتاه می‌کند و مراقبت از سالمند هم از این قاعده بیرون نیست.

رسیدن به سالمندی، پس از آن‌همه فراز و نشیب طاقت‌فرسا و گاه تلخ و شیرینِ پیش از آن، چیزی است که نصیب بسیاری از مردم نمی‌شود. آنان هم که خداوند این لطف را به ایشان کرده است، چشم دارند که در این دوران به آرامش برسند و رفاه و امنیتی نسبی داشته باشند. ولی همهٔ ماجرا این نیست؛ چون در این دوران بیماری‌ها و دشواری‌های ویژه‌ای هست که نیاز آدمی را به بودن با دیگران بیشتر می‌کند.

همین دغدغه تصمیم‌سازان را بر آن داشته است که با راه انداختن دورهٔ آموزشی سالمندیاری به کمک جامعه بیایند و انتقال تجربه را ساده‌تر کنند.

پزشک در حال نمونه‌گیری از گلوی بیمار، تصویرسازی

این دوره برای چه کسانی است؟

همان‌طور که گفته شد، بسیاری از سالمندان به دلیل ناراحتی‌ها و بیماری‌های جسمی یا روانی دیگر نمی‌توانند تنها زندگی کنند و برای کارهای روزمرهٔ زندگی‌شان به کمک دیگران نیاز پیدا می‌کنند.

نخستین کسانی که در این وقت‌ها به کمک می‌شتابند اعضای خانوادهٔ سالمندند. ولی آن‌ها به دلیل مشغلهٔ روزمره، یا دشواری‌هایی مثل دوری راه و جنسیت خودشان یا سالمندشان و چیزهایی از این دست، نمی‌توانند آن‌طور که شایسته است از سالمندشان مراقبت کنند.

در این وقت‌ها لازم است از کسانی کمک بگیرید که توان همراهی و همکاری در این زمینه را دارند. یادمان باشد مراقبت از سالمند فقط وقت گذاشتن و خرج کردن از مال و زندگی خود برای او نیست. تجربه داشتن برای اثربخش بودن این همراهی بسیار ارزشمند است.

پس می‌توان گفت دوره‌های آموزش سالمندیاری مخاطب خاصی ندارد؛ هرچند افراد خانواده، مراقبان سالمند و پرستاران بیشتر با این موضوع سروکار دارند و برای آن‌ها این دوره دیگر یک نیاز است. کسان دیگری هم اولویت بالاتری دارند: آن‌ها که کارشان به این موضوع مربوط است، مثل کار در بیمارستان‌ها و سراهای سالمندان، کسانی که حرفه‌شان مراقبت است، و کسانی که می‌خواهند به کشورهای دیگر مهاجرت کنند.

سرفصل‌های دوره

سازمان فنی‌وحرفه‌ای، در اقدامی مناسب و درخور تحسین، به‌تازگی دوره‌هایی با نام «دورهٔ آموزشی سالمندیاری» را در آموزشگاه‌های دارای مجوز برگزار می‌کند، در زمانی معین از دوره‌دیده‌ها آزمون می‌گیرد و به قبول‌شدگان مدرک معتبر و بین‌المللی مراقبت از سالمند می‌دهد.

سرفصل‌های اصلی دوره این‌هاست:

  • آموزش به کار بستن مفهوم‌های خانواده و نیازهای آن؛
  • مدیریت در خانواده؛
  • تنظیم بودجهٔ خانواده و مدیریت هزینه‌ها؛
  • برقراری رابطهٔ سالم انسانی و اخلاقی با سالمندان؛
  • آموزش شیوهٔ همکاری خانواده با سالمندان؛
  • بهره گرفتن از حقوق قانونی سالمند و آگاه کردن دیگر اعضای خانواده از حقوق سالمندان، و مانند این‌ها.

مراقب سالمند چه مهارت‌هایی می‌خواهد؟

صلاحیت‌ها و مهارت‌هایی که مراقب سالمند برای خدمت خوب به سالمندان لازم دارد این‌هاست:

  • دانش و تجربهٔ کافی دربارهٔ ویژگی‌ها و نیازهای سالمندی؛
  • داشتن مدرک معتبر مراقبت از سالمندان و کمک‌های اولیه، که بتواند ارائه کند؛
  • آماده کردن برنامهٔ مراقبتی متناسب با نیازهای سالمند؛
  • مهارت عالی در ارتباط با دیگران؛
  • صبر و توانایی حفظ آرامش در موقعیت‌های پراسترس؛
  • بردن سالمند تا مطب پزشک و جاهایی که لازم است؛
  • ثبت نشانه‌های بیماری‌ها و گزارش هر تغییری در وضع سالمند به پزشک؛
  • آمادگی جسمی برای جابه‌جا کردن سالمند روی تخت یا ویلچر؛
  • انجام کارهای سبک خانه‌داری؛
  • کمک به حمام کردن و لباس پوشیدن سالمند؛
  • نظارت بر مصرف داروهای خوراکی و موضعی، طبق دستور پزشک.

سرانجام، افزون بر این‌ها، شوق و انگیزهٔ فرد برای کمک به سالمندان تا زندگی دلخواهی داشته باشند، مایهٔ پیشرفت و موفقیت او در این کار می‌شود.

مدرک فنی‌وحرفه‌ای این دوره چه سودی دارد؟

قطعاً داشتن مدرک معتبر و قابل استناد، دارندهٔ آن را در اولویت استخدام می‌گذارد. این مدرک تأییدی است بر اندازهٔ تخصص و کارایی فرد. سازمان فنی‌وحرفه‌ای آن را می‌دهد و در داخل و خارج از کشور قابل ارائه است. در حرفهٔ مراقبت از سالمند، پیدا کردن کار را سریع‌تر می‌کند و قطعاً درآمد مناسبی هم به همراه دارد.

این مدرک برای کسانی که می‌خواهند مهاجرت کنند هم بسیار سودمند است.

مدرک مراقبت از سالمند برای کسانی هم که دیپلم متوسطه ندارند و به تحصیل در مقطع کاردانی علاقه‌مندند این سود را دارد: می‌توانند با این رشته و بدون گذراندن درس‌های دورهٔ پیش‌دانشگاهی، در آزمون‌های معتبری مانند دورهٔ کاردانی پیوستهٔ دانشگاه جامع علمی‌کاربردی و دانشگاه آزاد شرکت کنند و در مقطع‌های بالاتر ادامهٔ تحصیل دهند.