تقریباً از هر چهار نفرِ بالای ۶۰ سال، یک نفر درد لگن را تجربه می‌کند. وقتی این‌همه آدم با این درد سر می‌کنند، آیا درد لگن «فقط بخشی از بالا رفتن سن» است؟

درد می‌تواند آدم را از حرکت بازدارد. درد لگن بر هر کاری که می‌کنید اثر می‌گذارد و توانتان را برای کارهای روزمره‌ای که دوست دارید کم می‌کند. حتی می‌تواند خواب را از شما بگیرد.

یکی از ناامیدکننده‌ترین خبرها دربارهٔ درد لگن این است که تشخیص دقیق علت درد بسیار دشوار است. معمولاً کسانی که این درد را دارند، اگر نخستین درمانشان موفق نباشد، به‌آسانی تسلیم می‌شوند و فقط می‌پذیرند که «من حالا درد بدی در لگن دارم».

ولی نباید تسلیم شد. ما باور داریم که خدا اگر درد را داده، درمان هم برایش گذاشته است. بیایید با بررسی شایع‌ترین علت‌های درد لگن و راه کم کردن آن‌ها شروع کنیم. این آگاهی ممکن است علت درد شما را روشن کند و نشان دهد چه چیزی آزارتان می‌دهد. نخستین کار گفت‌وگو با پزشک است.

آرتروز؛ شایع‌ترین علت

شایع‌ترین علت درد مزمنِ مفصل ران آرتروز (ساییدگی مفصل) است و آرتروز شایع‌ترین گونهٔ ورم مفصل (آرتریت) است.

این بیماری در زنان بیشتر از مردان است. پژوهش‌هایی در آمریکا نشان داده است که تقریباً ۲۷ میلیون نفر در ایالات متحده آرتروز دارند و حدود ۶۰ درصد آنان زن‌اند. پیش از ۵۵ سالگی مردان بیشتری آرتروز می‌گیرند، ولی پس از ۵۵ سالگی شمار زنانی که این بیماری را دارند بسیار بیشتر از مردان است.

چرا چنین است؟ شکل بدن زنان با مردان کمی فرق دارد. بیشترین تفاوت از این دست به نسبت و قطر باسن و زانو در زنان و مردان برمی‌گردد. همچنین مفصل‌های زانو در زنان معمولاً به اندازهٔ مردان صاف نیست.

طرح مقایسه مفصل لگن سالم و مفصل دچار آرتریت

چه چیزی باعث آرتریت در لگن می‌شود؟

به زبان ساده، مفصل لگن بزرگ‌ترین مفصل بدن انسان و تقریباً از پرکارترین مفصل‌هاست. برای همین فرسودگی بالایی دارد. تقریباً با هر قدمی که برمی‌دارید، یا حتی هر بار که در رختخواب غلت می‌زنید، به مفصل رانتان فشار می‌آورید. پس این مفصل همیشه زیر فشار است.

آرتروز لگن را چطور درمان کنم؟

متأسفانه درمان قطعی‌ای برای آن نیست. ولی راه‌های گوناگونی برای کم کردن درد و بازگشت نسبی به زندگی هست. برخی از آن‌ها:

  • تغییر در شیوهٔ زندگی — ورزش: تمرین‌های قدرتیِ کم‌ضربه، مانند ایروبیک یا تای‌چی.
  • تغییر در شیوهٔ زندگی — کم کردن وزن: هدف، کم کردن ۵ درصد وزن در یک دورهٔ ۲۰ هفته‌ای است.
  • وسایل کمکی راه رفتن: استفاده از عصا و واکر.
  • داروها: پیش از مصرف هر دارویی حتماً با پزشکتان مشورت کنید. ولی برای کم کردن موقت درد، تا پیش از رسیدن به پزشک می‌توانید از مسکن‌های معمولی استفاده کنید.

جراحی

برخی پزشکان ممکن است لاواژ مفصل و دبریدمان با آرتروسکوپی را پیشنهاد کنند. با این حال، جامعهٔ پزشکی دربارهٔ اینکه هر یک از این روش‌ها چقدر ممکن است مؤثر باشد، هم‌رأی نیست.

  • لاواژ (شست‌وشوی مفصل): نام این روش از واژهٔ فرانسوی «لاواژ» گرفته شده است و همان‌طور که می‌شود حدس زد، در آن مفصل را با محلول استریل تمیز می‌کنند و می‌شویند. نتیجه‌های این کار رضایت کامل به همراه نداشته است.
  • دبریدمان یا همان آرتروسکوپیک: در این روش جراح تکه‌های بافتِ شل را از مفصل ران برمی‌دارد. اینجا هم نتیجه در میان کسانی که آن را تجربه کرده‌اند متفاوت بوده است.

هر دو روش را راه‌حل کوتاه‌مدتِ خوبی برای درد دانسته‌اند؛ و نیز از آن‌ها انتقاد کرده‌اند که راه‌حلی موقت و مسکن‌وارند.

زمین خوردن و شکستگی لگن

دردِ ناشی از زمین خوردن و شکستگی لگن یکی دیگر از موارد بسیار رایج است. متأسفانه یکی از پیامدهای عمدهٔ زمین خوردن، به‌ویژه در سالمندان، شکستگی لگن است؛ حتی با افتادن‌هایی که به ظاهر کوچک‌اند. زمین خوردن مهم‌ترین علت آسیب‌دیدگی و مرگ‌ومیرِ ناشی از آن در افراد بالای ۶۵ سال است.

چرا زمین خوردن، به‌ویژه در سالمندان، رایج است؟

لگن چون مرکز ثقل بدن است، هنگام ضربه بیشترین نیروی وزن بدن را به خود می‌گیرد. متأسفانه آمار این آسیب در همه جای دنیا بالاست. برای نمونه، سالانه حدود ۳۰۰ هزار نفر در ایالات متحده دچار شکستگی لگن می‌شوند. همچنین هر سال حدود ۲۷ هزار سالمند کانادایی با شکستگی لگن به مراکز درمانی می‌روند. هزینهٔ کل درمان آن بسیار هنگفت است و تنها در همین دو کشور حدود ۱ میلیارد دلار در سال برآورد می‌شود.

چرا این‌قدر خطرناک است؟

اول اینکه بسیاری از افراد هنگام زمین خوردن و شکستن لگن تنها هستند. نمی‌توانند بلند شوند یا خود را به نزدیک‌ترین تلفن برسانند. برای پیشگیری از این وضع، بهترین گزینه این است که فناوری هشدار پزشکی، مانند لایف‌لاین (Lifeline)، را جدی در نظر بگیرید. دوم اینکه اثرهای این شکستگی به‌تنهایی می‌تواند زندگی را تهدید کند؛ چه فوری و چه در درازمدت.

مطالعه‌های تازه نشان داده است:

  • متأسفانه کسانی که لگنشان شکسته است، ۲٫۷۸ برابر بیشتر احتمال دارد در سالِ پس از آن بمیرند.
  • پس از هشت سال، خطر مرگ در کسانی که شکستگی لگن داشته‌اند بیش از دو برابر دیگران است. پس از هشت سال یا بیشتر، این آمار به ۱٫۷۹ برابر کاهش پیدا می‌کند.

نتیجهٔ جراحی لگن چگونه است؟

شکستگی لگن بسیار جدی است و اغلب برای ترمیم یا تعویض مفصل ران به جراحی نیاز دارد. پس از این عمل، فیزیوتراپی برای بازیافتن قدرت و تحرک قطعاً ضروری است.

موفقیت این جراحی به عامل‌های زیادی بستگی دارد؛ از جمله وضع بدنی بیمار. این عامل‌ها از مؤثرترین آن‌هاست:

  • سن
  • سلامت کلی
  • قد
  • سطح آرتریت

گزینه‌های جراحی این‌هاست:

  • تثبیت داخلی: استفاده از پین، پیچ، میله یا صفحه برای ثابت نگه داشتن استخوان، چه درون و چه بیرون از حفرهٔ مفصل (سوکت).
  • همی‌آرتروپلاستی: جایگزین کردن سر استخوان ران با پروتز.
  • تعویض کامل مفصل ران: در این روش حفرهٔ مفصل ران و سر استخوان ران را با پروتز جایگزین می‌کنند.

التهاب تاندون (تاندونیت) و بورسیت

این یکی می‌تواند بدون هیچ عامل بیرونی پیش بیاید؛ پس نهفته است و ممکن است ناگهانی یا به‌مرور پیدا شود. این درد از ساییدگی و پارگی مفصل ران است، پس اثرهایش فقط به افراد مسن محدود نمی‌شود. تاندونیت و بورسیت لگن را اغلب در ورزشکاران جوان و سالم، مانند بازیکنان فوتبال و تنیس، تشخیص می‌دهند.

آرتریت ساییدگی مفصل است؛ ولی تاندونیت و بورسیت از ساییدگی تاندون‌هایی است که عضله‌ها را به مفصل وصل می‌کنند. همهٔ این‌ها برای کسی که درگیرشان است مانند درد در ناحیهٔ لگن است؛ پس دشوار است بفهمید کدام‌یک آزارتان می‌دهد.

چطور التهاب تاندون و بورسیت لگن را کم کنیم؟

  • استراحت نخستین پاسخ است. باید به تاندون‌های کشیده‌شده استراحت بدهید و چند بار در روز، هر بار ۱۵ دقیقه، روی آن‌ها کمپرس سرد بگذارید.
  • می‌توانید درد را با داروهای ضدالتهاب خوراکی و زیر نظر پزشک هم درمان کنید.
  • ممکن است برای کم کردن درد و بازیافتن تحرک به فیزیوتراپی نیاز داشته باشید.
  • همچنین ممکن است به عمل جراحی و در پی آن چند ماه توان‌بخشی جسمی نیاز باشد.