نگهداری حیوان خانگی اثرهای مثبت و چشمگیری در زندگی سالمندان دارد. بودنِ یک حیوان خانگی میتواند به کم شدن احساس تنهایی و انزوا کمک کند؛ چون حیوان خانگی همراهی وفادار است و عشق و محبت بیقیدوشرط میدهد. این پیوند عاطفی میتواند روحیه را بهتر و اضطراب و افسردگی را کم کند؛ این دو از چالشهای روانیِ رایج در میان سالمندان است. مسئولیت مراقبت از حیوان هم به سالمند حس هدف داشتن و ارزشمند بودن میدهد و باعث میشود احساس کند در زندگی نقش مهمی دارد.
نگهداری از حیوان خانگی میتواند به بیشتر شدن فعالیت بدنی سالمند هم کمک کند؛ چون کارهایی مثل پیادهروی، بازی و مراقبت روزانه تحرک میخواهد. این فعالیت بیشتر نهتنها به بهتر شدن سلامت جسم کمک میکند، بلکه میتواند از پیدا شدن یا پیشرفت بیماریهایی مانند آلزایمر و زوال عقل جلوگیری کند. در مجموع، نگهداری حیوان خانگی میتواند کیفیت زندگی سالمندان را از جنبههای جسمی، روانی و اجتماعی بهتر کند و به آنان احساس رضایت و خوشبختی بیشتری بدهد.

هفت فایدهٔ حیوان خانگی
تنهایی و انزوا کمتر میشود
حیوان خانگی میتواند برای سالمند همراهی وفادار و همیشگی باشد. داشتن حیوان خانگی میتواند احساس همراهی و مسئولیتپذیری را در او تقویت کند و میان او و حیوان پیوندی عاطفی پدید میآید. این پیوند باعث میشود سالمند احساس کند کسی به او نیاز دارد و برایش ارزش قائل است؛ و همین، احساس امنیت را بیشتر و تنهایی را کمتر میکند.
مراقبت از حیوان خانگی سالمند را به فعالیت بدنی، مانند پیادهروی یا بازی با حیوان، هم تشویق میکند. این فعالیت میتواند برای جسم و روح او خوب باشد و ارتباطش با دیگران را هم بیشتر کند.

فعالیت بدنی بیشتر میشود
مراقبت از حیوان خانگی میتواند در بیشتر شدن فعالیت بدنی سالمند نقش مهمی داشته باشد. برای نمونه، سگ هر روز به پیادهروی نیاز دارد و این سالمند را ترغیب میکند از خانه بیرون برود و فعالیت بدنی منظم داشته باشد. حتی مراقبتهای روزانه، مانند غذا دادن، تمیز کردن و بازی با حیوان، هم به تحرک بیشتر او کمک میکند.
این فعالیتها نهتنها سلامت جسم را بهتر میکند، بلکه روحیه و انگیزهٔ سالمند را هم بالا میبرد و جلوی تحلیل رفتن عضلهها و کم شدن انرژی او را میگیرد.

حس مسئولیت و هدف میدهد
داشتن حیوان خانگی به سالمند حس مسئولیت و هدف میدهد. وقتی او از حیوانی مراقبت میکند، نیازهای روزانهٔ حیوان، مانند غذا، نظافت و توجه به سلامتش، بر عهدهٔ اوست. این مسئولیتها باعث میشود سالمند احساس کند به او نیاز هست و در زندگی حیوان خانگیاش نقش مهمی دارد.
این احساس مسئولیت و تعهد میتواند حس ارزشمند بودن و مفید بودن را در او تقویت کند و در پایان روحیه و کیفیت زندگیاش را بهتر میکند. داشتن یک وظیفهٔ منظم و پیوند عاطفی با حیوان خانگی، سالمند را از احساس بیهدفی و تنهایی هم دور میکند.

سلامت روان بهتر میشود
سروکار داشتن با حیوان خانگی میتواند استرس را کم و احساسهای مثبت را تقویت کند. نوازش کردن حیوان خانگی یا بازی با او میتواند ترشح هورمونهای شادیآور مانند اکسیتوسین را بیشتر و هورمونهای استرسزا مانند کورتیزول را کمتر کند و احساس تنهایی و افسردگی را کاهش دهد؛ چون حیوانها همراهانی وفادارند و محبت و توجه بیقیدوشرط میدهند. این پیوند عاطفی به سالمند احساس آرامش و امنیت میدهد و به کم شدن استرس و اضطراب کمک میکند.
مسئولیت مراقبت از حیوان خانگی میتواند حس هدف داشتن و ارزشمند بودن را هم در سالمند تقویت کند؛ و این، اعتمادبهنفس او را بیشتر و حال روانیاش را در کل بهتر میکند. بودنِ حیوان خانگی در زندگی سالمند میتواند به او انگیزه بدهد که با دیگران بیشتر ارتباط بگیرد و فعالیتهای اجتماعیاش را بیشتر کند؛ این هم به بهتر شدن سلامت روان او کمک میکند.
ارتباط با دیگران بیشتر میشود
حیوان خانگی میتواند زمینهساز ارتباطهای تازه باشد. وقتی سالمند با حیوانش به پیادهروی میرود یا در جاهای عمومی حاضر میشود، حیوان میتواند مانند پلی میان او و دیگران باشد و زمینهٔ گفتوگو و آشنایی با آدمهای تازه را فراهم کند. برای نمونه، صاحبان سگها بیشتر وقتها در پارکها و جاهای عمومی با دیگرانی که حیوان خانگی دارند آشنا میشوند و این آشناییها به ارتباطهای تازه میانجامد.
داشتن حیوان خانگی میتواند ارتباط با خانواده و دوستان را هم بیشتر کند؛ چون ممکن است آنها بیشتر به دیدن سالمند بیایند تا با حیوان خانگی او وقت بگذرانند. این ارتباطها احساس انزوا را کم میکند و کیفیت زندگی و سلامت روان سالمند را در کل بهتر میکند.

کمک به پیشگیری و بهبود زوال عقل و آلزایمر
مطالعهها نشان دادهاند حیوان خانگی میتواند بر سالمندانی که زوال عقل یا آلزایمر دارند اثر مثبتی داشته باشد. سروکار داشتنِ هرروزه با حیوان خانگی ذهن سالمند را فعال نگه میدارد. کارهای مراقبت از حیوان، مانند غذا دادن، بازی و پیادهروی، میتواند به تحریک حافظه و نگه داشتن کارکرد شناختی (تواناییهای ذهنی) او کمک کند. این کارها به سالمند کمک میکند برنامهٔ روزانه را دنبال کند و مسئولیتهای مشخصی را بر عهده بگیرد؛ و همین میتواند از پیدا شدن نشانههای نخست آلزایمر جلوگیری کند و روند زوال عقل را کندتر کند.
پیوند عاطفی با حیوان خانگی میتواند به کم شدن استرس و اضطراب هم کمک کند؛ دو چیزی که آلزایمر و زوال عقل را شدیدتر میکنند. بودنِ حیوان خانگی میتواند احساس امنیت و آرامش را در سالمند تقویت کند و از این راه به بهتر شدن حال روانی و شناختی او کمک کند. این ارتباط مثبت، همراه با تحریک ذهنی و جسمیای که حیوان خانگی با خود میآورد، میتواند در اداره و کم کردن نشانههای این بیماریها نقش مهمی داشته باشد.
حس حمایت و امنیت میدهد
برخی حیوانهای خانگی، مانند سگ، میتوانند حس امنیت را در سالمند بیشتر کنند. این حیوانها میتوانند هنگام نیاز به او کمک کنند یا حتی دربارهٔ مشکلهای احتمالی در خانه هشدار بدهند. بودنِ حیوان خانگی در خانه، بهویژه وقتهایی که سالمند ممکن است احساس تنهایی یا آسیبپذیری کند، پشتوانهای عاطفی است و استرس و اضطراب را کم میکند.
برخی حیوانهای خانگی مانند سگ بهطور طبیعی نقش محافظ دارند و با پدید آوردن احساس امنیت جسمی میتوانند از نگرانی سالمند دربارهٔ خطرهای احتمالی بکاهند. حتی اگر حیوان خانگی مستقیم و جسمی از او محافظت نکند، بودنش میتواند اطمینان خاطر و آرامش بیشتری به سالمند بدهد و حس امنیت را در محیط زندگی او بیشتر کند.

پیش از آوردن حیوان خانگی به چه فکر کنیم؟
برای اینکه نگهداری حیوان خانگی برای هر دو طرف، سالمند و حیوان، به بهترین شکل مفید و لذتبخش باشد، باید به چند نکتهٔ مهم توجه کرد. نخست باید مطمئن شد که سالمند میتواند کارهای روزمرهٔ مراقبت از حیوان را انجام دهد؛ از جمله غذا دادن، نظافت و توجه لازم. بسیار مهم است حیوانی انتخاب شود که نیازهای جسمی و مراقبتیاش با تواناییهای سالمند جور باشد. برای نمونه، برخی سالمندان ممکن است نتوانند از سگهای بزرگ و پرانرژی که پیادهروی طولانی میخواهند خوب مراقبت کنند؛ ولی نگهداری از گربه یا سگ کوچک ممکن است مناسبتر باشد.
سالمند باید به هزینههای نگهداری حیوان خانگی، مانند غذا، دارو و دامپزشکی، هم توجه کند. برای زمانی که بیماری پیش بیاید یا توان جسمی کم شود، باید برنامهای برای کمک گرفتن از خانواده، دوستان یا خدمات اجتماعی در نظر گرفت. در پایان، انتخاب حیوان مناسب و توجه به این نکتهها میتواند به سالمند کمک کند از فایدههای نگهداری حیوان خانگی بهره ببرد، بیآنکه این تجربه برایش بار اضافهای شود.
کدام حیوان خانگی مناسبتر است؟
برای انتخاب حیوان خانگیِ مناسب باید دقت کرد که نیازهای حیوان با تواناییها و شیوهٔ زندگی سالمند جور باشد. حیوانهایی که مراقبت کمتری میخواهند و انرژی متوسطی دارند، معمولاً برای سالمندان گزینههای بهتریاند. برای نمونه، سگهای کوچک یا نژادهایی که انرژی کمتری دارند و به پیادهروی کوتاهتر راضیاند، گزینههای مناسبی به شمار میروند. گربه هم، چون مستقلتر است و به فعالیت بیرون از خانه کمتر نیاز دارد، میتواند انتخاب خوبی باشد برای سالمندی که نمیتواند پیادهروی طولانی کند.
سالمند باید به طول عمر حیوان خانگی هم توجه کند؛ چون انتخاب حیوانی با عمر دراز ممکن است در آینده، با تغییر سلامت یا وضع جسمی او، دشواریهایی پدید آورد. حیوانهایی مانند پرندههای کوچک، ماهی یا حتی خرگوش هم میتوانند گزینههای مناسبی باشند؛ چون جای زیادی نمیخواهند و مراقبت از آنها نسبتاً آسان است. در پایان، حیوان خانگی باید بر پایهٔ وضع جسمی، مالی و تواناییهای سالمند انتخاب شود تا هم حیوان و هم سالمند از این همراهی بهره ببرند.
حمایت خانواده و دوستان
حمایت خانواده و دوستان در اینکه نگهداری حیوان خانگی برای سالمند موفق و رضایتبخش باشد، نقش بسیار مهمی دارد. سالمند ممکن است به دلیلهای گوناگون، مانند کم شدن توان جسمی، بیماری یا حتی سفرهای کوتاه، به کمک نیاز پیدا کند. در چنین وقتهایی، کمک و حمایت خانواده و دوستان میتواند به تضمین مراقبت مناسب از حیوان کمک کند و فشار و نگرانی را از دوش سالمند بردارد.
خانواده و دوستان میتوانند با مشورت دادن در انتخاب حیوان مناسب، تنظیم برنامهٔ مراقبت و حتی همراهی در رفتن به دامپزشکی، به بهتر شدن کیفیت زندگی سالمند و حیوان خانگی کمک کنند. این حمایتها میتواند به سالمند احساس پشتیبانی و نزدیکیِ بیشتر با عزیزانش هم بدهد؛ و این به کم شدن احساس تنهایی و بهتر شدن روحیه کمک میکند. در مجموع، حضور فعال و حمایتگر خانواده و دوستان میتواند نگهداری حیوان خانگی را برای سالمند آسانتر و لذتبخشتر کند.
بهطور کلی مهم است که سالمند در نگهداری حیوان خانگی از حمایت خانواده و دوستانش برخوردار باشد. وجود یک شبکهٔ حمایتی هم، هنگام نیاز به کمک، میتواند بسیار مفید باشد.
