خانه‌ای که به اندازهٔ کافی ایمن نشده باشد می‌تواند برای سالمند جای خطرناکی شود، چون در این سال‌ها احتمال افتادن و زمین خوردن بیشتر شده است. با بالا رفتن سن، بهبود این آسیب‌ها هم بیشتر طول می‌کشد. افزون بر این، زمین خوردن علت اصلی مرگ سالمندان در خانه است.

چه بزرگ‌ترهایتان مستقل زندگی کنند، چه بخواهند با شما زندگی کنند و چه فقط برای آیندهٔ خودتان برنامه بریزید، کارهای زیادی هست که می‌توانید برای امن‌تر کردن خانه انجام دهید.

پیشنهاد ما چهار مرحله است: آماده کردن ورودی‌ها و پله‌ها، امن‌تر کردن آشپزخانه برای آشپزی، کم کردن خطرهای حمام، و ایمن‌تر کردن کل خانه.

دو دست سالمند با ماکت خانهٔ کوچک

ورودی‌ها و پله‌ها را آماده کنید

پله‌های ورودی را بردارید

اگر می‌شود، پله‌های ورودی خانه را بردارید. این کار رفت‌وآمد به خانه را آسان‌تر و خطر افتادن را کمتر می‌کند.

برای این کار می‌توانید به ورودی‌های پله‌دار یک سطح شیب‌دار یا یک بالابر برقی اضافه کنید.

درها را پهن‌تر کنید

اگر می‌توانید، درهایی با پهنای دست‌کم ۹۰ سانتی‌متر نصب کنید. این کار جای بیشتری برای حرکت می‌دهد، به‌ویژه برای واکر یا ویلچر.

نرده‌های محکم نصب کنید

در دو طرف همهٔ پله‌ها نرده بگذارید؛ نرده‌ای آن‌قدر محکم که بتواند وزن کامل بدن سنگین‌ترین عضو خانواده را تحمل کند.

  • بهترین حالت این است که نرده‌ها کمی از پلهٔ بالا و پلهٔ پایین فراتر بروند.
  • نور مناسب در راه‌پله هم می‌تواند دید را بهتر کند.
  • اگر لازم و شدنی است، می‌توانید بالابر پله نصب کنید تا بالا و پایین رفتن آسان‌تر شود.

آشپزخانه را برای آشپزی امن‌تر کنید

وسایل را وارسی کنید

وسایلی را که درست کار نمی‌کنند عوض یا تعمیر کنید؛ استفاده از آن‌ها خطر آسیب را بیشتر می‌کند.

هنگام عوض کردن، وسایل تازه‌ای انتخاب کنید که خودکار خاموش می‌شوند؛ به‌ویژه قهوه‌جوش، کتری چای و مانند این‌ها. این کار خطر آتش‌سوزی را کم می‌کند.

وسایل را در دسترس بگذارید

همهٔ وسایل را هم‌سطح کمر بگذارید تا برای رسیدن به چیزهایی که خیلی بالا یا خیلی پایین است به زحمت نیفتید.

به همین ترتیب، ظرف‌ها، ظرف‌های شیشه‌ای و دیگر وسایل پرکاربرد آشپزخانه را به‌جای کابینت‌های بلند در کشوهای کم‌ارتفاع بگذارید تا بیشتر در دسترس باشند.

پیشخوان‌ها هم‌سطح شما باشند

اگر می‌شود، پیشخوان‌ها را در دو ارتفاع مختلف نصب کنید تا بتوان به‌راحتی، ایستاده یا نشسته روی صندلی یا چهارپایه، غذا آماده کرد.

چاقوها را ایمن نگه دارید

چاقوهای تیز را روی قفسه یا در جاچاقویی نگه دارید؛ طوری که دسته‌ها به‌راحتی در دسترس باشند و تیغه‌ها بیرون نباشند.

نگه داشتن چاقوی تیز در کشو می‌تواند خطرناک باشد، چون هنگام دست زدن به آن‌ها به‌آسانی ممکن است دست بریده شود.

کپسول آتش‌نشانی دم دست داشته باشید

برای وقتی که هنگام آشپزی مشکلی پیش بیاید، کپسول آتش‌نشانی را جایی در دسترس بگذارید. در آشپزخانه و در هر طبقهٔ خانه هم باید یک دودیاب (دستگاه هشدار دود) داشته باشید.

  • یادتان باشد کپسول‌های آتش‌نشانی تاریخ انقضا دارند. پیوسته آن‌ها را وارسی کنید و اگر لازم شد عوضشان کنید.
  • برای هر طبقهٔ خانه یک کپسول آتش‌نشانی در نظر بگیرید، چون آتش‌سوزی می‌تواند بیرون از آشپزخانه هم پیش بیاید.

خطرهای حمام را کم کنید

توالت را در دسترس کنید

نشیمن توالتی نصب کنید که ارتفاعش تنظیم می‌شود تا اگر مناسب نبود، بتوان به‌راحتی آن را بالا و پایین برد. اگر جای مناسب دارید، با لوله‌کش تماس بگیرید تا یک توالت فرنگی تازه نصب کند.

  • توالت کم‌ارتفاع می‌تواند برای زانوها سخت باشد. ارتفاع ممکن است خطر افتادن بیاورد.
  • برای ایمنی و دسترسی بیشتر، خوب است در دو طرف توالت هم میله‌ای به‌عنوان دستگیره بگذارید.

خطر دوش گرفتن را کم کنید

حمام جایی است که زمین خوردن در آن بسیار رایج است. برای پیشگیری از زمین خوردن، در حمام دستگیره نصب کنید.

  • نشستن روی صندلی دوش هم ایمن‌تر از ایستادن در وانِ صاف است. گذاشتن زیرپایی دوش یا چسب‌های ضدلغزش در کف وان هم فکر خوبی است.
  • برای آسان‌تر شدن دوش گرفتن، به‌ویژه وقتی نشسته‌اید، یک سردوش دستی نصب کنید.
  • اگر می‌شود، ورودی حمام هیچ پله، چارچوبی در کف یا پستی‌وبلندی نداشته باشد. این کار خطر زمین خوردن هنگام ورود و خروج را کم می‌کند. اگر شدنی نیست و وان بلندی دارید، برای استفادهٔ راحت‌تر و ایمن‌تر از وان یک نیمکت انتقال در نظر بگیرید.

درِ شیشه‌ای حمام را نشانه‌گذاری کنید

روی درهای شیشه‌ایِ شفاف حمام نوارچسب یا تصویرهای هشدار رنگی بچسبانید؛ چون برای کسی که بینایی ضعیفی دارد، دیدن در یا فهمیدن باز و بسته بودنش آسان نیست.

کف حمام لغزنده نباشد

دور دوش و روشویی زیرپایی ضدلغزش بگذارید، یا کف‌پوشی نصب کنید که احتمال لیز خوردن را کم کند.

کف‌پوش چوبی، وینیل یا کاشی با دوغاب (بندکشی) زیاد برای پیشگیری از لیز خوردن بسیار مناسب است.

از سوختگی پیشگیری کنید

برای اینکه پوست ناخواسته با شیر آب گرم نسوزد، روی آن برچسب بزنید یا آن را قرمز کنید.

می‌توانید دمای آب را هم چند درجه پایین بیاورید تا احتمال سوختن کمتر شود. حدود ۴۵ درجه توصیه می‌شود.

قفل ایمن نصب کنید

دستگیره‌ای برای در نصب کنید که از بیرون باز شود. به این ترتیب اگر حادثه‌ای پیش بیاید، کمک زودتر به آسیب‌دیده می‌رسد.

افزون بر این، دستگیره‌های در را با دستگیرهٔ اهرمی عوض کنید تا کار با آن‌ها آسان‌تر شود.

داروها را جدا و با برچسب خوانا نگه دارید

اگر افراد خانواده زیادند، بکوشید برای داروها جاهای جدا و مشخصی تعیین کنید تا با هم قاطی نشوند. برای نمونه، اگر چند قفسهٔ دارو دارید، به هر نفر یک قفسه بدهید. همچنین مطمئن شوید داروها برچسب خوانا دارند تا خطر مصرف داروی اشتباه کم شود.

بقیهٔ خانه را ایمن‌تر کنید

مسیرهای رفت‌وآمد ایمن باشد

همهٔ فرش‌ها و موکت‌های لغزنده را به زمین بچسبانید، یا بهتر است فرش‌های کوچک را به‌کل بردارید. این کار از زمین خوردن بر اثر گوشه‌های برگشته یا فرش‌های ساییده پیشگیری می‌کند.

  • فرش‌های کوچک‌تر را می‌شود با نوار دوطرفه محکم کرد؛ ولی باز هم کار ساده‌تر برداشتن آن‌هاست.
  • اگر لبهٔ فرش‌ها شروع به تاب برداشتن کرد، فرش را عوض کنید؛ چون خطر افتادن می‌آورد.
  • برای کف‌های واکس‌خورده، مانند چوب سخت، می‌توان واکس ضدلغزش به کار برد.

شلوغی را جمع کنید

مطمئن شوید همه‌جای خانه، به‌ویژه مسیرهای رفت‌وآمد، از خرده‌ریزهایی که می‌تواند مایهٔ زمین خوردن یا حادثه‌های دیگر شود خالی است.

  • سیم‌های برق و دیگر سیم‌ها را به دیوار محکم کنید تا کسی به آن‌ها گیر نکند.
  • اسباب‌بازی‌ها، روزنامه‌ها و چیزهای دیگری را که روی زمین مانده است مرتب جمع کنید.
  • میان مبل‌ها و وسایل جای زیادی بگذارید تا رفت‌وآمد راحت باشد. اگر لازم شد، اثاث اضافی را بردارید؛ به‌ویژه هر وسیله‌ای که برای فضای کنونی‌تان خیلی بزرگ است.

مبلمان را محکم کنید

مطمئن شوید همهٔ صندلی‌ها محکم‌اند و صندلی‌های لق یا دیگر مبلمان ناپایدار را کنار بگذارید.

خوب است مطمئن شوید دست‌کم برخی صندلی‌ها ارتفاعی دارند که نشستن و برخاستن را آسان می‌کند؛ نه خیلی بلند و نه خیلی کوتاه.

گوشه‌های تیز را بپوشانید

گوشه‌های تیز میزها و صندلی‌ها را بپوشانید تا اگر کسی افتاد، از آسیب جدی پیشگیری شود.

این کار را می‌توانید با نوار و فوم انجام دهید، یا محافظ‌های گوشه را که در بازار هست بخرید؛ این‌ها بادوام‌تر و خوش‌نماترند.

نور کافی و در دسترس فراهم کنید

مطمئن شوید همه‌جای خانه به اندازهٔ کافی روشن است و چراغ‌ها از صندلی، تخت و مانند آن به‌راحتی در دسترس‌اند.

  • لامپ‌های کم‌مصرفِ پرنور نصب کنید و هر لامپ سوخته را فوراً عوض کنید.
  • روشنایی کافی همه‌جا مهم است، ولی در راه‌پله و هر جا که ممکن است ابزار تیز به کار برود، مانند آشپزخانه، مهم‌تر است. اگر لازم شد، در این جاها نور بیشتری نصب کنید.
  • چراغ‌خواب هم می‌تواند برای جاهایی که ممکن است شب به آن‌ها نیاز پیدا کنید، مانند حمام و راهروها، فکر خوبی باشد.

دودیاب‌ها را وارسی کنید

مطمئن شوید دودیاب‌ها و دستگاه‌های هشدار مونوکسید کربن خوب کار می‌کنند و باتری‌شان تازه است. مطمئن شوید در سراسر خانه هستند: دست‌کم یکی در هر طبقه و یکی در هر اتاق خواب.

بهترین حالت این است که این دستگاه‌ها سیم‌کشی شده باشند. حتی در این حالت هم مهم است که باتری‌ها را، برای وقتی که برق قطع می‌شود، مرتب وارسی کنید.

سامانهٔ هشدار پزشکی یا «سامانهٔ دوستان» را در نظر بگیرید

اگر کسی تنها زندگی می‌کند، خرید یک سامانهٔ هشدار پزشکی ممکن است فکر خوبی باشد؛ برای وقتی که بیفتد یا زخمی شود و به تلفن دسترسی نداشته باشد. این سامانه‌ها وسیله‌ای پوشیدنی (مانند گردنبند یا ساعت) دارند که با فشار دادن آن می‌توان کمک خواست. سامانه‌های هشدار پزشکی انواع گوناگونی دارند؛ پس آن را انتخاب کنید که با شرایط شما جورتر است.

اگر نمی‌خواهید برای سامانهٔ هشدار پزشکی هزینه کنید، «سامانهٔ دوستان» را امتحان کنید: یک یا چند نفر هر روز از سالمند خبر می‌گیرند تا مطمئن شوند حالش خوب است.