همهٔ ما شبی هفت تا هشت ساعت خواب لازم داریم. تغییر خواب با بالا رفتن سن طبیعی است، ولی خواب بی‌کیفیت در این سال‌ها طبیعی نیست.

اختلال‌های خواب، مثل وقفهٔ تنفسی در خواب (بند آمدن کوتاهِ نفس هنگام خواب) و زود بیدار شدن، در این سن شایع است. ولی معمولاً می‌شود آن‌ها را با تغییرهای ساده در شیوهٔ زندگی درمان کرد و کیفیت خواب را بالا برد.

زن سالمند ناآرام در تخت هنگام شب

خواب با بدن و مغز چه می‌کند؟

دکتر متیو واکر، استاد علوم اعصاب و روان‌شناسی در دانشگاه کالیفرنیا در برکلی، از پژوهشگران پیشگام امروز دربارهٔ قدرت خواب است. او پیش‌تر می‌گفت خواب، در کنار برنامهٔ غذایی و ورزش، رکن سوم سلامت است.

ولی حالا با یافته‌های تازه‌اش دربارهٔ نقش خواب در کمک به مغز و دستگاه عصبی، می‌گوید خوابیدن مهم‌ترین کاری است که می‌توانیم برای تنظیم دوبارهٔ مغز و بدن و نیز بیشتر کردن عمرِ همراه با سلامت انجام دهیم. چطور می‌شود کاری که حدود ۲۵ سال از عمرمان صرف آن می‌شود بی‌فایده باشد؟

برخلاف باور بیشتر مردم، دستگاه عصبی هنگام خواب بیکار نیست. خواب مرحله‌ای حیاتی است که بدن در آن به شیوه‌های گوناگون خود را بازسازی می‌کند. این بازسازی در پایان بر همهٔ دستگاه‌های بدن اثر می‌گذارد؛ از مغز و قلب تا دستگاه ایمنی و همهٔ کارهای درونی سوخت‌وساز بدن.

خواب کافی شما را هوشیار، خلاق و حواس‌جمع نگه می‌دارد و می‌توانید اطلاعات را بی‌درنگ پردازش کنید. پژوهش‌ها قاطعانه ثابت کرده‌اند که عادت‌های خوابتان در پایان همه‌چیزتان را در اختیار دارد: اندازهٔ اشتها، سرعت سوخت‌وساز، قدرت دستگاه ایمنی، روشن‌بینی، چگونگی کنار آمدن با استرس، مهارت در یادگیری، جا افتادن تجربه‌ها در مغز و به یاد آوردن اطلاعات.

کم‌خوابی چه پیامدهایی دارد؟

کم‌خوابیِ شب حدود یک‌سوم از هوشیاری روز را کم می‌کند و حتی ممکن است دقت در رانندگی یا کار با دستگاه‌های دیگر را مختل کند. کمبود پیوستهٔ خواب، آدم را بیشتر در معرض این‌ها می‌گذارد: زوال عقل، افسردگی، اختلال‌های خلقی، دشواری در حافظه و یادگیری، بیماری‌های قلبی، فشار خون بالا، دیابت، آسیب‌دیدگی از زمین خوردن و سرطان.

حتی ممکن است به سوگیری در رفتار بینجامد و باعث شود هنگام تصمیم‌گیری بر اطلاعات منفی تمرکز کنید. اگر فکر می‌کنید چهار صبح بیدار شدن و نیمه‌شب خوابیدن شما را موفق‌تر می‌کند، دوباره فکر کنید. نمی‌توانید ساعت بدنتان را فریب بدهید. امید است وقتی دانستید خواب چه جایگاهی در زندگی‌تان دارد، آن را از اولویت‌هایتان کنید.

چه چیزهایی به خواب بهتر کمک می‌کند؟

  • تلفن همراه، تلویزیون و رایانه را دست‌کم یک ساعت پیش از خواب خاموش کنید.
  • بکوشید اتاق خواب ساکت، تاریک، خنک و راحت باشد. اگر نمی‌شود نور اتاق را کامل گرفت، از چشم‌بند استفاده کنید.
  • از اتاق خواب فقط برای خوابیدن استفاده کنید.
  • داشتن برنامه‌ای ثابت و منظم برای خواب، برای خواب راحت سودمند است.
  • حمام کردن، گوش دادن به موسیقی یا تمرین یک روش آرام‌سازی مانند مراقبه می‌تواند به بهتر شدن خواب کمک کند.