کفش مناسب دو کار اصلی می‌کند: خطر زمین خوردن را کم می‌کند و جلوی بسیاری از مشکل‌های پا را می‌گیرد. سه ویژگی از همه مهم‌تر است: کفِ نلغز، اندازهٔ درست، و پنجهٔ جادار که به انگشت‌ها فشار نیاورد. ظاهر و رنگ پس از این‌ها می‌آید.

سالمندی در پارک بند کفش ورزشی‌اش را می‌بندد

کفش خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

  • کف نلغز: کفش کف‌لاستیکی و نلغز بپوشید. کفش و دمپاییِ کف‌صاف روی پله و کف خانه خطر زمین خوردن دارد.
  • اندازهٔ درست: کفش نه تنگ باشد و نه گشاد. کفش تنگ یا گشاد به پا، مچ، ساق، لگن و کمر فشار می‌آورد. اگر کفش بلندتر از پا باشد، پا در آن به جلو می‌لغزد و انگشت‌ها درد می‌گیرند و تاول می‌زنند.
  • پنجهٔ پهن: پنجهٔ گرد یا چهارگوش جا می‌دهد که انگشت‌ها صاف و راحت قرار بگیرند. میان بلندترین انگشت و نوک کفش کمی بیشتر از یک سانتی‌متر جا باشد. کفش پاشنه‌بلند با پنجهٔ باریک به‌مرور پا را به شکل کفش درمی‌آورد و به کجی شست پا، انگشت چکشی و میخچه می‌انجامد.
  • پاشنهٔ کوتاه: پاشنهٔ کوتاه‌تر از حدود ۵ سانتی‌متر بهتر است. هرچه پاشنه بلندتر باشد، فشار روی جلوی پا بیشتر می‌شود. کفش پاشنه‌بلند خطر زمین خوردن را هم بیشتر می‌کند.
  • پشتِ محکم: پشت کفش که پاشنهٔ پا را نگه می‌دارد سفت باشد. پاشنهٔ پا نباید هنگام راه رفتن از کفش بیرون بلغزد.
  • کفی ضربه‌گیر: هرچه لایهٔ میانی کف نرم‌تر باشد، ضربه را بهتر می‌گیرد. اگر کفی قابل برداشتن باشد، می‌توانید به‌جایش کفی نرم‌تر یا کفی طبی بگذارید.
  • درونِ صاف و خنک: درون کفش درز و برآمدگی آزاردهنده نداشته باشد. کفشی که پا را داغ و عرق‌کرده می‌کند مناسب نیست.
  • بستن محکم: رویهٔ کفش که با بند یا چسب بسته می‌شود، پا را محکم ولی راحت نگه دارد. اگر شل باشد پاشنه از کفش بیرون می‌آید و اگر تنگ باشد انگشت‌ها درد می‌گیرند یا بی‌حس می‌شوند.

برای هر جا چه کفشی؟

کفش پیاده‌روی

کفشی سبک که زیر پاشنه و سینهٔ پا ضربه را خوب بگیرد. کفش باید از همان بار اول راحت باشد؛ کفشی را که برای راحت شدن باید گشاد شود نخرید.

روزهای برفی و بارانی

روی زمین خیس یا یخ‌زده بیشتر احتیاط کنید، چون بسیار لغزنده است. در روزهای یخبندان تنها بیرون نروید.

کفش تابستانی

صندل معمولاً پا را خوب نگه نمی‌دارد. اگر صندل می‌پوشید، صندلی انتخاب کنید که بندش دور مچ پا بسته می‌شود. در صندل لاانگشتی انگشت‌ها ناچارند کفش را نگه دارند و به آن‌ها فشار می‌آید. کفشِ بی‌پشت خطر زمین خوردن را بیشتر می‌کند.

کفش خانه

بسیاری از زمین خوردن‌ها در خانه پیش می‌آید. در خانه هم کفش یا دمپایی‌ای بپوشید که اندازه باشد، از پا درنیاید و کفش نلغزد. با جوراب روی پله و کف خانه راه نروید.

هنگام خرید کفش به چه چیزهایی توجه کنیم؟

  • آخر روز خرید کنید. پاها در طول روز کمی ورم می‌کنند.
  • هر سال اندازهٔ پا را بگیرید. پا با بالا رفتن سن ممکن است بزرگ‌تر شود. اندازه را در حالت ایستاده بگیرید. شمارهٔ کفش هم از یک مدل به مدل دیگر فرق می‌کند؛ فقط به شماره اکتفا نکنید.
  • هر دو لنگه را امتحان کنید. ممکن است یک پا کمی بزرگ‌تر باشد؛ کفش را به اندازهٔ پای بزرگ‌تر بخرید.
  • با همان جورابی امتحان کنید که معمولاً می‌پوشید.
  • در فروشگاه چند قدم راه بروید. کفش باید همان‌جا راحت باشد.
  • به کارش فکر کنید. کفش باید با شکل پا و کاری که با آن می‌کنید، مثلاً ایستادن طولانی یا پیاده‌روی، جور باشد.

سه چیز را در خود کفش وارسی کنید

  • پشت کفش: سفت باشد و پاشنه را نگه دارد.
  • جلوی کفش: کفش در جایی که انگشت‌ها خم می‌شوند خم شود، نه در میانه و زیر قوس پا.
  • میانهٔ کفش: کفش به‌آسانی پیچ نخورد.

اگر دیابت دارید

دیابت ممکن است به عصب‌ها و رگ‌های پا آسیب بزند و حس پاها را کم کند. برای همین تاولی که از فشار کفش پیدا شده ممکن است حس نشود، بدتر شود و عفونت کند. کفشی بخرید که از اول راحت و اندازه باشد و کفش نو را در یکی دو هفتهٔ اول فقط روزی یکی دو ساعت بپوشید. همیشه کفش به پا داشته باشید، پیش از پوشیدن درون کفش را برای سنگ‌ریزه یا ناهمواری نگاه کنید و صندل لاانگشتی نپوشید. هر روز پاهایتان را برای زخم، تاول، ترک و قرمزی وارسی کنید. از پزشک بپرسید آیا به کفش ویژه نیاز دارید.

کفش نامناسب چه آسیبی می‌زند؟

  • زمین خوردن: کفش بی‌پشت، پاشنه‌بلند یا کف‌صاف خطر زمین خوردن را بیشتر می‌کند.
  • کجی شست پا و برآمدگی کنار آن (بونیون): علتش همیشه روشن نیست، ولی با کفشی که اندازه نیست احتمالش بیشتر است. کفش پهن با پاشنهٔ کوتاه و کف نرم درد آن را کمتر می‌کند.
  • انگشت چکشی، میخچه و پینه: از کفش پاشنه‌بلند، تنگ یا نااندازه.
  • فرو رفتن ناخن در گوشت: کفش تنگ یا نااندازه به آن کمک می‌کند و انگشت ممکن است عفونت کند.
  • درد زانو و کمر: کفش پاشنه‌بلند و نوک‌تیز ممکن است درد زانو و کمر بیاورد.
  • قارچ پا: کفشی نپوشید که پا را داغ و عرق‌کرده می‌کند و یک جفت کفش را بیش از دو سه روز پشت سر هم نپوشید.